Tagarchief: ansje monsjou

Breng Dries van Agt voor de rechter!

Een tijdje terug heb ik een column geschreven over de laatste treinkaping in Nederland door Molukse jongeren in 1977. Advocaat Zegveld had de zaak opgepakt omdat er tijdens de bevrijdingsactie vreemde dingen waren gebeurd…

Wat kregen wij vlak na de bevrijdingsactie te horen… De mariniers wisten precies waar iedereen zat.  Daarom doorzeefden ze met een enorm salvo die delen van de trein waarvan ze wisten dat de kapers er zaten. Twee straaljagers vlogen op dat moment laag over de trein. Dat gaf zo verschrikkelijk veel lawaai dat iedereen in die trein volkomen de weg kwijtraakte. Toen werden de deuren opgeblazen en stormden mariniers de trein in. Alle kapers in de doorzeefde trein waren gewond of heel zwaargewond of al dood. Het doorzeven van die trein was uitermate effectief geweest. Maar bij die bevrijdingsactie kwamen ook twee mensen om die niet tot de kapers behoorde. Twee mensen die per ongeluk op de verkeerde plaats waren.

Uit getuigenverklaringen komt nu naar voren dat wat we toen hoorden niet helemaal de waarheid is. Toen de mariniers de trein binnenstormden, leefden veel kapers nog. De nog levende kapers werden voor een deel standrechtelijk geëxecuteerd. Ik schrik ervan als ik het zo plompverloren opschrijf. Standrechtelijk geëxecuteerd. Dat mag niet in Nederland. Dat mag al niet in een oorlog, maar helemaal niet in deze situatie. Als de vijand gewond op de grond ligt of… als een crimineel gewond op de grond ligt, dan mag je hem niet zomaar doodschieten. Hoewel marinier Rinus heeft verklaard dat hij kapers van dichtbij heeft doodgeschoten dat hij daarvoor opdracht had gekregen van de overheid is hij persoonlijk verantwoordelijk voor deze daad. Niemand kan je zo’n opdracht geven omdat het ongrondwettelijk is. Als je het niet al wist, dan had je dat kunnen aanvoelen. Je kan er later voor ter verantwoording worden geroepen en dat moet ook gebeuren anders glijden we moreel af.

Een naam heb ik nog niet officieel gehoord maar officieus wordt Dries van Agt, als toenmalig minister van justitie genoemd als degene die opdracht gaf ‘geen gevangenen te maken’. Daarmee laadt Dries van Agt een enorme schuld op zijn schouders. Mocht het zo zijn dat Van Agt deze opdracht gegeven heeft, dan dient ook hij vervolgd te worden. Dat weet Van Agt; hij is jurist.

Nu beginnen er nog andere verhalen rond te zingen ook. Die gaan over dat onschuldige meisje dat omgekomen is bij de bevrijdingsactie. Ansje Mansjou heette ze. Ansje Mansjou was een meisje met een Indisch uiterlijk. Het verhaal gaat rond dat dat meisje per ongeluk geëxecuteerd is. Dat men dacht dat ze Hansina Uktolseja was. Dat maakt het verhaal nog veel ernstiger.

Dries van Agt is erg oud aan het worden. Vervolging van Van Agt moet daarom een hoge prioriteit krijgen. In Nederland mag nooit een bevel geven worden om mensen standrechtelijk te executeren. Als rechtstaat zitten we dan meteen op het niveau Afghanistan, Libië of Syrie.

Als het Dries van Agt is geweest, dan heeft hij Joop den Uyl zwaar verraden. Wat mij betreft mag hij ook daarvoor boeten…op zijn oude dag.

Kaapster Hansina Uktolseja

Sommige gebeurtenissen staan in je geheugen gegrift. Je weet nog precies waar je was en wat je deed toen het gebeurde. De moord op president Kennedy bijvoorbeeld of toen vliegtuigen het WTC in New York invlogen. Aan de eerste van de twee heb ik overigens geen herinneringen omdat ik toen nog niet verder keek dan de wanden van mijn wieg. Die vliegtuigen en het WTC, ja die wel. Nou en of! We zaten die avond in een uitgestorven restaurant te eten. Het bedienend personeel had meer oog voor het televisiescherm dan voor ons; wij waren die dag zeventien jaar getrouwd.

11 juni 1977 is ook zo’n datum. Op die dag werd met verpletterend geweld een einde gemaakt aan de kaping van een trein in Drenthe. Ik was dat jaar al vroeg op vakantie. Ik was een kamp aan het voorbereiden. We zouden ons de komende week samen met andere jongeren gaan storten op milieu- en natuurbescherming. Maandag zouden de deelnemers komen. Zaterdagavond daarvoor gingen we in de kroeg een afzakkertje halen. De café-populatie zat gekluisterd aan de tv. Het eerste beeld dat ik daar zag was van twee straaljagers die laag over de trein scheerden. Die trein had al dagen het nieuws gedomineerd. Ook het beeld van een doorzeefde locomotief is me bijgebleven.

Bij die bevrijding werden ook twee jonge vrouwen doodgeschoten Ansje Monsjou en Hansina Uktolseja. De eerste was gegijzeld en was voor de tweede keer in korte tijd op de verkeerde plaats op het verkeerde moment. Wij hadden enorm te doen met Ansje en haar nabestaanden. Hansina Uktolseja kon echter op weinig sympathie rekenen. Ze had er in mijn ogen destijds om gevraagd om doodgeschoten te worden. Bovendien wist ik zeker dat zo’n vrouwelijke kaper nog wreder was dan haar mannelijke collega’s; ik had nog niet zo heel lang daarvoor de Tecumseh-boeken gelezen!

Een paar jaar geleden werd de kaping als televisiedrama gereconstrueerd. Ik zag toen de kapers veranderen in wat ze werkelijk waren; Idealistische jongeren; jongeren zoals ik op dat moment; strijdend voor een zaak waar ze in geloofden. Ze werden van hun mythische slechtheid ontdaan. Vooral Hansina werd in een heel ander daglicht gezet. Ze was het onzekere liefje van de leider van de kaping en had op het allerlaatste moment de plaats ingenomen van een ander. Die ander was niet komen opdagen. Ze was veel minder militant dan de media ons had voorgespiegeld. De hoofdkaper gaf haar steeds hoop op iets moois maar als puntje bij paaltje kwam, liet hij haar zitten. Zo werd ongeveer de relatie geschetst in dat tv-drama. Hansina won al snel mijn sympathie want ik kom graag op voor de worstelende en lijdende mens!

Wat zeker is: Door negenendertig kogels geraakt, lag Hansina op de grond in de trein. Levend. Geen wapen in de buurt. Toen is er een marinier gekomen en heeft haar van dichtbij door het hoofd geschoten. En toen was ze dood. Diverse ministers noemden dat geen executie. Ik eigenlijk wel. Advocaat Zegveld heeft een aanklacht ingediend. Ik hoop dat de rechtszaak naar boven brengt waarom dat meisje van toen, op die manier is doodgeschoten. Ik hoop zo dat die marinier zich dat nog herinnert en wat zijn overwegingen waren… Ik heb namelijk iets van een ridder…als er een gewond meisje op de vloer ligt, dan is niet mijn eerste gedachte: schiet haar dood…