Nederlands Philharmonisch Orkest – Mahlers voorgevoel

Gehoord en gezien op 14 november 2015

Dat was dus een fantastisch concert met een afgrijselijke afloop. De afloop had niets met het concert te maken, dus moet ik het hier buiten beschouwing laten. Hier dus niets over de stromende regen, de smak van Josien tegen het plaveisel, het wachten op de ziekenauto liggend in de regen op het fietspad, de uren op de eerste hulp. Toch blijft het onlosmakelijk verbonden met dit concert. Het voorgevoel van Mahler bleek ook voor ons onheilspellend. Maar Josien zal herstellen en daarna zullen we tientallen andere concerten bezoeken; samen.

Voorafgaand aan het concert nam Marc Albrecht het woord. Een indrukwekkende toespraak naar aanleiding van de aanslagen in Parijs de dag ervoor. Daarna een minuut stilte voor de slachtoffers. Indrukwekkend!

Het concert begon met hedendaagse muziek van Peter Ružička. Een concert met erg veel slagwerk. Ik heb daar van alles in gehoord. Delen waren erg spannend, dissonanten schuurden. Soms keihard dan weer heel subtiel; ook in het slagwerk. Het laatste stuk van de compositie had de componist echter niet veel meer te vertellen, viel me op. Hij bleef doorgaan met een afwisseling van heel zachte muziek en dan een paar stevige knallers van de complete slagwerkgroep. Ik merkte dat ik het toen wel echt gezien en gehoord had. Een tijdlang bleven de violen hangen in een heel hoog gepiep. Dat werkte akelig op mijn voortanden. Maar al met al een spannend en boeiend stuk. Toen de componist na afloop op het podium kwam heb ik hartgrondig voor hem geapplaudisseerd, ik vond het een bijzonder stuk en de dreiging die ervan uitging, voelde ik ook wel.

Daarna de Kindertotenlieder. Ik zou dat nooit gecomponeerd hebben als ik er het talent voor had gehad. Om de dood van kinderen moet je een eind heenlopen, vind ik, niet aan denken, niets mee doen. De angst voor het overlijden van je kinderen is erger dan de angst voor je eigen dood. Toch waagde Mahler het noodlot te tarten en zette de gedichten van Rὒckert op muziek. Erg mooie muziek.

Alice Coote zong ze. Ze kwam op in verrassend eenvoudige kleren. Geen design jurk met een onhandige sleep, geen hakjes waarmee je de kans loopt van de concertgebouwtrap te storten. Nee, gewoon in een broek. Heel bijzonder. Zelfs Alice Coote leek het moeilijk te hebben met het eerste lied. Het valt mij op dat heel vaak het eerste lied van een liederencyclus wat in het water valt. Voor mijn gevoel heeft dat te maken met de zenuwen. Een zangeres of zanger lijkt één lied nodig te hebben om haar zenuwen te overwinnen. Daarna is men in staat om het gevecht aan te gaan met de muziek en de kunst. Dat gevecht brengt de kunstenaar op het niveau waarin het sublieme ontstaat; waarbij de zanger(es) verbinding legt tussen de kunst en het publiek. Dat zag en hoorde ik gebeuren in de liederen die volgde op dat eerste lied. Erg fraai.

Het getarte noodlot lied het er trouwens niet bij zitten; het nam het leven van één van Mahler’s dochters…

Tenslotte de vierde symfonie van Schubert. De componist was negentien jaar toen hij dit stuk schreef. Ongelofelijk! Mijn kinderen waren nog echt kind toen ze negentien waren. Ik heb geprobeerd te horen of ik die onvolwassenheid kon vinden, maar dat kan niet; het is een absoluut volwassen stuk. Een symfonie op een hoog niveau. Niets negentienjarigs aan. Het eerste thema van het derde deel spreekt mij niet echt aan. Dit heeft niets met de leeftijd van de componist te maken, maar is wellicht een kwestie van smaak.

De vierde symfonie van Schubert werd prachtig gespeeld en wat dat betreft heb ik een heerlijk concert gehad.

Goed…toen gingen we weer naar huis. Door de stromende regen… zie het begin van mijn recensie. En nu ben ik eventjes een man alleen thuis en heb ik een onthande partner in het ziekenhuis…

Vrijdag de dertiende

De toespraak en de maatregelen van Hollande zijn een deja vu. Ik heb dat alles al eerder gezien. In 2001 na de aanslagen in New York. De toenmalige president Bush hield een zelfde soort toespraak. Hij zou het terrorisme van Al Qaida met wortel en tak uitroeien en wie niet voor hem was, was tegen hem. Dat leverde toen heel veel ellende op omdat hij zijn woorden omzette in daden. De gedachte dat de aanslagen van afgelopen vrijdag hun oorzaak vinden in de maatregelen van toen is nog niet zo gek. Amerika begon oorlogen tegen Afghanistan en Irak. Begon een moordcampagne met drones en zorgde ervoor dat een privéleven niet meer bestaat. De oorlogen in Afghanistan en Irak werden na een snel uitgeroepen overwinning, uiteindelijk toch een nederlaag en het terrorisme is niet afgenomen, eerder toegenomen. Het terrorisme is slechts van naam verandert; Al Qaida werd IS. De toespraak van Hollande doet het ergste vrezen. Ik geef toe; hij kon niet veel anders want Frans rechts en extreem rechts staan te popelen om niet alleen de terroristen uit te schakelen, maar ook al diegenen die in de toekomst wel eens terrorist zouden kunnen worden. Het wordt dan wel kiezen tussen twee kwaden.

Politieke keuzes zijn vaak niet de meest efficiënte keuzes. Ik merk dat keer op keer. Zelfs in de meest bedreigende situaties wordt eerder voor een politieke oplossing gekozen dan voor de juiste. Een mooi voorbeeld daarvan was de economische crisis waar we nu uit aan het opkrabbelen zijn. Eigenlijk waren alle economen het er over eens; de overheid moest juist niet bezuinigen maar investeren. Dat zou de economische activiteiten aanwakkeren. Dat zou leiden tot een kettingreactie van herwonnen vertrouwen en spullen kopen. Iedereen zou ervan profiteren. Maar wat gebeurde er; Nederland had vlak voor de crisis schande gesproken van enkele landen die zich niet aan de begrotingsvoorschriften hadden gehouden. Er waren door de EU zelfs extra maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat de begrotingsregels nageleefd werden. Toen Nederland zelf in een economische dip terecht kwam, kon men moeilijk verkopen dat de begrotingsregels even werden opgeschort, omdat investeren op dit moment belangrijker was dan bezuinigen. Nee, het begrotingstekort mocht niet verder oplopen; dat was de regel die we zelf gesteld hadden en opgelegd aan anderen. Daarmee moest Nederland een politieke keuze maken in plaats van de juiste.

Terug naar Parijs en de aanslagen van vrijdag de dertiende. Wat zou ik het verfrissend hebben gevonden als we nu niet de harde oorlogstaal hadden gehoord van Hollande, maar als hij puur en alleen zou hebben gereageerd op datgene wat gebeurd is: Een aantal geradicaliseerde jongeren voelden zich in oorlog met Frankrijk; daarom pleegden ze gruwelijke misdaden. Vergelijkbaar met Breivik in Noorwegen. Behandel hen als criminelen!

Omdat een paar radicale jongeren een aanslag plegen ga je toch niet je grondwet verbouwen. Dat heeft gevolgen voor alle mensen in Frankrijk. Dat wil je toch niet. Die jongens zijn in oorlog tegen Frankrijk. Dat komt doordat ze lijden aan een bewustzijnsvernauwing. Ze moeten opgepakt en gestraft. C’est tout! Tuurlijk, er lopen meer jongeren rond met deze ideeen. Wees dus alert! Maar dat is toch geen reden om het oorlogsrecht te laten gelden? Hou je hoofd koel, ook in tijden van diepe crisis! Nu is het middel veel erger dan de kwaal. Als je Frankrijk superieur acht aan IS; verander Frankrijk dan niet, maar benadruk dat. Overtuiig die jongeren ervan dat je beter hier kunt wonen dan in IS!

Leonard Cohen

Ik luister tegenwoordig vaak naar Leonard Cohen. Vind ik leuk. Vooral nu hij een oude man is geworden en zijn stem diep in verval is geraakt. Hij bast zo’n beetje zijn teksten. Het zijn mooie teksten. Niet sentimenteel hoewel je dat vaak vanuit de melodie wel zou vermoeden. So long Marianne bijvoorbeeld klinkt als een erg sentimenteel liedje. Toch is de tekst dat geenszins. Leonard Cohen is een oude man geworden, maar hij staat nog steeds op het podium. Het schijnt dat hij ongelukkige liefdes heeft gehad die hem financieel hebben uitgekleed. Jammer voor hem, maar voor mij wel fijn. Als oude man met zijn zware krassende stem vind ik hem superieur. Op de een of andere manier troosten zijn woorden me nogal. Tuurlijk is de liefde een belangrijk thema. Het komt bij mij niet vals over. Niet zoals zoveel liedjes die je op de radio hoort.

Gisteren leerde ik ‘I’m your man’ kennen. Een heerlijk nummer!

If you want a lover
I’ll do anything you ask me to
And if you want another kind of love
I’ll wear my leather mask for you
If you want a partner
Take my hand
Or if you want to strike me down in anger
Here I stand
I’m your man

Ik mis Josien zo verschrikkelijk. Kon ik haar pijn maar verlichten en haar genezen. Gebroken ribben en een gebroken elleboog; wat is ze er verschrikkelijk aan toe!