Tagarchief: Anousha Nzume

Zwartkijkers – Herman Vuijsje: Mijn mening maar dan van Vuijsje

Gezien de felheid waarmee racisme en discriminatie besproken wordt, een blik op waar de wind in dit stukje vandaan waait. Hier de kenmerken van schrijver dezes, mij dus: Ik heb een rozige huidskleur (maar ben niet iemand ‘van kleur’). Ik ben hetero, wat ouder, heb een ongezond buikje, verdien meer dan lekker, ben best hoog opgeleid en heb een goj als pa maar een jiddische ma. Ik ben overtuigd sociaal-democraat, vind dat we zuinig moeten zijn op de aarde en hou vooral van pais en vree. Een lekkere discussie ga ik niet uit de weg en ik laat niet over me lopen maar bij het woord racist krimp ik in elkaar. Ik wil geen racist zijn. Ik pas ondanks en dankzij dit alles in de ‘witte’ karikatuur die men op dit moment graag tekent. Een groot deel van de bovengenoemde kenmerken zijn zonder meer ook van toepassing op Herman Vuijsje en, zo zal menig deelnemer aan alle oververhitte racisme discussies ogenblikkelijk denken, daarom vond ik zijn boekje ‘Zwartkijkers’ zo goed. Het is een boekje dat precies in mijn straatje past omdat onze ‘constructen’ en onze ‘narratieven’ naadloos op elkaar passen of op elkaar aansluiten. Een hikje? Vuijsje heeft een jiddische pa en een sjikse ma en dus ben ik volgens de preciezen in de leer veel joodser dan hij. Maar dat is onzin…vind ik.

Het boekje ‘Zwartkijkers’ beschrijft verschillende facetten van de huidige, opnieuw opgelaaide en al snel oververhitte discussie over de verhouding tussen mensen met een roze-achtig huidje (WIT, dus) en iedereen die daarvan ietsjes afwijkt (ZWART, dus). Vaak zijn de mensen uit die laatste groep zelf, of hun ouder(s) of hun grootouder(s) van elders naar hier verhuist. Het boekje bevat grotendeels mijn mening, ik kan dat moeilijk ontkennen, en daarom vind ik het boek een aanrader.

Het boekje beschrijft mijn afkeer van vrouwen als: de over het paard getilde Gloria Wekker, de pedante aanstelster Anousha Nzume en de zelfkastijdende en witte mensen beschuldigende Sunny Bergman. (eigenlijk wel een boel bijvoegelijke naamwoorden…hou ik daar wel van?) Ik moet zeggen dat ik het niet alleen leuk vind om mijn mening te lezen, maar ben vooral content omdat ik het nauwelijks leesbare boek van Gloria Wekker goed begrepen blijk te hebben. Ik was erg bang dat ik haar quasi-geleerde woordendiarree verkeerd las of dat ik de zaken anders voorstelde dan ze schreef. Maar nee, als socioloog – Gloria Wekker beweegt zich op zijn vakgebied dus – leest Vuijsje dezelfde dingen in haar boek als ik. Gloria Wekker promoveert haar eigen ervaringen tot algemeen geldende misstanden. Ze bekijkt de wereld met oogkleppen en ontkomt daardoor niet aan een zeer benepen tunnelvisie. Ze verdeelt de wereld in witte en zwarte mensen zonder dat ze ook maar ergens vertelt wat of wie dat zijn. Ze plant Amerikaanse theorieën kritiekloos en klakkeloos over op Nederland. En eigenlijk kan ik nog wel een tijdje zo doorgaan. Aanstelster Nzume maakt het nog iets bonter; zij zou wel eens even vertellen hoe of wat en het racisme waarvan zij SLACHTOFFER is. De pedanterie en de arrogantie spat ervan af vinden Vuijsje en ik. En Sunny Bergman wil zo graag lief doen dat ze ondeugdelijk wetenschappelijk onderzoek nog veel onwetenschappelijker overdoet en dan ook nog verkeerde conclusies trekt. Vuijsje noemt de drie vrouwen de ‘Schrikgodinnen’. Ik ga daar graag in mee.

Vuijsje geeft in het boek ook zijn mening over de zwarte pietendiscussie. Hij is van mening dat er eigenlijk niets mis is met de figuur van zwarte piet. Zwarte piet zou in de loop der jaren allang niet meer de persoon zijn als waartegen al het protest zich richt. Hij neem het Sinterklaasjournaal als uitgangspunt en, zo vertelt hij, Sinterklaas figureert daar als de domme man die eigenlijk nauwelijks nog zelfstandig functioneert. Zwarte pieten houden de business draaiende. Ze zijn de CEO en de logistieke managers. Sinterklaas speelt nog maar een marginale rol. Ik kan een heel eind meegaan met het verhaal van Herman Vuijsje, maar de zwarte piet-discussie speelt al heel lang. Gerda Havertong vertelde al in de vorige eeuw dat ze last had van de figuur zwarte piet en dat ze daar niet alleen in stond. Wel heeft hij gelijk dat de roetvegen aan de figuur zwarte piet veel verandert. Door de vegen op de roetveegpiet heen herken je de persoon die hem speelt, dat is bij een zwarte piet niet zo. Een deel van de mythe van het Sinterklaasfeest wordt daardoor van haar charme ontdaan. Vuijsje vindt dat jammer. Ik ook, maar ik zie ook de bezwaren. Hoewel…wie heeft er nou precies echt last van gehad van die zwarte pietenfiguur? Mij is dat nog steeds niet duidelijk. Zie hier recente Sinterklaasintochten in Paramaribo en op de Antillen. Onder een overwegend donkere bevolking is zwarte piet no problemo, waarom hier dan wel? Een kind ziet heel duidelijk het verschil tussen een kind met een donkere huid en een zwarte piet. Ik ben daarvan overtuigd. Maar goed, als iemand als Gerda Havertong het zegt, en die staat echt boven elke verdenking, dat zal het zo zijn. Vandaar dat ik wat dat betreft niet helemaal op dezelfde lijn zit met Herman Vuijsje.

Hoe dan ook: Voor wie mijn mening wil lezen, een aanrader; ligt voor een luttel bedrag bij Scheltema in de ramsj!

Inferioriteit van een ander bewijzen

Wauw! Ik word gelezen! Mijn argumenten tegen pedante mensen als Anousha Nzume, naïeve zelfkastijders als Sunny Bergman en domme hooggeleerden als Gloria Wekker worden opgepikt. Je kunt van een sociaal probleem geen historisch probleem maken. Racisme is een sociaal probleem en geen historisch probleem. Maak je van racisme een historisch probleem dan hitst dat groepen tegen elkaar op. Het eist van onschuldigen om de rol van dader op te pakken en het verheerlijkt slachtofferschap. Weg ermee! Je moet racisme nooit ondersteunen. Niet als het van rechts komt en ook niet als het van links komt. Racisten hebben het altijd bij het verkeerde eind. Racisten kunnen geen gelijk hebben. Of ze Geert Wilders heten of Gloria Wekker. Geert Wilders is een politicus en vertegenwoordigd met zijn racistische standpunten vele mensen; daar kan je tegen argumenteren. Gloria Wekker echter, bedrijft racisme vanuit de wetenschap. In dat geval begeef je je al snel op het glibberige pad dat door Duitse wetenschappers voor de oorlog werd bewandeld en waar ze de minderwaardigheid van joden en Slavische volken konden ‘bewijzen’. Er waren wel wat protesten tegen de Gloria Wekkers de laatste tijd, maar het wilde niet echt loskomen.

Het Witte de Withcentrum in Rotterdam was kennelijk de druppel die de emmer deed overlopen. Een kunstcentrum, gevestigd aan (jawel!) de Witte de Withstraat in Rotterdam wilde haar naam wijzigen om niet geassocieerd te worden met de ‘misdaden’ die waren gepleegd door die zeventiende-eeuwse ijzervreter. Gelukkig schoot die aangekondigde naamswijziging menigeen in het verkeerde keelgat. Eindelijk worden er diverse zeer leesbare artikelen in de Volkskrant gepubliceerd die de kolder tegen het verleden bestrijden.

De emmer was bij mij allang overgelopen. Zeker wat betreft zeventiende-eeuwse zeehelden. Zo begreep ik niets van de protesten toen de Nederlandse film ‘Michiel de Ruyter’ uitkwam. De man heeft uiteindelijk zijn leven gegeven in opdracht van de toenmalige regering. Alles deed hij in opdracht van de regering. Je kunt nauwelijks van hem zeggen dat hij iets te maken heeft gehad met zaken die we in onze huidige tijd als verwerpelijk ervaren. Voor zover ik weet heeft hij niets gekolonialiseerd en heeft hij geen slavenhandel bedreven. En zelfs al had hij dat wel gedaan; destijds was het de normaalste zaak van de wereld dat je mensen overwon en aan je onderwierp. Ik begreep compleet niet waarom er betogers waren bij de première van die film. De Ruyter werd wel een beetje verheerlijkt maar helemaal niet zo dat het storend was.

Van verschillende kanten wordt er nu voor gepleit om de geschiedenis de geschiedenis te laten. Ik ben het daar volledig mee eens! Historici bestuderen het verleden. Punt. Dat doen ze op een manier die wetenschappelijk verantwoord is. Wat wetenschappelijk verantwoord is bepalen historici onder elkaar. De wetenschappelijke vrijheid moet daarbij hoog in het vaandel staan. De geschiedenis misbruiken om de inferioriteit van een ander aan te tonen kan niet en mag niet! Daarom denk ik dat Gloria Wekker met terugwerkende kracht ontslagen moet worden!

De Libris-literatuurprijs van 2017

Gisteren werd de Libris literatuurprijs uitgereikt aan Alfred Birney. Ik zou daar graag een mening over hebben, net als vorig jaar, maar die heb ik niet. Ik heb geen mening omdat ik nog geen enkel boek van de lijst uit heb. Hoewel ik vorig jaar ook pas alle genomineerde boeken in de zomervakantie uithad, is het dit jaar bar en boos. Ik ben nog steeds bezig met het eerste boek. Ik ben al een goed eind op weg, maar uit heb ik het nog lang niet. En nu moet ik mij bij het lezen van de roman ook nog eens niet laten afleiden door het uiterlijk van de schrijver. Jeroen Olyslaegers vertoont best overeenkomsten met een vogelverschrikker. Niet door laten afleiden!! Doorlezen!! Ik wil me zo graag een mening vormen over de shortlist van de Libris literatuurprijs!

Ik lees verdomd langzaam het afgelopen jaar terwijl ik niet het gevoel heb dat ik minder lees. Maar dat kan eigenlijk haast niet anders; ik moet wel minder lezen. Er heeft zich een file gevormd op mijn e-reader. Ik koop namelijk nog wel regelmatig boeken. Ik vind gewoon dat ik bepaalde boeken gelezen moet hebben. Wat betreft deze literatuurprijs heb ik alvast Het smelt van Lize Spit gekocht. Verder staat de laatste A.F.Th. van der Heijden-roman in de file. Ook nog dat boekje van Anousha Nzume… Daar heb ik al wel wat hoofdstukjes in rondgeworsteld. Dat is geen feest om te lezen. Het maakt me boos en verdrietig als ik dat boekje lees. Ik hou niet van racisme. Bovendien erger ik me aan haar pedante schrijfstijl. Zonder scrupules trekt het boekje een racistische scheidslijn dwars door mijn familie. Dat zal die mevrouw Nzume niet zo bedoeld hebben, maar toch is het zo. Iedereen die een kleurtje heeft staat aan de goede kant, iedereen die kleurloos is, is FOUT en is bewust of onbewust racist. Heeft schuld aan kolonialisme en slavenhandel. Draagt de last van vierhonderd jaar geschiedenis op zijn schouders. Hoewel…ik vraag me af…ik heb natuurlijk ook een joodse kant. Anousha, draagt die joodse kant soms de verantwoordelijkheid voor duizend jaar uitbuiting en woekerhandel? Veel van mijn familie koos voor een partner met een kleurtje…en die kregen kinderen met een kleurtje…en die kinderen zie ik het best goed doen op school…en bij hun studie…en bij het krijgen van een baantje. Een vervelend en fout boekje, van Nzume. Wellicht moet ik dat boekje links laten liggen zodat ik meer tijd heb voor wat echt belangrijk is.

Van winnaar Alfred Birney had ik nog nooit gehoord. Het schijnt dat hij al jaren boeken schrijft. Ik ga zeker zijn boek lezen en ik hoop dat de jury van de Libris Literatuurprijs en ik het dit jaar wel met elkaar eens zijn. Maar dan moet dat boek van Olyslaegers wel eerst uit en dat boek is best taai. Ik ben er al een tijd mee bezig. Dat platte Vlaams beheers ik niet echt. Dat is een handicap. Verder gaat het over een man in de oorlog met veel tegenstrijdigheden: Politieagent tegenover dichter, collaborateur tegenover verzetsheld. Moeilijk vind ik het. Maar geen slecht boek, dat zeker niet.

Nou goed…laat ik het beloven…na de zomervakantie geef ik mijn visie op de genomineerden van de libris literatuurprijs.

Slavernij is geen genocide; stop met deze vergelijking!

De discussies van de laatste tijd noopt je haast tot een vergelijking van het leed dat mensen is aangedaan. Veelvuldig komt slavernij voorbij en regelmatig wordt dat de zwarte holocaust genoemd. Ik merk dat ik me daar mateloos aan irriteer. Maar alles wat ik daar tegenin breng voelt alsof ik de slavernij wil goedpraten. Dat wil ik niet want slavernij is mensonterend; laat daar geen misverstand over bestaan. Ook afgelopen zaterdag in de Volkskrant wordt de slavernij weer vergeleken met het leed dat de joden is overkomen tijdens de tweede wereldoorlog. In het interview dat Anousha Nzume geeft, komt ze terug op Anne Frank. Iedereen kent haar in Nederland. Nzume vindt het onrechtvaardig dat men in Nederland wel Anne Frank kent, maar dat er weinig aandacht is voor de slavenhandel. Het vervelende is dat het bij genocide enerzijds en slavenhandel anderzijds om heel veel ellende gaat van verschillende, onvergelijkbare grootheden. Zowel slavernij als genocide is van alle tijden. De overeenkomst is dat het onrecht is maar verder hebben ze niets met elkaar gemeen.

Wat me aan de discussie tegenstaat is dat de holocaust en genocide in het algemeen, als het ware minder erg wordt gemaakt omdat iets anders, slavernij, ook heel erg was. Laten we daarom niet naar de overeenkomst kijken, maar naar de verschillen.

Wat is er kenmerkend voor genocide? Slachtoffers van genocide worden door de daders als niets waard beschouwd; ze worden vergeleken met schadelijke insecten, met kankergezwellen die uit de samenleving weggesneden moeten worden. Slachtoffers van genocide mogen niet bestaan. Als ze al iets goeds zouden hebben gedaan, dan deden ze dat uit eigenbelang of om te verdoezelen hoe verdorven ze zijn. Slachtoffers van genocide moeten dood en verbrand worden. Genocide is racisme in ultimo forma. Racistischer dan genocide bestaat er niet. Als je genocide pleegt beschouw je een volk als ongewenst op aarde terwijl je eigen natie superieur is. Genocide wordt doorgaans gepleegd op volkeren die geen eigen natie-staat hebben. Joden, Tutsi’s, Koerden of Armeniers. Bij genocide speelt van alles een rol van betekenis, maar in de voorbeelden die ik kan vinden is dat zelden huidskleur.

Kenmerkend voor slavernij is dat een persoon zijn autonomie kwijtraakt en een ander heer en meester is. Een slaaf is eigendom van een ander. De eigenaar kan naar eigen goeddunken beschikken over een slaaf. Onder dreiging van geweld kan de eigenaar eisen dat de slaaf diensten levert of arbeid verricht. Of hij voor die arbeid betaald wordt of op andere manier compensatie krijgt, is afhankelijk van wat de eigenaar wil. Grootschalige slavernij is rond de helft van de negentiende eeuw afgeschaft. Nergens in de wereld wordt slavernij op dit moment toegestaan. Dat wil niet zeggen dat het niet meer bestaat. Overal waar criminelen bestaan, bestaat slavernij. In Nederland worden slavinnen vooral ingezet in de seksindustrie. Er is een grootschalige handel geweest van mensen uit Afrika in Amerika. Maar dat is maar één, erg in het oog springende, vorm van slavernij en slavenhandel. Overwonnen volkeren werden in de geschiedenis vaak tot slaaf gemaakt. Slavernij heeft niet per se iets te maken met huidskleur; iedereen werd slachtoffer. Slavernij heeft ook niet per se iets te maken met racisme; tot in de negentiende eeuw kende Rusland slavernij waarbij de eigenaren net zo Russisch waren als de slaven. Een slaaf vertegenwoordigd een zekere waarde voor de eigenaar. Weliswaar vergelijkbaar met een dier, maar toch…

Slavernij is geen genocide; stop met deze vergelijking!

White privilege en misplaatst slachtofferschap

Anousha Nzume heeft, zo lees ik, een boek geschreven over alledaags racisme. Daarbij baseert ze zich op de meer dan belachelijke fluttheorie van Gloria Wekker. Een theorie die Wekker heeft overgenomen van de Amerikaanse Peggy MacIntosh en die uitgaat van White Privilege; een theorie waarvan nooit de geldigheid is onderzocht. Het hele idee van ‘white privilege’ in Nederland komt voort uit het idee dat vierhonderd jaar slavernij iets gedaan zou moeten hebben met de Nederlandse cultuur. Racistische ideeën afkomstig uit slavernij zouden in de poriën van onze cultuur zitten. In elk hoekje en gaatje vind je racistische gevoelens, maar de  Nederlandse mensen zijn zich daar niet van bewust.

Als ik de ideeën achter de ‘White Privilege’ theorie van Peggy MacIntosh toepas op Anousha Nzume, dan moet er met haar veel aan de hand zijn. Slavernij in het verleden en White Privilege gaan namelijk hand in hand. Als er iemand in Nederland rondloopt die vanuit haar culturele achtergrond iets met slavernij van doen heeft, dan is het wel Anousha Nzume. Anousha is geboren in Rusland. Ze heeft een Russische moeder. Slavernij bestond officieel in Rusland tot 1861. Tsaar Alexander II schafte in 1861 het lijfeigenschap af. Russen hielden andere Russen als slaaf. Dat moet wel iets gedaan hebben met de cultuur die Anousha Nzume vanuit haar moeder kreeg toegediend. Bovendien heeft Nzume een Kameroense vader die vanuit Kameroen naar Rusland is gekomen om te studeren voor arts. Kameroense elite, dus. Verkocht die Kameroense elite niet hun minder gefortuneerde landgenoten als slaaf aan wie het meeste bood? Wat heeft dat wel niet gedaan met de andere cultuur die ze meekreeg?

MacIntosh vond haar theorie bewijzen maar niks, ze was daar niet mee bezig, vertelde ze enkele maanden geleden in de Volkskrant.  Maar zelfs als MacIntosh d’r theorieën wél bewezen had, dan was het nauwelijks van toepassing op de Nederlandse cultuur geweest. De Nederlandse cultuur heeft nooit slavernij gekend. In tegenstelling tot Amerika of Rusland zijn er in Nederland nooit veel slaven geweest. Wel in de koloniën ver weg, maar daar had de gemiddelde Nederlander nauwelijks weet van. De white privilege theorie raakt in Nederland kant nog wal. Ik vind het een gevaarlijke theorie; een racistische theorie. Het gaat ervan uit dat als je een witte huid hebt, je per definitie een racist bent. Daarmee valt deze theorie ook de mensen aan, die van goede wil zijn: Mensen die met de paplepel is ingegeven dat je niet mag discrimineren en die hun uiterste best doen om iedereen als gelijke te beschouwen. De theorie beledigt mensen en roept juist tegengestelde gevoelens en gedachten op. De white privilege theorie is onwaar en contraproductief. Het zet mensen weg die de maatschappij nodig heeft om echt racisme te bestrijden.

Racisme is namelijk van iedereen en van alle tijden. Het heeft te maken met onszelf als sociale wezens; we willen graag ‘ergens’ bij horen. Dat is ons van nature gegeven. Het is puur noodzakelijk om bij anderen te horen en groepen te vormen. Daardoor ligt uitsluiting altijd op de loer. Het is onze taak als mensen om uitsluiting zo zacht mogelijk te maken maar liever nog te voorkomen. Maar we ontkomen niet aan groepsvorming en in een groep geldt dat de één er wel bij hoort en de ander niet.

Sjonge wat irriteert Anousha Nzume me als ze het gisteren in de Volkskrant over ‘herstelbetalingen’ heeft in de Volkskrant. Wat een misplaatst slachtofferschap!