Tag archieven: lezen

De stiltecoupé

Hoe vaak ga ik nou met de trein? Nou, niet vaak. Theoretisch werk ik in Rotterdam maar woon ik in Amsterdam  en dus heb ik van de baas een ov jaarkaart gekregen. Een gewoon mens zou met zo’n kaart immer in het openbaar vervoer zitten. Kennelijk ben ik niet helemaal gewoon, want ik reis niet veel. Soms ben ik het heus wel van plan, maar ach… naar mijn werk? Sinds corona zijn we thuiswerkers. We hebben het moeten leren, dat thuiswerken; dat ging niet helemaal vanzelf, maar nu we het kunnen (ik het kan), is het ook wel weer heel makkelijk. Om kwart voor negen stap je onder de douche en om negen uur kan je aan het werk.

Maar vandaag is het anders. Mijn geliefde J. is afgereisd naar haar geliefde Noorwegen en komt met de boot weer terug. Die boot gaat maar tot het noordelijkste puntje van ons land. Dat is dus de Eemshaven.  Ik kan mijn liefje toch niet moederziel alleen in de Eemshaven laten staan? En…alleen met de trein dat enorme eind, en dan ook nog zonder korting…hartstikke duur. Daarom ben ik in de trein gestapt naar Groningen. Dan kan zij met samenreiskorting terugreizen. En naar Groningen is het een heel eind, mocht ik vandaag ervaren. Gelukkig gaat er een intercity die slechts op een paar stations stopt. Bovendien lees ik nog steeds mee met de Libris literatuurprijs 2022 en hoewel die prijs al lang uitgereikt is, heb ik de boeken nog niet uit en zo’n lange treinreis is een uitgelezen kans om eindelijk die fantastische roman van Auke Hulst uit te lezen…dacht ik. Aldus wist ik een plekje in de stiltecoupé te vinden waar ik mezelf lekker in de kussens van de treinbank vleide. Ik pakte mijn boek…Ik had zolang niet in een trein gezeten en kijken naar het voorbijflitsende landschap is zeker niet saai. En zo stelde ik het lezen uit.

Stilte en de Oostvaarder plassen. Nu veel leger dan pak ‘m beet vijf jaar geleden, toen de edelherten overal samen dromden. Ik dacht aan alle controversen van toen. Tussen ecologen die de dieren, ten behoeve van diversiteit van de honger wilden laten doodgaan en de mensen die dat niet konden aanzien. En ik dacht aan wat ik ervan vond. En al mijmerend zoefden wij voort.

En toen kwam er een meisje binnen. Een buitengewoon knap kind moet ik zeggen. Grote bos zwarte krullen. Trendy scheuren in d’r broek. Gelakte nagels en met veel zorg opgemaakt gezicht. Dat ze knap was, interesseerde me geen biet. Ze zat nog niet of d’r telefoon ging. En ze pakte, godbetert d’r telefoon op. En ze ging zitten kletsen. In de stiltecoupé… Deze jongen kan daar helemaal niet tegen. Deze jongen wordt daar heel erg boos van. Met woeste blik probeerde ik in haar gezichtsveld te komen. Maar tevergeefs. Ze had haar linkergymp uitgedaan en pulkte aan haar fraai gelakte teennagel. Ze zag mijn boze blik niet. Ze was met andere dingen bezig…met haar teennagels,  met haar klepvriendinnetje. Inmiddels kringelde rook uit mijn oren van boosheid. Dat dreigde goed mis te lopen dus stapte ik uit mezelf en keek vanaf een afstandje naar de zeur opa die ik  ben. Wat had ik er eigenlijk voor last van dat zij met haar vriendinnetje zat te bellen. Ik staarde doelloos naar het landschap, hoefde me niet te concentreren. Lezen deed ik niet. Waar stoorde ik me aan. En even leek het te lukken, maar daar kwam die ongelofelijke oude zeikerd alweer aan. Maar het is de stiltecoupé! Daar mag je juist niet kletsen en al helemaal niet met iemand in je telefoon. En toen waren we in Groningen.  Stap uit en laat het zitten De Klerk. Ga naar buiten en zeur niet. Maar nee, lukte ook niet. Ik ging voor haar staan en wees op STILTE….SILENCE. Wat liet ik me kennen. Met diepe schaamte schrijf ik dit op. Morgen ga ik geliefde J. van de boot halen. Ik ga zeker niet in de stiltecoupé zitten. Dan kan het vervelende kind niet in deze opa naar boven komen, want…daar mag je kletsen…zoveel als je maar wilt, en bellen met je hele godvergeten vriendinnenclub.

Boeken lezen

Ik doe zo mijn best, maar het lukt niet. Het lukt me voor geen meter om de Nederlandse literatuur bij te houden. Elke dag verschijnt er wel een boek dat ik zou willen lezen, maar ik moet keuzes maken. Het lukt me maar matig om het allerbeste te lezen. Boeken waarover consensus bestaat dat het een goed boek is. Die roman van Jeroen Brouwers bijvoorbeeld; nog niet gelezen terwijl hij de ECI-prijs gekregen heeft. Ondertussen is er een nieuwe Van der Heijden uit. Die zal ik eerder lezen dan Jeroen Brouwers. Dan is er nog de verfilming van een nog ongelezen roman van Thomas Rosenboom in de bioscopen gaan draaien en voor ik de film ga zien wil ik de roman gelezen hebben. Sjonge, ik heb een zwaar leven!

Ik kom te weinig aan lezen toe. Misschien moet ik daar wat aan doen. Maar dat betekent dat ik iets anders moet laten. Op dit moment ben ik nog steeds bezig in De Orgelman van Mark Schavers. Zal ik het dichtslaan of niet? Inmiddels is de schilder Feix Nussbaum overleden in Auschwitz. Zijn vrouw Felja Platek ook trouwens; die ging een ietsje sneller dood, las ik. Ik heb gelezen hoe langzamerhand de economische waarde van Nussbaum’s schilderijen toenam en de collectie terecht kwam in Nussbaum’s geboorteplaats Osnabrück. Nu gaat het over zijn schilderijen. De intriges. De slaatjes die geslagen worden. Kortom…over geld.

Waarin ik Felix Nussbaum vind afwijken van andere joodse kunstenaars van die periode is de enorme angst die uit zijn werk spreekt. Niks geen triomf en overgeven aan de dood. Ik moet erg denken aan Charlotte Salomons. Zij werd meer dan twintig jaar geleden ineens een hype. Gelukkig niet helemaal weggeëbd. Dat was ook in de periode dat Etty Hillesum hoog op de bestsellerlijst stond. Beide vrouwen beleefden een soort hoogtepunt op het moment dat ze weggevoerd werden. Ook zij kwamen nooit terug. Ik kan me nog erg goed de tentoonstelling van de schilderijen van Charlotte Salomons herinneren. Die werd destijds in de Waag van Amsterdam gehouden. Ze schilderde haar memoires. De zelfgekozen dood van haar familieleden, haar ongelukkige liefdesleven in het besef dat aan haar leven een snel einde zou komen. Daarna gaf ze zich in triomf over. Frans Weisz verfimde haar geschilderde leven; een film die mij heel sterk is bijgebleven. Echt een mooie film. (Birgit Doll speelde Charlotte. Ik lees net dat deze actrice twee maanden geleden is overleden…)

Diezelfde triomf voelde ik bij Etty Hillesum. Een hyperintelligente vrouw die alle mogelijkheden had om onder te duiken. Dat weigerde ze categorisch. Ze wilde haar droevige lot drinken tot de laatste druppel.

Bij Felix Nussbaum geen triomf. Hij schilderde de cocon waar hij in zat. De cocon die Angst heet. Hij wilde overleven maar wist dat dat niet ging lukken. Die vertwijfeling maakt zijn werk zo verschrikkelijk boeiend.

Ik ga het laatste stukje van de Orgelman overslaan en het boek dichtklappen. Publieke Werken; daar ga ik aan beginnen. Ik moet het boek gelezen hebben voordat de film uit de bioscoop gaat!