Tagarchief: wetenschap

De veroordeling

Dat journaalitem van jaren geleden over de Deventer moordzaak zal ik niet snel vergeten. Ernest Louwes krijgt te horen dat hij in hoger beroep toch tot celstraf veroordeeld wordt. Hij lijkt verbijsterd over het vonnis en wil zich al worstelend een weg naar de vrijheid banen. Een keurige man om te zien; saai zelfs. Hij ziet er een beetje uit zoals je je ambtenaar 1e klas Dorknoper van Marten Toonder voorstelt. Dan ligt hij schreeuwend op de grond met twee parketagenten die hem in bedwang houden. Voor je gevoel kan Louwes gewoon geen moordenaar zijn. Zijn verbijstering en paniek zijn zo overtuigend! Dat Maurice de Hond voor hem in de bres sprong, kon ik me toen heel goed voorstellen. Op dat moment ging er veel mis bij justitie. Dwaling na dwaling werd ontdekt; van Lucia de B. tot aan de Schiedammer Parkmoord, van de vier van Putten tot aan weet ik veel. Ontlastend bewijs werd genegeerd; ondeugdelijk bewijs werd voor waar aangenomen en dan vervolgens die arme saaie Ernst Louwes die je eerder als brave ouderling in een gereformeerde gemeente plaatste dan tussen het geboefte in het gevang. Ik heb grote delen van de website van Maurice de Hond over de Deventer moordzaak gelezen en was daarna erg overtuigd van de onschuld van Ernst Louwes. Over de beschuldiging aan het adres van de ‘klusjesman’ had ik verder geen oordeel. Ik kan me niet herinneren dat ik hem, na het lezen van De Hond z’n website, meteen als moordenaar zag. Wel als mogelijke verdachte, herinner ik me.

Maar daarna vergat ik het allemaal. Ik ging door met mijn leven, zullen we maar zeggen. Nog even kwam het terug; Maurice de Hond mocht nooit meer in het openbaar beweren dat de ‘klusjesman’ de dader van de Deventer moordzaak was. Ik stond daar wat ambivalent tegenover. Aan de ene kant de vrijheid van meningsuiting en aan de andere kant vond ik niet dat De Hond zich zomaar als politie kon opstellen, laat staan rechter. Maar erg veel dacht ik er verder niet over na. Het gevoel dat er iemand onschuldig in de gevangenis zat, bleef bij mij wel aanwezig.

Gisteren werd de film ‘De Veroordeling’ uitgezonden. Een verfilming van het boek dat geschreven werd door de onderzoeksjournalist Bas Haan over de moordzaak. Bas Haan had aanvankelijk dezelfde gevoelens als ik over deze zaak. Aan de ene kant die dorre boekhouder die haast de dader niet kon zijn en aan de andere kant de verdachte ‘klusjesman’ die alleen door het woord ‘klusjesman’ al veel verdachter klonk dan Louwes. Maar na heel erg diepgaand onderzoek kon Bas Haan absoluut bewijs leveren dat de ‘klusjesman’ de dader niet kon zijn. Op de kleding van de vermoorde weduwe was het DNA aangetroffen van Louwes op plekken van haar lichaam waar ze dodelijk getroffen was. Zo vond men sporen bij de steekplekken op haar borst maar ook op haar kraag bij haar gewurgde keel. Bovendien vond men een – weliswaar veel minder specifiek – spoor onder de nagels van de vermoorde weduwe. Vooral dat spoor onder haar nagels was belangrijk. Na onderzoek kon vastgesteld worden dat het spoor niet van de ‘klusjesman’ kon zijn en dat sloot hem definitief uit als de dader.

Aldus geheel overtuigd ging ik op bezoek op de website van Maurice de Hond in de veronderstelling dat hij toe moest geven dat hij het fout had gehad. Maar niets van dat alles. Volgens onze opiniepeiler – die ik best wel hoog heb zitten – was de ‘klusjesman’ nog steeds de dader. De Hond heeft er zelfs een filmpje over gemaakt en op youtube gezet. Wat mij zo verschrikkelijk verbaasd is het onwetenschappelijke karakter van het filmpje. Dat had ik niet verwacht van een man van de wetenschap die hij zelf zegt te zijn. Het onomstotelijke technische bewijs dat de ‘klusjesman’ definitief onschuldig maakt en al het technische bewijs dat juist in de richting van Louwes wijst, blijft in het filmpje ongenoemd. Voor een niet erg oplettende kijker lijkt De Hond aan te tonen dat de ‘klusjesman’ een leugenachtig figuur is. Maar de bewijzen voor de leugenachtigheid zijn boterzacht zo niet volkomen onjuist en bovendien is een liegbeest nog geen moordenaar.

Zo beweren twee getuigen dat de k* patiënt was van de echgenoot van de vermoorde weduwe die psychiater was terwijl k* het ontkent. Eén van de twee getuige is de ex van de k*. Niet direct een betrouwbare getuige zou je denken en bovendien wat maakt het uit. Uit het onderzoek van Haan bleek overigens, dat de k* nooit patiënt was geweest. Uit het niets wordt er verteld dat de k* een drugsprobleem had. Dat zou moeten blijken uit een handgeschreven notitie van…iemand. Maar uit het onderzoek van Haan bleek dat hij geen drugsprobleem kon hebben omdat hij aan een bepaalde ziekte lijdt. De moord zou gebeurd zijn vanuit een driftbui omdat de weduwe een legaat dat ze in haar testament aan de k* had beloofd zou hebben verlaagd. Maar achteraf bleek niet dat ze het legaat verlaagd heeft en bovendien bleek ook nog dat de k* geen idee had over hoe groot dat legaat was. De k* zou een obsessieve messenverzamelaar en -fetisjist zijn. Als ik in de spiegel kijk, dan zie ik een persoon die dezelfde ‘obsessie’ met keukenmessen heeft. Maar ook dat maakt hem en mij nog geen moordenaar wel een grage hobbykok. Zowel de vriendin van de k* als de k* zelf veranderde tijdstippen en gebeurtenissen in hun verklaringen op de dag van de moord. Als je mij vraagt wat ik precies deed vorige week donderdag en hoe laat precies…dan weet ik heel zeker dat ik veel zal gokken en verbeteren. Als je daarentegen een moord hebt gepleegd, dan weet je echt alles nog; elk detail. Maar de k* had geen moord gepleegd want technisch bewijs heeft hem uitgesloten.

Ik begrijp Maurice de Hond niet, denk ik. Dat hij financiële belangen heeft en afhankelijk is van de luimen van een machtig iemand, laat ik buiten beschouwing. In de film – en waarschijnlijk ook het boek – is dat te weinig concreet gemaakt. Ik begrijp De Hond zijn vasthoudend niet aan iets dat zo aantoonbaar fout is!

k* = klusjesman

Het licht: Rypke Zeilmakers.

Zoonlief R. discussieert graag met zijn pa. Bij voorkeur is hij het niet eens met hem. Vooral als het over politiek gaat. Nou ben ik natuurlijk nog hartstikke van de oude stempel. Ik hing nog sjekkies rollend rond tussen de communistische hippies die het liefst iedereen arm wilde maken en die het kapitalisme omver wilden werpen. Zo eentje die love en peace riep en iedereen verbood om in een auto te rijden. Zo eentje was ik, denkt zoonlief R. En…natuurlijk lid van die achterhaalde en verschrikkelijke PvdA. R. vindt dat er een frisse rechtse wind waait en met veel graagte waait hij met dat windje mee. Zelfs die rechtse clubjes kunnen niet ontkennen dat de aarde aan het opwarmen is. Maar terwijl de hele wetenschappelijke wereld het wel eens is dat hier de invloed van de mens zich doet gelden, is er een klein rechts groepje – waaronder dus zoon R. – die dapper blijft ontkennen dat het de mens is die de boel doet opwarmen. Het zijn natuurlijke fluctuaties. Niets aan de hand dus…

De mannen hebben ook een eigen website gemaakt www.climategate.nl. Daar schrijven ze alsof ze van de naad en de kous weten. Maar een snelle blik op het rijtje rechtse rakkers dat de website volschrijft leert, dat velen echt wel geleerd zijn, maar doorgaans in het verkeerde vak. Of soms zijn ze in het geheel niet geleerd en beschuldigen ze lukraak de wetenschap – de elite, dus – dat ze er alleen maar op uit zijn om de gewone man de prijs te laten betalen terwijl ze er zelf van profiteren…

Een van de fraaiste climategaters is Rypke Zeilmakers. Who the fuck is Rypke Zeilmakers? Op de site stelt hij zichzelf in de 3e persoon enkelvoud voor: Rypke Zeilmaker is schrijver en onderzoeker over natuur & wetenschap, en fotograaf van Interessante Tijden, HET web-magazine over Ecologie voor de 21ste Eeuw. Hij voelt zich verwant aan het Ecomodernisme met 6 vooruitstrevende Nederlandse en Vlaamse onderzoekers en wetenschapsjournalisten op Ecomodernisme.nl. Hij daagt u in woord en beeld uit op een andere manier te kijken naar het leven op onze planeet dan u mogelijk gewend bent. Als exponent van nieuwe wetenschapsjournalistiek is zijn werkveld verruimd van traditionele media naar onderzoekswerk bij ecologische vraagstukken voor organisaties en ecologisch advies aan natuurgebruikers bij procedures

Lijkt allemaal heel fraai en betrouwbaar (hoewel…wat schrijft hij eigenlijk? vooral in die laatste zin…), maar eigenlijk staat hier natuurlijk helemaal niets. Rypke Zeilmakers is deskundig in helemaal niks. Mensen die zich wel op wetenschappelijk niveau ergens in verdiept hebben en met verstand van zaken over de onderwerpen spreken die ze onderzocht hebben, daar moet onze Rypke helemaal niets van hebben: Maar ja, wat zou je met al die academici moeten? Ze een basis-inkomen van 1500 euro geven, dat ze op de bank hangend wat Netflix kunnen kijken? Geef die klimaatonderzoekers allemaal hun eigen Netflixkanaal. Of stel ze te werk in de mijnen, laat ze papier prikken, of zo’n andere Melkertbaan vervullen. Straatcoach? Dat zou ook een mooie klus zijn voor al die overbodige klimaatonderzoekers.

Jazeker met onze Rypke gaan we de oorlog winnen! En dan dat eeuwige gezeur over de brave burger die de rekening gepresenteerd krijgt. Sjonge wat een kwezel en wat een nietsnut. Het is zo overduidelijk dat we niet door kunnen gaan met het opstoken van fossiele brandstoffen. Er hoeft maar een schip in de straat van Hormouz scheef te gaan liggen en de wereldeconomie wankelt. Uit Groningen kunnen we geen aardgas meer halen en uit Rusland willen we het niet.

Maar goed, ik ben net zo goed niet deskundig en kan alleen maar vertrouwen hebben in de serieuze wetenschap. Over de klimaatverandering bestaat in hoge mate consensus. Zelfs op climategat.nl wordt dat niet ontkend hoewel men daar de cijfers weer heel erg apart interpreteert. Nee zoon R. kom bij mij niet aan met www.climategate.nl…

Wandelende gotspe

Wie was Roos Vonk ook alweer? Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de universiteit van Nijmegen. Met Roos Vonk bevinden we ons onder professoren! Maar Roos Vonk is bijzonder! Ze is actievoerster en levert wetenschappelijk bewijs dat de tegenstanders van haar acties dom, agressief en hufterig zijn. Wetenschappelijk weet ze dat te bewijzen. Nou ja, wetenschappelijk…Haar onderzoek en het geleverde bewijs bleken achteraf bij elkaar gefraudeerd. Dat kostte de ene ‘wetenschapper’ zijn baan en de andere ‘wetenschapper’, Roos Vonk dus, mocht blijven zitten. Roos Vonk is actievoerster pur sang die vooral gelooft in haar eigen waarheid. Roos Vonk en de universiteit van Nijmegen begrijpen niet dat een buiten de maatschappij levende actievoerder nooit een wetenschapper kan zijn. Als je zo verschrikkelijk gelooft in jouw waarheid, kan je nooit openstaan voor falsificaties en dat maakt jouw onderzoek per definitie onbetrouwbaar.

Nou is sociale psychologie al wel een vak met twee kanten. Aan de ene kant is het bere-aantrekkelijk. Het verklaart menselijk gedrag en het onderzoekt hoe mensen te beïnvloeden zijn; hoe je mensen kunt manipuleren.  De andere kant is dat er weinig bewezen kan worden. Wat voor de één geldt, hoeft niet altijd voor de ander te gelden. Er zijn heus wel wat psychologische regels die voor ons allemaal gelden. Je hebt psychologische inzichten over het beïnvloeden van mensen die redelijk algemeen geldend zijn; psychologische wetten waarlangs je het grootste deel van de mensheid kunt manipuleren; misschien niet eens wetenschappelijk bewezen, maar voor iedereen duidelijk. De regel dat een complimentje  beter werkt dan iemand afzeiken is zo’n regel die bij de meesten wel werkt.

Nou weer terug bij onze Roos Vonk. Er staat een klein interview met haar in de Volkskrant van vandaag. Roos Vonk moest les gaan geven en bereidde de lessenserie voor, vertelt ze. Ze liep tegen de vraag op: Hoe breng je een gedragsverandering tot stand bij mensen die willens en wetens iets fout doen maar wat ze verschrikkelijk lekker vinden. Een basisvraag in de Sociale Psychologie, zou ik denken; eerstejaars studenten werk, ga ik toch vanuit. Nee dus, masterstudie… Roos Vonk (zo lees ik) ging zich eens goed verdiepen in het onderwerp en zo hier en daar iets lezen en kwam toen tot de conclusie dat (hou je vast en pak ‘em beet) dat een compliment beter werkt dan iemand afzeiken. Die Roos Vonk toch! Onze actievoerster/hoogleraar Roos Vonk had zojuist ontdekt dat als iemand vertelt dat hij twee keer per week geen vlees eet het beter werkt als je zegt: Goh, wat goed van je dat je twee dagen per week geen vlees eet: Je bent een ware milieuheld! Dan als je zou zeggen: Zo, dus de overgebleven vijf dagen ben je een asociale dierenmoordenaar die het milieu naar de kloten helpt. Sjongens, dat is nog eens een inzicht voor een sociaal psychologe!

Roos Vonk; een wandelende gotspe.

Roos Vonk en de wetenschap

Ik heb het artikel van Roos Vonk gelezen waarin ze de veehouderij vergelijkt met de holocaust. Eerst heb ik alle deining gevoeld die het artikel teweeg bracht en alle kritiek gelezen. Daarna las ik het artikel zelf. Die deining en kritiek heeft ze zelf gewild, is mijn conclusie. In haar artikel vertelt ze zelf dat een bepaalde vergelijking even hard terugkomt als dat je hem uitgespuugd hebt; als een boemerang. Daar kan ze zelf dus niet over verbaasd zijn. Wat schrijft Vonk? ‘Helaas werkt de parallel vaak averechts – en helemaal wanneer de industriehallen met duizenden varkens tussen metaal en beton worden vergeleken met concentratiekampen.’ Als je weet dat een vergelijking tussen de huisvesting van varkens en een concentratiekamp averechts werkt, waarom maak je die vergelijking dan? Dommigheid?

Elma Drayer reageerde in haar column in de Volkskrant op Vonks artikel en concludeerde (onder anderen) dat Roos Vonk niet aan kan blijven als hoogleraar omdat ze er vooral op uit is om haar gelijk als activist te bewijzen. Een activist heeft geen open blik en kan dus niet neutraal naar de materie kijken die onderzocht wordt, aldus Elma Drayer. Ik ben het daar mee eens. In het geval van Roos Vonk durf ik te beweren dat als uit haar frauduleuze onderzoek naar vleeseters en agressief gedrag was ‘bewezen’ dat vleeseters veel tolerantere en lievere en gelukkiger mensen zijn dan fanatieke en rechtlijnige veganisten dat ze dat nooit had gepubliceerd. Als activist publiceer je alleen wat er in je straatje te pas komt.

Maar zo vraagt Roos Vonk zich op de site(..?) van de Volkskrant zich op 25 september af: Bestaat onpartijdig onderzoek wel? Ze stelt vast dat onderzoekers bijna altijd doelen hebben: ‘…’ze willen bijvoorbeeld een subsidie of publicatie binnenhalen, carrière maken, erkenning krijgen of bevestiging vinden voor hun theorie.’ Ik heb een tijdje naar deze doelen zitten staren. Zitten herkauwen. Dat laatste doel…Bevestiging vinden voor hun theorie…Dat lijkt me nou niet zo’n slecht doel in de wetenschap. Ik bedoel…eerst probeer je je theorie te bewijzen en daarna kijk je of andere vakgenoten jouw onderbouwing vinden kloppen; je zoekt bevestiging… Misschien had Roos Vonk dat zelf wat vaker moeten doen. In tegenstelling tot al die anderen wil Roos Vonk met haar onderzoek de wereld verbeteren. Om even in de concentratiekampsfeer te blijven: Wilde Adolf H. niet ook de wereld verbeteren? Wie zegt dat haar verbetering van de wereld de mijne is? Om de wereld te verbeteren kan je aansluiting zoeken bij een politieke partij. Dan kan je beleid beïnvloeden. Daar kan je naar meerderheden zoeken voor jouw ideale wereld. Democratisch. Doen we graag in Nederland. Maar de wereld verbeteren via de wetenschap? Ik denk het niet… Activisme en idealisme in de wetenschap kunnen makkelijk leiden tot verkeerde dingen. Je kan bewijzen dat zwarte mensen lui zijn, dat joden gierig zijn, dat witte mensen per definitie racisten zijn. Je kunt bewijzen dat vleesetende mensen agressiever zijn. Je kan vanuit je ideologie en je activisme bijna alles bewijzen.

Het gelijkstellen van mens en dier komt voort uit sentimentalisme; dat is mijn opvatting. Als we met z’n allen niet absoluut veganistisch worden, dan kan het niet anders dan dat er dieren geslacht worden. Inderdaad, uit economische overwegingen.

De agressieve vleeseters van Diederik Stapel

Toen Willem Holleeder even niet in het gevang zat, werd hij in het programma ‘Collegetour’ door Twan Huys samen met een zaal studenten geïnterviewd. Men vroeg hem toen zoiets als: Als je nog iets kon gaan studeren, wat zou je dan voor vak kiezen? Holleeders antwoord liet niet lang op zich wachten: Psychologie. Dat leek hem het meest interessant. Mij ook trouwens. Je wilt zo graag weten waarom we denken en voelen zoals we denken en voelen. Maar ook, hoe je dat denken en voelen kunt manipuleren. Hoe kan ik ervoor zorgen dat jij een bepaald gedrag gaat vertonen? Mateloos aantrekkelijk. Een ander laten doen wat jij graag wil. Iemand die geen zin heeft om iets voor je te doen zo manipuleren dat hij of zij het graag voor je doet. Een machtig wapen in de leefwereld van Willem Holleeder; niks geen dreigementen maar zachte manipulatie zorgen ervoor dat een rijkaard zijn vermogen aan Holleeder overhandigd; te mooi om waar te zijn. Ook een machtig wapen in de wereld die het daglicht wel kan verdragen, trouwens. De wereld waarin bedrijven je willen laten geloven dat het leven meer waard is als je hun spullen koopt.

Het hoe of wat van gedrag en gevoelens wordt bestudeerd in de sociale psychologie. Een zeer aantrekkelijke kant van de psychologie. Maar ook een erg fraudegevoelige tak van de psychologie bleek in de recente geschiedenis. Juist daar waar de kennis zo aantrekkelijk is, trekt het oplichters en charlatans aan.

Diederik Stapel was in Nederland de kwade genius. Hij bedacht onderzoeksresultaten zelf. Dat kwam allemaal aan het licht door een onderzoek waarbij ons leven, het leven van Josien en mij dus, direct geraakt werd.

Zoals ik al vaak heb duidelijk gemaakt, eet ik alles wat gelopen, gekropen, gegleden, gevlogen of gezwommen heeft. Niets is koosjer en niets is treife; ik eet alles. Dat in tegenstelling tot Josien. Voor haar hoeft er geen dier te worden gedood. Ze pikt wel de eieren van het kippetje en de melk van de koe, maar daarmee zijn haar misdaden tegen de dierlijkheid wel volledig benoemd. Wat wil het toeval; een hoogleraar sociale psychologie (zelf vegetariër) had bedacht dat het weleens zo zou kunnen zijn, dat vleeseters agressiever zijn dan niet-vleeseters. Ze bedacht enquêtevragen en wilde daarmee het land intrekken om mensen naar eigen gedrag te laten kijken. Na het nuttigen van een lekkere, sappige, bloederige biefstuk, zouden de respondenten dan wat vragen mogen beantwoorden. Een hoop werk… Een andere hoogleraar, Diederik Stapel, stelde voor dat hij die enquêtevragen zou voorleggen aan zijn representatieve respondentengroep. Dat scheelde een hoop werk en daarom ging de onderzoekster hiermee akkoord. Achteraf bleek die respondentengroep te bestaan uit één persoon; Diederik Stapel. Vanuit de losse pols beantwoordde hij de enquêtevragen en creëerde daarmee bewijs voor de stelling dat vleeseters agressiever zijn dan vegetariërs…

Dat onderzoek kwam in het nieuws en heeft bij mij thuis wel wat teweeggebracht. Mijn tomeloze agressie werd daarmee verklaard! Een tijdlang waren biefstukken taboe! Diederik Stapel, bedankt!

Na dit onzinnige agressieve vleeseters onderzoek, sneuvelde het ene na het andere onderzoek. Vandaag in de krant het onderzoek naar de glimlach; als je glimlacht voel je je vanzelf gelukkiger…blijkt dus ook onzin. Waar gaat het heen met de wereld?

Boodschap van een beperkt en oppervlakkig mens

Is het zo dat een praktiserend atheïst zichzelf als beschaafder ziet dan een gelovige? Volgens Reinout Wibier vandaag in de Volkskrant is dat een waarheid ‘in sommige kringen’. Wat kunnen wij hiermee? Niet zo veel dus. Wat bedoelt hij met ‘sommige kringen’? En wat is een praktiserend atheïst? Wat ik zo om me heen zie, is dat mensen de begrippen God en kerk gewoonweg gewist hebben. Het boeit hun niet. Ze hebben er niets mee. God bestaat niet en je gaat naar een kerk als cultureel uitstapje, net als naar een museum; niets meer en niets minder. Wat ik om me heen zie is dat mensen God hebben geschrapt en dat ze zagen dat daarmee niets in hun leven veranderde. Van een heilig boek dat je serieus moest nemen, werd de Bijbel een verzameling boeiende verhalen waarmee de mens van toen zijn wereld verklaarde. Juist die verklaring van de wereld is nogal tijdgebonden want de mens van nu verklaart de wereld net zo goed, en komt tot hele andere inzichten.

Uit zijn woorden blijkt dat Reinout Wibier met een praktiserend atheïst iemand bedoelt die de wetenschap tegenover de religie zet, en beweert dat wetenschap bewijst dat religie onzin is. Zoiets. Volgens Wibier ziet een atheïst alleen maar oorlog en geweld voortkomen uit religie terwijl de wetenschap, volgens Wibier, de atoombom heeft uitgevonden… Gelukkig komt Wibier (toch maar even hoogleraar privaatrecht aan de universiteit van Tilburg) tot het inzicht dat ‘…de tegenstelling tussen religie en wetenschap eigenlijk een valse is.’ Sjonge, wat een inzicht! Wie beweert ook al weer dat er een tegenstelling tussen religie en wetenschap is? Oh ja…Mensen In Sommige Kringen (MISK). Reinout Wibier zet zich kennelijk af of verdedigt zijn stelling tegen MISK. Daarbij beweert hij dat, in tegenstelling tot wat MISK denken, religie een bron van saamhorigheid is en de mens vooral goed gedaan heeft.

In een wereld waarin de ene religieuze bom na de andere ontploft, vraag ik me toch af waar Wibier zijn ogen en oren heeft zitten.

Oorlog en geweld worden veroorzaakt door religieuze of etnische verschillen. Ik vat religie breed op. Religie is een levensbeschouwing die groepen mensen inspireert. Neem Amerika’s kruistocht tegen Vietnam. Ging het daar niet om een strijd van de hooggeschoolde, christelijke Amerikanen tegen een stel achterlijke spleetogen? Ging het niet om de strijd tussen de religie ‘kapitalisme’ versus ‘communisme’? Wetenschap heeft er in ieder geval helemaal niets mee te maken. Niet met de oorzaken. De wetenschap zorgt wel voor de middelen waarmee de oorlog gevoerd kan worden. Maar wetenschap kan je net zo goed vervangen door de menselijke inventiviteit om de ander schade te berokkenen.

Ik lees dat Reinout Wibier een warm gevoel heeft bij religie. Ik lees zijn stukje en ik zie hem als klein jongetje naast pappa en mamma in de kerk zitten. Zondagse kleren. Gekamde haren. Hij geniet van de orgelklanken en de hoge kerkramen en hij voelt zich erbij horen. Hij gelooft in God en straks loopt hij aan de hand van zijn vader naar voren om de heilige communie te ontvangen. En de wereld is in harmonie en kan niet stuk. En de priester vertelt over de goede werken van de missie en kleine Reinout is zo blij dat hij katholiek is en dat hij deel is van dit geheel… Ik zie het helemaal voor me.

God, wat heeft hij de pest aan de portestanten in de naburige kerk!