Tagarchief: Tommy Wieringa

Tommy Wieringa – Een roman over hopeloze gevallen.

De Heilige Rita is de schutspatrones van de hopeloze gevallen. In de roman van Tommy Wieringa wemelt het van de hopeloze gevallen. Zelden een roman gelezen waar de tegenstelling tussen de sfeer van de roman en het leven van de personages zo groot was. Terwijl geen van de personages ook maar iets van een toekomst heeft, is het een roman zonder doem. In een roman die redelijk licht van toon is, heeft het verleden een desastreuze invloed op het heden van de mensen die in de roman ronddwalen. Alleen daarom al is het een meesterlijke roman; tijdens het lezen dringt het maar mondjesmaat tot je door dat niemand een toekomst heeft. Een roman bevolkt door hopelozen. De uit Zuid-Amerika overgekomen priester Teixera biedt samen met de heilige Rita troost aan hopeloze mensen in een vredige wereld in een klein dorp in het oosten van Nederland vlak bij de Duitse grens. Misschien is dat wel de beste samenvatting van de roman De Heilige Rita van Tommy Wieringa.

Het verhaal begint met de ouders van hoofdpersoon Paul. In het verleden landde een gevluchte Sovjetrus in het veld vlakbij het huis van het gezin van de hoofdpersoon. Tegen wil en dank neemt het gezin de Rus op en verzorgd hem. Moeder en de Rus beginnen een verhouding met elkaar en gaan er samen vandoor. Sindsdien is Paul alleen met zijn vader. Voedde de vader Paul eerst in zijn eentje op, in het heden van de roman, verzorgt Paul zijn hulpbehoevende vader. Ze wonen in de ouderlijke boerderij zonder partners. Afentoe gaat Paul over de grens naar het bordeel van zijn jeugdvriend Steggink. Deze jeugdvriend is op het verkeerde pad terecht gekomen. In het bordeel heeft Paul een voorkeur voor een wat oudere dame. Rita. In het eerste hoofdstuk van de roman gaat Paul met zijn vriend Hedwiges naar het bordeel. Ook Hedwiges leeft nog steeds in het ouderlijk huis. Ook hij heeft geen partner. Hij runt het winkeltje dat zijn ouders voor hem al hadden. In het bordeel schept hij tegen Steggink op dat hij miljonair is. Later in de roman gaat dit een cruciale rol spelen.

Hoewel Paul in de boerderij van zijn voorvaderen woont, was de vader van Paul al geen boer meer; hij verdiende zijn geld als leraar. Paul heeft de deel van de boerderij omgebouwd tot een handel in antiek, curiosa. Hij verkoopt vooral veel legerspullen uit de tweede wereldoorlog. Vooral spullen die te maken hebben met de Nazi’s. Sinds ze met de Rus verdween, speelt de moeder van Paul een rol op de achtergrond. Het verlangen naar haar is groot. Sinds ze er vandoor ging heeft Paul haar nooit meer gezien. Paul’s vader heeft een wond aan zijn been die niet geneest. In de apotheek ontmoet Paul oud klasgenoot Ineke. Even lijkt het alsof er een toekomst is voor Paul en Ineke. Ze beginnen wel wat maar verder dan een begin komt het niet. Als Pauls vader opgenomen wordt in het ziekenhuis en Paul dus alleen in de boerderij achter blijft.

Vlak voor de ziekenhuisopname wordt vriend Hedwiges in zijn huis overvallen. Zijn gespaarde kapitaal wordt meegenomen. Paul verdenkt zijn criminele jeugdvriend Steggink van de overval en bazuint dat ook rond. En dan loopt de roman naar zijn hoogtepunt…

Ik lees de laatste tijd veel romans. Opmerkelijk veel goede romans. Deze behoort tot dat rijtje. Het is echt smullen geblazen! Gek genoeg had ik even nodig om het verhaal op te pikken. Dat zou kunnen komen door de hoeveelheid personages. Dat zit ik al snel van: ‘Wie is dat nou weer…’ Als er iets is dat ik tegen heb op deze roman dan is het dat wel, de hoeveelheid mensen die een belangrijke rol spelen in het verhaal. Hoewel al die personages hun eigen rol spelen, is hun leefsituatie nogal gelijk; kind nog kraai.

Een schrijver gebruikt beelden om gemoedstoestanden duidelijk te maken. Wieringa is een meester in het scheppen van zulke beelden. Als hij met oud klasgenootje Ineke kennismaakt en hoort dat ze weduwe is nadat haar man zelfmoord heeft gepleegd (over ‘hopeloze gevallen’ gesproken…), schrijft Wieringa: “Paul keek rond, zijn ziel vloog als een musje tegen het raam”. Een meesterlijk beeld om de schrik van Paul weer te geven. Maar met dit soort beelden zit de roman vol.

De roman is nogal gelaagd en daarom heb ik het idee dat ik een hoop gemist heb. Ik denk dat er wel een student een masterstudie op kan doen. Ik zie overal handvatjes voor verdere bestudering. Ik heb daar geen tijd en waarschijnlijk ook de kunde niet voor. Ik denk dat ik een hoop gezien heb in de roman, maar ook een hoop gemist. Ik lees het boek omdat ik het leuk vind om te lezen, meer niet, en dan neem je het missen van handvatjes voor lief. Tenminste dat doe ik. Heel bijzonder zo’n betrekkelijk lichtvoetige roman over hopeloze gevallen.

‘De Heilige Rita’ staat op de shortlist van de Librisliteratuurprijs 2018. De roman eindigde niet op nummer één. Bij mij staat hij wel heel erg hoog. Of hij nummer één wordt, weet ik nog niet want ik heb nog niet alle romans gelezen, maar ‘De Heilige Rita’ vind ik een absolute aanrader; eerste prijs of niet…

Hamas en Tommy Wieringa

Iemand die ik bewonder hoeft niet altijd dezelfde mening te hebben als ik. Heus niet. Maar soms doet het best pijn als een groot schrijver zo eenzijdig een zaak belicht. Het doet me ook veel verdriet. Misschien had ik een genuanceerder oordeel verwacht van Tommy Wieringa. Een iets objectievere beschouwing over de situatie in Gaza en de vele doden die gevallen zijn tijdens de laatste protesten. De afgelopen maanden heb ik al zijn columns in het AD gelezen en vond de ene nog mooier dan de andere. Misschien dat ik daarom zo teleurgesteld ben over de column van 18 mei. Heus, ik kan me zijn partijdige oordeel wel een beetje voorstellen want als je iemand kent die in de Gazastrook woont, dan vormt dat je beeld. Ik ben niet voor het doodschieten van mensen en ik vind ook dat de mensen in de Gazastrook een onmogelijke lijdensweg afleggen. Dat gun ik geen mens…

Ik lijd mee met de mensen in de Gazastrook. Ik vind het verschrikkelijk dat ze in een openluchtgevangenis leven. Als het aan mij lag dan bevrijdde ik ze en konden ze zo’n prachtig en vrij leven leiden zoals ik of…Tommy Wieringa. Vraag is: Waarvan moet ik ze bevrijden? Wat moet er gebeuren om de mensen een beter bestaan te geven?

Ieder mens lijdt in meer of mindere mate onder de macht die hem regeert. In Nederland is dat lijden niet dramatisch, in andere landen wel. In de Gazastrook is Hamas aan de macht. Hamas is een organisatie die vanuit religieuze waanzin elke afwijkende mening smoort in bloed. Hamas is niet uit op vrede met buurland Israël; Hamas wil de staat Israël vernietigen. Vanuit Gaza werden onschuldig uitziende mensen naar Israël gestuurd om daar zichzelf in een bus vol schoolkinderen op te blazen. Om de wens om Israël te vernietigen kracht bij te zetten, worden er dagelijkse raketten afgeschoten op Israël. Als zo’n raket op Limburg terecht zou komen, dan was Nederland te klein geweest voor alle verontwaardiging. Israël heeft daar dagelijks mee te maken. Hamas laat geen middel ongemoeid om te laten zien dat het hun ernst is om de staat Israël te vernietigen. Daarom heeft Israël ervoor gekozen om de hele Gazastrook hermetisch af te sluiten en alles te controleren wat erin en eruit gaat. Dat de bevolking daar onder te lijden heeft, is zonneklaar, maar wat mij betreft lijdt de bevolking niet zozeer aan de Israëlische blokkade als wel aan hun eigen Hamas regering. Hamas is de oorzaak van hun ellende en niets anders; de Israëlische blokkade is slechts een symptoom.

Bij het feest van het zeventig jarig bestaan van de staat Israël riep Hamas op om de grenshekken omver te gooien en terug te pakken wat de Palestijnen in 1948 werd afgenomen. Dat komt neer op de vernietiging van Israël, dus. Ik denk dat veel doodgeschoten Palestijnen elke waarschuwing (en dat waren er vele) hebben genegeerd. Dat ze uitsluitend wensten te luisteren naar de ophitsende Hamas-geluiden en een poging ondernamen om de grens tussen Gaza en Israël te slechten. Dat zou moeten worden onderzocht. Maar komt dat er nog van? De algemene opinie is behoorlijk anti-Israël en…anti-joods.

Waarom ziet Tommy Wieringa niet dat de oorzaak van alle Gazastrookellende ligt in Hamas en dat in het wegsturen van Hamas door de bevolking van de Gazastrook een deel van de oplossing zit? Zo jammer!

Hypo op het Stationsplein

Gisteren had ik het over Tommy Wieringa. De schrijver die ik erg bewonder vanwege de fantastische romans die hij geschreven heeft. Ik kwam terug op zijn column over Annabel Nanninga. Op zijn analyse van wat zij zoal geschreven heeft. Hoe hij haar genuanceerd maar genadeloos afserveert. Ik hou daar erg van. Vandaag las ik over een andere schrijver wiens romans ik verslonden heb. Ook hij schrijft artikelen en ingezonden brieven over politiek en andere zaken. In tegenstelling tot Tommy Wieringa, die altijd met een gefundeerd verhaal komt als het zich buiten zijn romanwereld afspeelt, ziet deze schrijver vooral spoken. Die spoken neemt hij poepie serieus. Zijn onzin deelt hij vervolgens veelvuldig met de wereld. Ik heb het dan over Leon de Winter. De visie op de wereld van Leon de Winter is haast racistisch te noemen. Zo zijn joden altijd goed en Arabieren altijd fout. Wat ze ook doen. Zelfs als elke logica ontbreekt, weet Leon de Winter een links complot te ontmaskeren dat niet bestaat. Leon de Winter moet best ongelukkig ronddwalen op onze aardkloot want waar hij ook kijkt ziet hij complotten van de linkse kerk die gezamenlijk optrekt met de arabische wereld tegen het joodse volk. Een mooi voorbeeld van zo’n vermeend complot zag Leon de Winter op het Stationsplein.

In een periode waarin nogal wat aanslagen gepleegd werden met auto’s die inreden op onschuldige mensen, gebeurde het dat er op het Stationsplein een automobilist op zo’n zelfde manier inreed op toeristen. Israëlische toeristen. De politie en iedereen dacht meteen aan een terroristische aanslag. Maar al snel bleek dat helemaal niet het geval. In de auto zat iemand die helemaal geen kwaad in de zin had; een man met diabetes type 1. Op de één of andere manier was er iets mis gegaan met zijn insuline en daardoor had hij een hypo gekregen. Daardoor was hij weggeraakt en op de één of andere manier was hij verkeerd op het gaspedaal terechtgekomen met zijn voet en had dat de auto in beweging gezet. Hoe dat kan, laat ik graag aan de deskundigen over. Dat er Israëlische toeristen liepen moet pure toeval zijn geweest. Ze raakten gewond door de auto van de diabetespatiënt.

Alle bewijzen dat het incident op het Stationsplein gelopen is zoals boven beschreven, stapelen zich op. De man in de auto probeerde zich niet van het leven te beroven of weg te lopen; hij had een hypo. Wie wel eens een hypo gehad heeft, weet dat je dan echt niet op z’n best bent. Er was geen enkele aanwijzing dat de man er trots op was dat hij Israëlische toeristen had aangereden. Dat hij überhaupt iemand geraakt had. Geen aanslag, dus. Want ook andersom, als het wel een aanslag was geweest, dan had niemand er ook maar enig belang bij gehad om het met de mantel der liefde te bedekken. Van uiterst links tot uiterst rechts is men tegen aanslagen door wie dan ook. Elke poging tot terrorisme wordt breed uitgemeten in de media. Er was kortom geen enkele aanwijzing dat er iets anders was gebeurd dan een tragisch ongeval.

Maar, zo bleek, de man had een Marokkaanse culturele achtergrond en de toeristen waren Israëliërs. Voldoende voor Leon de Winter om ervan overtuigd te zijn dat het hier om een terroristisch complot ging die ‘de linkse kerk’ onder de pet wil houden. Wat een onlogische onzin! Die Leon de Winter is best meelijwekkend!

Een ‘dobberneger’ in de gemeenteraad?

Ik ben geen fan van Annabel Nanniga. Ik heb niet veel van haar gelezen, maar wat ik van haar gelezen heb was ronduit negatief. Ze schrijft als een negatieve, over het paard getilde puber. Dat stoort me. Ik was haar in het verleden een keer op een site tegengekomen; een zuurpruim van het zuiverste water. Kortgeleden las ik een artikel van Tommy Wieringa. Iemand die superieur schrijft en ook politieke meningen met zeer veel nuances en gevoel weet te verwoorden, naast dat hij fantastische romans schrijft die ik in één ruk uitlees. Tommy Wieringa dus, schreef in een artikeltje over Annabel Nanninga en eerlijk gezegd maakte de schrijfsels waar Wieringa tegen van leer trok mij misselijk. Ik hou niet van racisme. Cynisch racisme maakte me misselijk. Nanninga schijnt het over die arme drommels te hebben gehad, die met weinig kans op overleven in een rubberbootje vanuit Afrika de oceaan oversteken. Ze schijnt ze ‘dobbernegers’ te hebben genoemd. Hoe diep kan je zinken? (Hoewel, jongste zoon, moest er eigenlijk wel om lachen…Foei! Jongste zoon.) Nee, ik ben geen fan van Annabel Nanninga. Het liefst had ik het niet over Annabel Nanninga, maar ze is in de politiek gegaan en probeert via Forum voor Democratie (en iedereen die het niet met de partijlijn eens is binnen de partij wordt democratisch geroyeerd) een zetel te bemachtigen in de Amsterdamse gemeenteraad.

Sylvana Simons is ook geen fan van Annabel Nanninga. Maar laat ik dit zeggen, ik ben ook al geen fan van Sylvana Simons. Ook iemand die met een eigen partij in de gemeenteraad wil. Ik ben geen fan omdat ik (zie hierboven) niet hou van racisme. In de partij van Sylvana Simons heeft een vrouw zich kandidaat gesteld voor een gemeenteraadszetel die met pseudowetenschap ‘bewezen’ heeft dat blanke Nederlanders zich superieur voelende racisten zijn. Dat blanke Nederlanders sowieso fout zijn omdat…ze blank zijn. Juist ja; Gloria Wekker. Iemand die ze, wat mij betreft, met terugwerkende kracht mogen ontslaan als wetenschapper aan een universiteit. Met zo iemand in je partij, heb je het al snel verbruid bij mij.

Wat je mij niet hoort zeggen is dat ik denk dat beide partijen de mond gesnoerd moeten worden. Ik vind dat beide partijen mogen raaskallen wat ze willen. Dat ik geen fan ben, wil nog niet zeggen dat ik ze de mond wil snoeren. Sylvana Simons wil niet met Annabel Nanninga praten omdat Nanninga racistische uitspraken doet en racisme een misdrijf is, volgens Simons. Met Gloria Wekker in je gelederen is het een gotspe om een andere partij van racisme te beschuldigen. Daarnaast zegt Simons – net als de gekkies van zusterpartij DENK, trouwens – dat ze voor de ‘verbinding’ gaan. Ze willen alle verschillende bevolkingsgroepen van Amsterdam met elkaar verbinden. Door meteen al een partij uit te sluiten waarop veel Amsterdammers zullen gaan stemmen (mogen de voortekenen ons niet bedriegen), kan je bij mij al niet meer aankomen met ‘verbinden’. Alles wat in Amsterdam woont en niet ‘van kleur’ (woark, blurk) is, wil de partij van Simons achterstellen en tot tweederangsburgers maken. Van Simons’ partij verwacht ik weinig positiefs. Ook niet van de gekkies van DENK trouwens en ook niet van slagschip Annabel Nanninga.

Ik weet dat het haast not done is…maar afentoe (eigenlijk heel vaak) verlang ik terug naar een hele sterke PvdA in Amsterdam. Rust, orde en vrede en…verbinding en handhaving…

Tommy Wieringa – De dood van Murat Idrissi

Ik ben de shortlist van de Librisliteratuurlijst aan het lezen zodat ik mezelf een oordeel kan vormen over die lijst en het boek dat uiteindelijk won. Als tussendoortje ‘nam’ ik even De dood van Murat Idrissi’ van Tommy Wieringa. Dun boekje, dacht ik. Dat het een dun boekje is leidt geen twijfel, maar of het een tussendoortje is… ik weet zeker van niet. Sjonge, ik ben diep onder de indruk. Wat een boek! Het migratievraagstuk samengevat en tegelijkertijd volledig uitgewerkt in nog geen zeventig pagina’s. Voorlopig is dit boekje het hoogtepunt. Het boek torent uit boven alles wat ik tot nu toe heb gelezen in het kader van mijn Libris project. En dan niet een beetje. Hoog, torent het uit, heel hoog.

Ik denk dat ik net een van de kanshebbers voor alle aankomende literatuurprijzen 2017 heb gelezen. Een dun boekje, maar een parel. Glashelder geschreven en helemaal in lijn met de andere boeken die ik van deze auteur gelezen heb. Prachtig! Om jaloers van te worden. Niet alleen dat het fantastisch geschreven is, maar ook de inhoud is van een niveau dat ver uitstijgt boven alles dat ik de laatste tijd gelezen heb. Ik weet niet precies de definitie van een roman of novelle, maar gezien zijn geringe omvang en de eenvoudige verhaallijn denk ik dat dit meer een novelle is dan een roman. Een eenvoudige verhaallijn wil natuurlijk helemaal niets zeggen over de kwaliteit. Want hoewel er maar één lijn loopt, is hij niet persé overal lineair. Maar dat maakt allemaal niet uit. Het gaat erom of wij, als lezers meegesleept worden. Of we het verhaal ingesleurd worden. Of we voelen wat de hoofdpersonen moeten voelen. Of – en dan kom ik dichter bij deze novelle – wat de hoofdpersonen ruiken, ruiken wij dat, als lezers, ook. Tommy Wieringa slaagt daar zonder meer in. Beklemmend van het begin tot het einde. Alle stappen die de hoofdpersonen doen zijn fout maar logisch. De stappen volgen logisch op de vorige stap die ze namen.

Twee Nederlandse Marokkaanse meiden zijn op vakantie in Marokko. Daarmee zet Wieringa meteen de toon. De meiden hebben een Marokkaanse culturele achtergrond, maar het land is hun net zo vreemd als willekeurig welke Nederlandse meid. Ook de cultuur is hen vreemd. Wieringa beschrijft hoe de vrouwen terugkijken op hun dominante vaders. Dat vaders dominant zijn wil absoluut niet zeggen dat ze ook gehoorzaamd worden. De ene meid is een wegloper, de andere is jarenlang verliefd geweest op een Nederlandse jongen.

Op vakantie financieel aan de grond geraakt gaan ze in op het verzoek om iemand, Murat dus, mee te smokkelen naar Europa. Een humanitaire daad die ook nog geld oplevert. Murat woont ergens achteraf in een desolaat land waar geen enkele toekomst lijkt te liggen. Zijn moeder smeekt de vrouwen om haar zoon mee te nemen. Maar vanaf het moment dat ze er in toestemmen gaat alles mis. Niet gewoon mis, maar verschrikkelijk mis. Waarschijnlijk het verhaal van duizenden ander illegale migranten.

Je leest de novelle makkelijk in een dag uit, maar daarna loop je er nog weken over na te denken. Over de beslissingen die de vrouwen namen en de dingen die ze deden maar ook de dingen die ze juist nalieten. Een boek dat direct en helder geschreven is. Boeiend vanaf regel één en spannend tot het eind.

Zo en dan ga ik nu verder met Het Smelt van Lize Spit; dat boek staat wel op de shortlist van de Libris literatuurprijs.