Over een paar weken voeren we ‘The armed man: a mass for peace’ uit van Welshman en oude rocker Karl Jenkins. We hoorden net dat de eerste uitvoering op 30 mei in de grote kerk van Weesp al helemaal uitverkocht is en dat de verkoop van de twee overige uitvoeringen helemaal lekker loopt. Ik moet wel zeggen dat de spanning aan het toenemen is. Maar er zijn nog kaartjes te koop en wil je geen kaartje speciaal voor het concert kopen, dan kan je ons ook in het Utrechts Centraal Station horen want daar spelen we op 7 juni in de middag. Aldus even de promotie. Alle inzetten zitten goed in mijn hoofd dus wat kan er nog misgaan?

Fascinerend vond ik de opening van dit stuk. Het is geschreven door een Brit maar de tekst van het eerste stuk is in het Frans. Een Brits die iets in het Frans doet… Dat is gek en opmerkelijk. “L’homme armé doit on douter. On a fait partout crier que chacun se viegne armer d’un haubregon de fer”, is de tekst: “De gewapende man moet men vrezen. Overal heeft men laten omroepen dat iedereen zich moet komen bewapenen met een maliënkolder van ijzer.” Klinkt allemaal nogal middeleeuws…maliënkolder enzo. En dan de melodie…ik zocht op internet naar “L’homme armé” en kwam niet alleen uit op het stuk dat wij aan het instuderen waren, maar ook op filmpjes waarop met oude instrumenten dezelfde melodie werd gespeeld. Had Jenkins dan zijn muziek ergens gepikt en het als zijn muziek gepresenteerd? Ja…nee, zo zat het niet helemaal in elkaar. Het is een zg cantus firmus; een staande melodie die door meerdere componisten gebruikt wordt/werd. En toen zat ik ineens helemaal bij de oude Bourgondiërs bij Filips de Goede. Heb je het over Filips de Goede dan heb je het over de geschiedenis van ons kikkerlandje en over de allerbelangrijkste gebeurtenis in de regeerperiode van Filips de Goede.

Op 29 mei 1453 veroverde Mehmet II Constantinopel. Een gebeurtenis die zijn weerga in middeleeuws Europa niet kende. Stante pede eindigden de middeleeuwen! Zo ingrijpend was deze gebeurtenis. De laatste resten van dat machtige Romeinse Rijk waren gevallen. Had de val van Rome in het jaar 476 de middeleeuwen laten beginnen, de val van Constantinopel – hoofdstad van het Oost-Romeinse rijk – had deze periode doen eindigen. De val van Constantinopel kwam hard aan bij de Bourgondiërs en daar in de straten van hun rijk en aan het hof ontstond het lied “L’homme armé”. Zongen de mensen het op straat, aan het hof werd de melodie kunstzinnig in missen verwerkt. Er zijn hele reeksen Missa L’homme armé geschreven die allemaal iets te maken hebben met die mis van Karl Jenkins die wij eind mei tot half juni gaan opvoeren. En in vele van die missen zit de melodie van dat Franse liedje herkenbaar of verborgen in de muziek. Vaak is de melodie  zo kunstzinnig verwerkt dat je de melodie nog maar nauwelijks kunt herkennen…maar hij zit er wel, Als structurerend element. Ondertussen wilde Filips de Goede een kruistocht op touw zetten om Constantinopel terug te veroveren op de moslims. Hoewel hij zelf al strijdvaardig te paard klom, vonden zijn vele medestanders dat die kruistocht best morgen kon beginnen…of overmorgen…of over een weekje…het kwam er uiteindelijk niet van.

De hofcomponisten van Filips de Goede hebben allemaal een straat gekregen in het buurtje waar ik heel lang gewoond heb. Dufay(straat) was, naar verluidt, de eerste componist die de melodie verwerkte. In dit youtube filmpje van zijn Kyrie uit de mis, wordt de melodie door de tenoren gezongen; je ziet het wel, maar je hoort het niet…tenminste ik niet. In dit youtube filmpje met het Kyrie van Okeghem(straat), wordt de melodie uitgelegd… Maar wij zingen hem van Karl Jenkins, en die componist leeft nog: The armed man