Er wordt wel gezegd dan de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw de jaren van de jeugdcultuur waren, maar ik denk dat dat eigenlijk veel eerder was. De ‘echte’ jeugdcultuur ontstond volgens mij veel eerder; in het interbellum. Uit mijn eigen onderzoek en verhalen van mijn opa en oma over de AJC en de verhalen van mijn geliefde schoonmoeder A over de Nationale jeugdstorm ontstonden er in het interbellum jeugdbewegingen die het doel hadden om de jeugd politiek te scholen maar vooral veel plezier met elkaar te hebben. Jongeren gingen op kamp en genoten van de natuur, ze deden veel aan sport en spel, leerden om te gaan met de natuur en werden voor het eerst verliefd. Daarnaast dus ook wel wat politieke scholing en in die zin stonden de jongeren van toen niet helemaal los van de volwassenen, maar was dat in de jaren ’60 en ’70 dan anders? Ik was een beetje verbijsterd dat mijn geliefde schoonmoeder A. met net zoveel plezier terugdacht aan de kampen die zij bij de nationaalsocialistische NJS had meegemaakt, als mijn familie bij de AJC. Eigenlijk heel vanzelfsprekend want je bent jong en je wilt wat…waar dan ook. Deze vanzelfsprekende natuurlijkheid ligt aan de basis van de epische roman ‘Liefde in het Derde Rijk’. Geen NJS maar de Hitlerjugend, en vanaf dat punt neemt de geschiedenis haar loop.

De roman begint met jonge mensen die zo rond het begin van de tweede wereldoorlog leefden op het Duitse platteland. Tijdens een idyllische graanoogst steekt Georg de graanschoven naar boven waar Lore ze bovenop de kar aanpakt. Ze zijn voor elkaar gemaakt denkt Georg want de bewegingen die ze maken zijn compleet in harmonie. Hij raakt in complete vervoering van Lore met haar heldere en open blauwe ogen. Na de oogst gaan ze feestvieren. Georg haalt zijn gitaar omdat hij Schubert-liederen gaat zingen. Maar als hij terugkomt is Lore al naar huis in een dorp 50 kilometer verderop. Zal die afstand tussen hen minder dan 50 kilometer worden?

De nornen weven het lot van Georg en Lore en in eerste instantie niet. Wel zitten ze beiden bij de Hitlerjugend waar ze onafhankelijk van elkaar de tijd van hun leven beleven. Georg gaat zeefvliegen en Lore reist met haar vriendinnen naar een groot sportevenement waar ze deel gaat nemen aan een massale ritmische gymnastiekoefening waarbij ook Hitler aanwezig is. Als ze in de stad is gaan wonen en werken, ontmoet ze Henning. Henning is op en top SS-soldaat en tijdens hun liefdesnacht vertelt hij haar over de op handen zijnde operatie Barbarossa en dat hij in de voorste linies gaat strijden. Ze belooft hem eeuwige trouw. Naderhand, als hij al vertrokken is naar het oosten, merkt ze dat ze zwanger van hem is. Ze koestert haar zwangerschap. Ondertussen weven de nornen ook het leven van Klara. Ze lijdt aan een groeistoornis en zal nooit groter worden dan 1 meter 50. Bovendien heeft ze een klompvoet waardoor ze niet goed kan lopen. Ze zal nooit trouwen, zo voorspelt en stelt haar vader, daarom laat hij haar doorleren in tegenstelling tot haar jongere zusjes. Ze blijkt een groot hart te hebben en wil zich inzetten voor mensen maar vooral voor kinderen. Ze wordt een zeer geliefde juf van een kinderopvang. Omdat ze ook goed kan organiseren, heeft ze al snel de leiding over een serie kinderopvangen. Maar om die positie te bekleden moet ze wel lid worden van de NSDAP maar dat vindt ze geen enkel probleem.

Georg is geen lid van de NSDAP en heeft niet veel op met de nazi’s. Maar zoals elke jonge Duitse man in dat tijdsgewricht, moet hij in dienst. Zorgvuldig zorgt hij ervoor dat hij in alles zo ongeveer gemiddeld is en niet opvalt. Hij hoopt zo dat de oorlog voorbij zal trekken zonder dat hij ooit actief ingezet wordt. En aanvankelijk heeft hij geluk. Hij wordt gelegerd in Frankrijk in een rustig plaatsje. Het Franse verzet is er, naar het schijnt, niet erg actief. Georg lijkt er zelfs Lore te vergeten. Zijn leven sukkelt voort en hij gaat een relatie aan met een Franse vrouw. Bij soldaat Henning, Lore’s geliefde, gaat het minder voorspoedig aan het oostfront. Hij sneuvelt. Lore is ontroostbaar. De verdiensten van Klara zijn opgevallen bij het hogere echelon en ze wordt door Himmler persoonlijk gevraagd om experimentele geboorteklinieken te gaan runnen om nieuwe edelgermaanse soldaten en moeders ‘te kweken’. Klara ziet daar niets kwaads in, helemaal omdat ze als ‘misvormde’ wel inziet dat een mooi en gezond lichaam noodzakelijk is om ‘iets’ te bereiken voor het vaderland. In die hoedanigheid ontmoet ze Klara bij wie de zwangerschap misgaat en van haar doodgeboren kind bevalt. Klara weet Lore van zelfmoord te weerhouden en omdat er inmiddels meerdere ‘geboorteklinieken’ zijn opgericht en Klara daar leiding aan geeft zoekt ze een chauffeur. Dat wordt Klara. In een grote Mercedes rijdt Lore Klara van de ene naar de andere kliniek.  

Het derde rijk begint dan in te storten en dat heeft grote gevolgen voor de drie hoofdpersonen. De routes die Klara en Lore afleggen worden steeds kleiner en steeds gevaarlijker. Van de Duitse steden blijft niet veel meer over dan een rokende puinhoop. Georg wordt toch ingezet en schiet zelfs in een reflex een Amerikaanse soldaat dood. Kortom van die mooie tijd bij de Hitlerjugend en de idealistische inzet voor de Arische mensheid blijft niets meer over.

Ondanks dat Martin Michael Driessen met een van zijn romans de Librisliteratuurprijs heeft gewonnen, is hij bij mijn weten nooit echt helemaal doorgebroken. Onterecht vind ik. Ik heb de meeste van zijn boeken gelezen en ik vind ze fantastisch. Driessen kan verschrikkelijk mooi vertellen en gebruikt daarbij een taal om van te smullen. ‘Hele toekomstige generaties spoelden aan, elk jaar weer, aan haar voeten, alsof ze een godin was die slechts tot haar enkels in de branding hoefde te staan van de grote oceaan van het leven, zonder barensnood of huwelijksperikelen te hoeven delen.’ Prachtige zin die Klara in haar glorietijd beschrijft…