Tagarchief: White privilege

Witte onschuld

Sinds ik Dila Yesilgöz bij Buitenhof in debat zag met Gloria Wekker, kan ze niet meer stuk bij mij. Gloria Wekker gleed op dat moment van het voetstuk waar ik haar in ieder geval nooit opgezet had. Ik heb zelden voor het oog van de televisie een hoogleraar zo verschrikkelijk zien afgaan als Gloria Wekker op dat moment. Ze kon zich eigenlijk alleen nog maar uit haar benarde situatie redden door een laatdunkende toon aan te slaan tegen Dila Yesilgöz: ‘Ach meisje, ik zal jou eens vertellen hoe of het zit met het racisme in Nederland’. Ik zat te kijken en voelde mijn tenen krommen. Dila Yesilgöz is van de VVD, niet eens mijn kleur, maar toch, als ik op iemand zou moeten stemmen van de VVD dan wist ik op wie…

Dat Dila Yesilgöz tegenover Gloria Wekker zat bewees al het ongelijk van Wekker. Dila Yesilgöz is namelijk een knappe blanke dame met lang donkerblond haar. Ze zou zo maar in Tietjerkstradeel of Kloosterburen of Diemen of Amsterdam geboren kunnen zijn. Ook haar ouders hadden, gezien haar huidskleur, hier gemakkelijk geboren kunnen zijn. Maar dat zal vast niet zo zijn want alleen haar naam al doet een Turkse achtergrond vermoeden. Maar dat is maar een vermoeden. Voor hetzelfde geld heeft Dila Yesilgöz een moeder die destijds gevlucht is uit Bosnië en is haar vader een Koerd…wie zal het zeggen. Het brengt ons wel bij de vraag: Wat is precies de blanke Nederlander waar Gloria Wekker het over heeft? Wat is er na vierhonderd jaar roeren en mengen over van die blanke Nederlander waar ze het over heeft? Wat is er na al die kruisbestuiving over van die cultuur van kolonialisme en slavenhandel? Wat heeft dat nou precies te maken met hoe wij ons op dit moment allemaal tot elkaar verhouden? Gloria Wekker doet daar ferme uitspraken over die als racistisch overkomen; het feit dat je een blank huidje hebt, bepaalt hoe racistisch je bent, lijkt Gloria Wekker te beweren.

Lijkt. Want wat ik weet van haar theorie, zijn interpretaties van anderen. Zelf heb ik haar boek ‘White innocence’ niet gelezen. Dat wilde ik wel want meteen na die beruchte uitzending van ‘Buitenhof’ ging ik naar een grote boekverkoper op het web en zocht haar boek op. Voor zo’n boek vond ik het onbetaalbaar. De exacte prijs kan ik me niet herinneren, maar het was zeker twee keer zoveel als wat ik normaal uitgeef aan een boek. Bovendien alleen de papieren variant. Papieren boeken staan bij mij vooral stof te vangen; ik heb het liefst bits en bytes. Leest ook veel prettiger dan met zo’n bonk papier in je hand. Zat er dus niet in om haar boek te lezen.

Vandaag veegt Heleen Mees de vloer aan met Gloria Wekker. Ze heeft haar boek net gelezen en vertelde dat het, waarschijnlijk onder druk van de zwarte Pietendiscussie, opnieuw was uitgegeven. Mees had het over ‘Witte onschuld – paradoxen van kolonialisme en ras’… Dat klinkt Nederlands. Dat deed mij terugkeren naar de webshop waar ik destijds zo faalde en jawel hoor: Gloria Wekkers hoofdwerk in een Nederlandse vertaling en verkrijgbaar als e-book. Voor het luttele bedrag van een tientje. Wekker is ietsje rijker geworden…door mij! Nu hoef ik dat boek alleen nog maar te lezen!

White privilege en misplaatst slachtofferschap

Anousha Nzume heeft, zo lees ik, een boek geschreven over alledaags racisme. Daarbij baseert ze zich op de meer dan belachelijke fluttheorie van Gloria Wekker. Een theorie die Wekker heeft overgenomen van de Amerikaanse Peggy MacIntosh en die uitgaat van White Privilege; een theorie waarvan nooit de geldigheid is onderzocht. Het hele idee van ‘white privilege’ in Nederland komt voort uit het idee dat vierhonderd jaar slavernij iets gedaan zou moeten hebben met de Nederlandse cultuur. Racistische ideeën afkomstig uit slavernij zouden in de poriën van onze cultuur zitten. In elk hoekje en gaatje vind je racistische gevoelens, maar de  Nederlandse mensen zijn zich daar niet van bewust.

Als ik de ideeën achter de ‘White Privilege’ theorie van Peggy MacIntosh toepas op Anousha Nzume, dan moet er met haar veel aan de hand zijn. Slavernij in het verleden en White Privilege gaan namelijk hand in hand. Als er iemand in Nederland rondloopt die vanuit haar culturele achtergrond iets met slavernij van doen heeft, dan is het wel Anousha Nzume. Anousha is geboren in Rusland. Ze heeft een Russische moeder. Slavernij bestond officieel in Rusland tot 1861. Tsaar Alexander II schafte in 1861 het lijfeigenschap af. Russen hielden andere Russen als slaaf. Dat moet wel iets gedaan hebben met de cultuur die Anousha Nzume vanuit haar moeder kreeg toegediend. Bovendien heeft Nzume een Kameroense vader die vanuit Kameroen naar Rusland is gekomen om te studeren voor arts. Kameroense elite, dus. Verkocht die Kameroense elite niet hun minder gefortuneerde landgenoten als slaaf aan wie het meeste bood? Wat heeft dat wel niet gedaan met de andere cultuur die ze meekreeg?

MacIntosh vond haar theorie bewijzen maar niks, ze was daar niet mee bezig, vertelde ze enkele maanden geleden in de Volkskrant.  Maar zelfs als MacIntosh d’r theorieën wél bewezen had, dan was het nauwelijks van toepassing op de Nederlandse cultuur geweest. De Nederlandse cultuur heeft nooit slavernij gekend. In tegenstelling tot Amerika of Rusland zijn er in Nederland nooit veel slaven geweest. Wel in de koloniën ver weg, maar daar had de gemiddelde Nederlander nauwelijks weet van. De white privilege theorie raakt in Nederland kant nog wal. Ik vind het een gevaarlijke theorie; een racistische theorie. Het gaat ervan uit dat als je een witte huid hebt, je per definitie een racist bent. Daarmee valt deze theorie ook de mensen aan, die van goede wil zijn: Mensen die met de paplepel is ingegeven dat je niet mag discrimineren en die hun uiterste best doen om iedereen als gelijke te beschouwen. De theorie beledigt mensen en roept juist tegengestelde gevoelens en gedachten op. De white privilege theorie is onwaar en contraproductief. Het zet mensen weg die de maatschappij nodig heeft om echt racisme te bestrijden.

Racisme is namelijk van iedereen en van alle tijden. Het heeft te maken met onszelf als sociale wezens; we willen graag ‘ergens’ bij horen. Dat is ons van nature gegeven. Het is puur noodzakelijk om bij anderen te horen en groepen te vormen. Daardoor ligt uitsluiting altijd op de loer. Het is onze taak als mensen om uitsluiting zo zacht mogelijk te maken maar liever nog te voorkomen. Maar we ontkomen niet aan groepsvorming en in een groep geldt dat de één er wel bij hoort en de ander niet.

Sjonge wat irriteert Anousha Nzume me als ze het gisteren in de Volkskrant over ‘herstelbetalingen’ heeft in de Volkskrant. Wat een misplaatst slachtofferschap!

White privilege van de koude grond

Sunny Bergman neemt het ‘theoretische kader’ van Gloria Wekker over en Gloria Wekker nam het weer van Peggy McIntosh over. White privilege…bestaat dat? Heb ik, alleen al door mijn blanke huid, voordelen ten opzichte van mensen met een gekleurde huid?

‘White Privilege’ is uitgevonden door Peggy McIntosh. Een grotendeels uit haar duim gezogen theorie. Dat zegt ze zelf in het interview dat ze aan de Volkskrant gaf: ‘Met bewijs verzamelen was ik niet bezig.’ Haar kennis kwam binnen als Sinterklaas op Sinterklaasavond. Zomaar ineens. En ze geloofde in Sinterklaas. Volgens McIntosh is het een historisch gegeven dat gekleurde mensen altijd in lager aanzien staan dan witte mensen. Voor haar hoeft dit niet bewezen te worden. Als mensen daar anders over denken, dan vindt McIntosh dat ze een gebrek aan historisch besef hebben; ze zijn te dom om haar gelijk te zien.

Maar stel dat het inderdaad zo is dat er onder invloed van de geschiedenis een situatie ontstaat waarin mensen met een bepaalde kleur huid voordelen hebben ten opzichte van andere mensen, dan moet dat aantoonbaar zijn, denk ik. Bovendien moet de historische context aanwijsbaar zijn. Zomaar beweren dat superioriteitsgevoel alleen maar met de kleur van de huid te maken heeft, is racistisch.

Als ik het interview met McIntosh lees en de Amerikaanse geschiedenis bekijk…tsja…dan zit daar natuurlijk wel wat in. McIntosh vertelt dat witte kolonialisten de oorspronkelijke bewoners van Amerika hebben uitgemoord en daarna zwarte mensen in slavernij naar hun gestolen land hebben gevoerd. Een land gebaseerd op moord en slavernij. Weliswaar werd de slavernij in de negentiende eeuw afgeschaft maar toch was er tot in de jaren zestig van de vorige eeuw, een volledige segregatie tussen blank en zwart. Het beeld van slaafse dienstbaarheid van zwarte mensen zonder dat ze rechten hadden, lijkt me wel te kloppen. Het lynchen van al of niet terechte zwarte criminelen leek volksvermaak numero uno. Je kan je in zo’n situatie voorstellen dat er aan het emancipatiefront nog heel wat werk te verzetten is. Dat de verhoudingen in zo’n korte tijd helemaal rechtgezet zijn, kan ik me nauwelijks voorstellen. Daarom denk ik dat het in veel streken van Amerika wel degelijk voordelig is om een witte huid te hebben.

Gloria Wekker zet McIntosh’ d’r theorie over naar ons kikkerlandje. Wekker beweert dat in Nederland sprake is van een geschiedenis van vierhonderd jaar slavernij en kolonialisme. Net als in Amerika moet dat wel iets doen met de Nederlandse samenleving. Volgens Wekker zitten kolonialisme en het slavernij verleden in de haarvaten van de Nederlandse witte cultuur. Daarom worden gekleurde mensen systematisch achtergesteld, volgens Gloria Wekker.

Maar heeft Nederland wel dat verleden waar Wekker het over heeft? Nee, dus. Helemaal niet. Nederland heeft geen slavernijverleden en Nederland heeft geen koloniaal verleden. Een kleine top in Nederland verdiende kapitalen aan slavernij en kolonialisme in Suriname en Indonesië, dat wel. Suriname heeft een koloniaal en bovendien een slavernij verleden. Indonesië heeft alleen een koloniaal verleden. Een beperkte groep mensen die van oorsprong Nederlands waren, maken onderdeel uit van de geschiedenis van beide landen. De Nederlanders die in de kille delta van de Rijn en de Maas bleven wonen maakten hun geschiedenis hier. In die geschiedenis speelde kolonialisme en slavernij geen rol van betekenis. In dat drassige land waar het altijd miezert en druilt, droomden ze van vrolijke warme landen waar alles beter was. De ongelijkheid tussen mensen is niet te verklaren vanuit white privilege in Nederland. Echt niet.

 

Weg met Gloria Wekker!

Als je over Gloria Wekker wil schrijven, dan overkomt het je dat je denkt: Waar moet ik beginnen (maar dat zei ze zelf al bij Buitenhof). Gloria Wekker maakt je tot racist en dat roept emoties op…

Gloria Wekker is een vrouw die onder het mom van antiracisme, racistische dingen beweert. Hoogleraar en erg overtuigd van haar gelijk. Maar…Als ik alles aan elkaar knoop, dan heeft ze haar theorie op incidenten gebaseerd. Ze een aanhangster van de theorie van Peggy McIntosh over White Privilege. Op die theorie lijkt Wekker te zijn gaan voortborduren. Ze heeft er het Nederlandse koloniale verleden bijgehaald

Met White Privilege werd ik voor het eerst geconfronteerd in Sunny Bergmans film ‘Zo zwart als roet’. Het legt de oorzaak van racisme (en dus ook de toekomstige oplossing) bij de dominant blanke samenleving. Slechte zaak, want dit uitgangspunt maakt mensen tot slachtoffer en tot dader op grond van hun huidskleur. Niet productief, want je huidskleur kan je niet veranderen. Een slechte theorie die niets verklaart en al helemaal niets oplost.

In een uitzending van Buitenhof van kortgeleden gaat Gloria Wekker met het Amsterdamse VVD-raadslid Dilan Yesilgöz in debat. Yesilgöz vaagde Wekker, uiteraard, met gemak van tafel. Maar dat zag Wekker niet zo. Met bedachtzame stem zette ze Yesilgöz op haar plaats als niet voldoende onderlegd. De arrogantie!

Ik kan me dus niet voorstellen dat kolonialisme ook maar iets te maken heeft met het racisme van nu of in het verleden. Het is ook niet te bewijzen (en mocht het wel te bewijzen zijn (wat niet zo is), dan leidt dat verder tot niets.) Overal in de wereld is racisme; daar is geen koloniaal verleden voor nodig. Wel verschillende etnische groepen die op een bepaalde plek samenleven. Als aan die voorwaarde is voldaan, dan steekt vroeg of laat het racisme op. Neem Hutu’s en Tutsi’s. Ik kan ze niet van elkaar onderscheiden. Allemaal even prachtig zwart qua huidskleur. Kolonialisme heeft er weinig mee te maken gehad dat er een half miljoen mensen om een racistische reden in een paar dagen vermoord zijn. Neem Joden en Europeanen in 1936. Niet uit elkaar te houden qua huidskleur, maar het heeft in een periode van drie jaar geleid tot zes miljoen doden. Kom op Gloria Wekker, verwijder dat bord voor je kop!

Volgens mij is er maar één weg naar een racisme-loze samenleving en dat is het uittrekken van je etnische jas en daarnaast je huidskleur als gegeven nemen. Die mix van mensen die samenleven in Nederland noemen we: Nederlander. We worden individuen in Nederland die vrij zijn in onze partnerkeuze en in onze wereldbeschouwing. Jouw vrijheid is mijn vrijheid en van mijn vrijheid blijf je af.

We zijn ons bewust van onze al of niet gezamenlijke geschiedenis maar die bepaalt niet of we schuldig zijn of niet. Een bevolkingsgroep kan namelijk niet schuldig of slachtoffer zijn; een individu is schuldig en een individu is slachtoffer. Mochten er mensen, bijvoorbeeld door een andere huidskleur, minder kansen hebben in de samenleving, dan helpt emancipatie wel, maar slachtofferschap niet. Emancipatie heeft zichzelf bewezen bij het overbruggen van verschillen!

Zo, dat is mijn credo. Daar ga ik voor. Weg met racisten als Gloria Wekker! (ze roept veel emotie op bij mij…)

White privilege

White privilege houdt in dat je altijd bij iedereen een streepje voor hebt, als je een bleek velletje hebt. Je schijnt door iedereen sympathieker, slimmer, mooier en aantrekkelijker gevonden te worden terwijl dat niets met jou als persoon te maken heeft. Het is de kleur van je huid. In landen waar vooral donkere mensen worden geboren, is het schoonheidsideaal zo licht mogelijk. Zalfjes en crèmes die de huid bleken, gaan er als zoete broodjes over de toonbank. Je zou toch anders verwachten, maar het schijn echt zo te zijn.

Laten we eerst even vaststellen dat mensen met een blekere huid niet beter zijn dan mensen met een donkere huid. Laten we aannemen dat de huid slechts om het geheel vergelijkbare lichaam zit. Het brein heeft daar verder niets mee te maken, behalve dan dat mensen met een zwarte huid negatief kijken naar hun zwarte huid. Blanke mensen lijken niet na te denken over hun witte huid. Kunnen wij witmensen daar iets aan veranderen? Nee, dus. Dwars door de geschiedenis is een bepaalde opvatting ontstaan die gegroeid is en haar eigen leven is gaan leiden. Dit zou best haar oorzaak kunnen vinden in het slavernij verleden waar witte mensen donkere mensen als handelswaar beschouwden en het mishandelen van zwarte mensen als heel gewoon werd gezien. Toch blijft bij mij het gevoel dat dit niet het hele verhaal is want mensen die in Afrika wonen hebben geen slavernij verhouding gekend met blanke mensen en daar schijn ook te gelden; hoe lichter hoe beter.

Ik vraag me dit alles af met een schuin oog naar de zware pieten discussie. Stel ik leef in Afrika en daar zou een feest zijn waarbij een zwarte meester samen met een wit geschminkt knechtje cadeautjes uitdeelt en waarbij het witte knechtje (Witte Klaas?) duidelijk dommer was dan de zwarte meester…zou ik me dan beledigd voelen? Zou ik dat witte knechtje associëren met mijzelf. Zou ik mezelf beledigd voelen door dat karikatuurtje van mij? Nee. Ik weet vrij zeker dat het me helemaal niets zou doen. Als zwarte mensen in de metro dan tegen mij ‘Witte Klaas’ zouden zeggen om me een beetje te plagen, dan zou ik dat wel grappig vinden, denk ik.

Het lijkt mij dat zwarte mensen een beetje overgevoelig zijn voor discriminatie. Ik vraag me af of het niet slimmer is om te werken aan het zwarte zelfbeeld in plaats van het verbieden van zwarte piet. Helpt dat de donkere mens in Nederland niet veel meer. Tuurlijk, er zitten gekke kantjes aan zwarte piet. Zie ik ook wel. Als je op afstand gaat staan en je emoties en herinneringen eruit laat, dan is het een gek figuur, die zwarte piet. Maar dat geldt voor meer historische gegroeide figuurtjes. Van Jezus tot de kerstman, goed beschouwd zit in alles iets vreemds als je er afstand van neemt.

White privilege is een bestaand fenomeen dat aangetoond is. Misschien moeten we een weg zoeken waardoor donkere mensen nog wat trotser en zelfbewuster worden op hun huidskleur. Beginnen met een ban op bleekmiddeltjes?

Toch vind ik dat Zwarte Piet zijn langste tijd gehad heeft.