Deze maand is het 83 jaar geleden dat de grote razzia bij de textielfabriek Hollandia Kattenburg plaatsvond. Die razzia luidde de moord in op een slordige duizend mensen. Op deze website heb ik een serie artikelen geschreven over dit onderwerp omdat het mij speciaal raakt in mijn familiegeschiedenis. Ik heb namelijk een grootvader die nooit mijn opa is geworden en een opa die eigenlijk niet mijn grootvader was. Hijman van Kleef was mijn grootvader en diens genen hebben invloed gehad op de genen die ik in mij draag. Hij werd zestien jaar voor mijn geboorte opgepakt bij die beruchte razzia en later vermoord in Auschwitz. Hij werkte bij die fabriek in Amsterdam-Noord op 10 minuutjes fietsen afstand van zijn woning in de Nigellestraat die hij deelde met mijn omaatje en mijn moeder. Mijn moeder, die volgende week haar 87-ste verjaardag viert, hoopt dat er op dat adres nog een stolperstein geplaatst kan worden waar hij – en dus ook zij – woonde toen de ramp zich voltrok. Die razzia betekende niet alleen dat mijn grootvader in het gevang gegooid werd in afwachting tot erger, maar ook dat mijn oma met mijn 3-jarige moeder, dakloos werden. Eigenlijk moest ze toen nog blij zijn dat ze niet samen met mijn moeder gearresteerd werd, want dat was eigenlijk de bedoeling. In dat laatste geval was ik er niet geweest… en was mijn moeder nooit over een weekje 87 jaar oud geworden… Zo zie je maar.
Voormalig onderzoekster van het NIOD Annemieke van Bockxmeer heeft een nieuw boek uitgebracht waarin het hele Hollandia-Kattenburg drama tot in alle details wordt uitgewerkt. Dat verhaal komt overeen met de hieronder genoemde artikelen op mijn site en omdat ik veel minder archiefmateriaal en andere stukken tot mijn beschikking heb gehad, denk ik dat ik een artikel van deze onderzoekster als materiaal moet hebben gebruikt. Echter, ik heb geen bronnen genoemd in mijn stuk en huis op mijn computer staan wel een aantal artikelen over deze zaak, maar die zijn allemaal zo oppervlakkig dat mijn stukjes daar nooit op gebaseerd kunnen zijn. Les voor mij; als je over een historisch onderwerp schrijft, altijd je bronnen noemen zodat je het later terug kan vinden, zelfs op je eigen site. Over één detail zeg ik meer dan Annemieke van Bockxmeer en dan ga ik twijfelen of mijn fantasie hier op hol geslagen is. In het hele drama speelt een jonge vrouw een cruciale rol: Martha Korthage. Haar naam dook op in een aantekeningenboekje dat gevonden werd in de woning van verzetsstrijder Sally Dormits. Martha Korthage had bij Hollandia Kattenburg gewerkt. Onder onmenselijke druk vertelde zijn dat er een cel van deze opgerolde verzetsgroep – de Nederlandse VolksMilitie (NVM) – actief was bij de kledingfabriek en dat de productie van kleren voor het Duitse leger gesaboteerd werd. Er zijn verschillende lezingen over de druk die op haar uitgeoefend werd, maar dat die zwaar was, is wel de overeenkomst tussen de verschillende verhalen. Over hoe Martha Korthage in dat notitieboekje van Sally Dormits terecht was gekomen, schrijft Van Bockxmeer niets terwijl ik gelezen had (maar…waar?) dat Martha verliefd was op een joodse jongen die opgepakt was. Martha zou contact hebben gezocht met Dormits in een poging om hem via een verzetsgroep vrij te krijgen. Kennelijk bestond daar geen hard bewijs voor en heeft Van Bockxmeer het verhaal daarom weggelaten. Jammer, want ik vond dat wel sappig. De vondst van Martha Korthage d’r naam in het boekje van Dormits en Martha’s afgedwongen ‘bekentenis’ dat er een saboterende NVM-cel bij Hollandia Kattenburg actief was, gaf de nazi’s een voor hen welkome aanleiding om alle joodse medewerkers en hun gezinnen op te pakken en niet erg veel later naar Auschwitz te brengen om vermoord te worden. Mijn linkse grootvader die nooit mijn opa kon worden werd ‘herkend’ als één van de linkse agitatoren. In plaats van naar Westerbork werd hij naar het ‘Oranjehotel’ in Scheveningen gebracht voor nader ‘verhoor’.
Het is fijn dat Annemieke van Bockxmeer alles wat er te vertellen valt over de razzia op de kledingfabriek Hollandia Kattenburg in een lekker geschreven boek heeft samengevoegd. Ik heb het met veel belangstelling gelezen. Onderstaand de links naar mijn artikeltjes op deze site over hetzelfde onderwerp.