Tagarchief: gereformeerd

Stephan Enter – Pastorale; Niet mijn roman

Een roman die zich afspeelt in het landelijke Brevendal…Vredenbal…Bravendel…Barneveld! Vestdijk liet een aantal van zijn romans afspelen in Lahringen terwijl iedereen meteen wist dat het Harlingen moest zijn. Persoonlijk vind ik zo’n anagram niet echt geslaagd. Je krijgt dan een soort verzonnen fictie maar dan niet net echt. Straten moeten verzonnen worden, beelden worden verzonnen. Die beelden staan dan wel voor dezelfde kerk als in de ‘echte’ wereld hoewel die kerk toch net weer even een andere naam heeft gekregen terwijl het beeld dat op het kerkplein staat, net als in de werkelijkheid een held voorstelt, maar in de roman is zijn heldendaad verzonnen maar toch best wel herkenbaar voor de mensen die in het oorspronkelijke dorp wonen….. Oké, dat wordt dus allemaal erg ingewikkeld. Ik denk dat ik er van hou om de dingen wat simpel te houden zodat je je kunt toeleggen op datgene waar het echt om gaat. Zo’n dorp is het decor. Natuurlijk is het decor belangrijk, het draagt bij aan de ervaring van de romanwerkelijkheid van de lezer. Als je zo overduidelijk het decor baseert op de werkelijkheid maar die dan doorzichtig verdraaid, komt dat de geloofwaardigheid niet ten goede. In ieder geval niet in deze roman die toch al zo veel problemen heeft wat betreft de geloofwaardigheid. In een roman kan je trollen, helden, monsters op laten draven zo vaak je maar wilt, maar ze moeten wel geloofwaardig zijn. Deze roman die een paar dagen of weken beschrijft van het leven van een puberende broer en zus is voor mij niet geloofwaardig; het is allemaal net eventjes te veel.

Zus Louise studeert in de grote stad, maar reist op het moment dat de roman begint, terug naar Brevendal. Ze is gestopt met haar studie en heeft haar geloof verloren. Jongere broer Oscar zit voor zijn eindexamen. Zijn Molukse klasgenoot Jonkie is bij een brommerongeluk gewond geraakt en de leraar vraagt Oscar om huiswerk naar Jonkie te brengen. De Molukse gemeenschap leeft afgezonderd van de rest van de Brevendalse bevolking. In het huis van Jonkie ontmoet hij diens zus Dona. Hij voelt zich tot haar aangetrokken. Om haar sluit Oscar een soort van berekende vriendschap met Jonkie. Oscar wordt uitgenodigd om bij Jonkie en zijn familie te eten. De vader van het gezin vertelt wat de Molukkers, en dus ook hem, is overkomen. Hoe slecht ze zijn behandeld door de Nederlandse overheid. Maar helaas, Jonkie blijkt niet direct een lieverdje. Tenminste, zo zie ik het. Jonkie vormt met een groepje Molukse leeftijdsgenoten een bende die er niet voor terugdeinst om te martelen. Zo wordt een onwelgevallige Brevendalse jongen tussen twee mierenhopen in, bloot vastgebonden en met stroop ingesmeerd. Ondertussen wordt het Oscar duidelijk gemaakt dat hij geen hoop hoeft te vestigen dat het ooit wat wordt tussen Dona en hem. Puur racisme ligt hier op de loer, vind ik.

Ondertussen worstelt Louise met haar opgegeven studie Engels en haar geloof. De familie is gereformeerd. Dat beeld wordt in de roman uiteraard geïllustreerd met een op bezoek komende ouderling. Ouderling Westereng lijkt zo gestapt uit het boekje ouderling clichés: Vettig, gulzig en drankzuchtig. In het dorp is zojuist een nieuwe dominee gekomen. Met een zoon, Maarten, en Louise lijkt op hem te vallen.  Ze neemt de kinderdienst in de kerk van hem over. Een soort babysitten met de kinderen van de gelovigen die zodoende de ‘echte’ dienst kunnen volgen. Dit groepje jonge kinderen van religieuze ouders vertelt ze wel even hoe het zit wat betreft godsdienst. Allemaal onzin, betoogt ze, godsdienst is bedrog. Ondertussen vertelt ze lagere schoolkinderen dat het helemaal niet nodig is om te trouwen als je lekker wilt seksen. In geuren en kleuren vertelt ze de kindertjes hoe ze zich laat neuken door haar minnaar… Het wordt haar uiteindelijk door Maarten niet in dank afgenomen haar nummertje anti-catechisatie, maar Louise blijkt erg tevreden over zichzelf.

Oscar daarentegen, ligt tijdens het martelen der Molukkers in een greppel zich te verstoppen. Precies op die plek vindt hij de vet gevulde portemonnee van een boer die zegt overvallen te zijn. Zes briefjes van duizend. Oscar weet niet wat hij ermee moet doen. Hij kan ze niet uitgeven, want wie vertrouwd een scholier die iets met een briefje van duizend betaalt? Het geld kan hij ook niet weggeven, want wie accepteert dat nou? Zelfs niet aan zijn ouders die financieel zo in de knoop zitten dat ze waarschijnlijk het landgoed dat ze bezitten moeten verkopen…

Ik ben niet erg kapot van deze roman. Een mens met zo weinig empathie en zo overtuigd van eigen gelijk en dat ten koste van alles wil verkondigen die tegelijkertijd zoveel moeite heeft om te vertellen dat ze gestopt is met haar studie als Louise, ben ik zelden tegengekomen. Ook Oscar die zich wel heel makkelijk schikt naar de wandaden van anderen lijkt meer een karikatuur dan een ‘echt’ personage in een roman. Beiden komen bij mij niet geloofwaardig over. Vervolgens het vervormde decor…Barneveld/Brevendal. De clichématige tekening van de ouderling. Nee, het is het allemaal niet. Niet mijn roman, zullen we maar zeggen.

Levens verwoest om niets

Ik heb me voorgenomen om pas iemand schuldig te verklaren als zijn of haar schuld onomstreden is. Niets lijkt me erger dan slachtoffer te zijn van een gerechtelijke dwaling. Beschuldig worden van iets verschrikkelijks betekent niet alleen onschuldig opgesloten worden maar ook uitstoting. Je wordt van de ene op de andere dag een paria. Niemand die je meer gelooft. Je raakt je vrienden kwijt en de kans dat je familie en je geliefden zich van je afkeren is levensgroot. Je raakt je werk kwijt en niemand vertrouwt je meer. Verschrikkelijk. Daarom probeer ik zo voorzichtig mogelijk te zijn met krantenkoppen.

Er zijn twee meisjes vermoord in de buurt van Spakenburg. Op zichzelf al erg genoeg. Voor die moord zijn twee jongetjes gearresteerd: Eén van veertien en één van zestien. Dat zijn verschrikkelijk jonge jongens. Verschrikkelijk jonge jongens kunnen verschrikkelijke dingen doen. Heus, ik ben niet naïef. Dat wil echter nog niet zeggen dat deze specifieke jongens die moorden ook hebben gepleegd. Dat weten we dus niet. We hebben geen enkele bewijs gezien. We hebben geen enkele getuige gehoord. We weten niets. We weten alleen maar dat er twee jongens van veertien en zestien zijn gearresteerd en dat hun arrestatie in verband wordt gebracht met de moord op twee meisjes van veertien. ‘De politie heeft ze vast niet zomaar gearresteerd’. Nee, zeker niet. Er zullen vast verdenkingen zijn. Het zullen ongetwijfeld jongens zijn die met de meisjes in contact stonden. Maar wat zegt dat allemaal? Die meisjes waren, voor zover ik weet, van gereformeerde huize. Qua jongens-meisjes relaties wordt er in die kringen ongeveer op dezelfde manier gedacht als in streng-islamitische kringen. Heb je zin en ben je verliefd dat is het stiekem, stiekem en nog eens stiekem. Stiekem dingen doen is niet erg totdat er iets ergs gebeurd; dan wordt het stiekeme verdacht. Ik verzin ook maar iets. Misschien is het zo wel gegaan. Ik weet het niet. Niemand weet het. Ook een seriemoordenaar die het op opgroeiende meisjes voorzien heeft, behoort bij mij nog tot de mogelijkheden…weet ik veel. De politie zegt van niet, maar men heeft niet laten zien waarom dan niet.

Ik zag gisteren op youtube een uitzending van een lokale zender. Straatinterviews in Spakenburg, Bunschoten of Hoevelaken. In ieder geval in die contreien. Geïnterviewden schudde meewarig het hoofd; dat zulke jonge jongens al tot zoiets verschrikkelijks in staat waren. Geen spat van twijfel meer; die jongens zijn de daders terwijl ze misschien alleen maar in beeld van de politie zijn gekomen omdat ze er een stiekeme verkering op na hielden met de meisjes. Juist bij zulke jonge jongens had ik meer voorzichtigheid verwacht van iedereen. Ik denk dat het van groot maatschappelijk belang is als het publiek meer hoort over wat er werkelijk gebeurd is. Als die jongens het gedaan hebben, dan hoop ik voor hen en voor ons allemaal dat ze uitleg geven over het hoe en het waarom.

Vandaag in de krant een artikel over de ‘Zes van Breda’. Een heel andere zaak. Het vermoeden is dat er jonge mensen slachtoffer zijn geworden van een gerechtelijke dwaling. Zes mensen van destijds rond de twintig jaar hebben naar alle waarschijnlijkheid vastgezeten voor een moord die ze niet gepleegd hebben. Ontlastend bewijs werd destijds genegeerd. Levens verwoest om niets. Verschrikkelijk!