Tagarchief: Srebrenica

Nederlanders bepalen de koers in Turkije…

Moet je wel willen stemmen voor de regering van een land waar je niet woont? Waar je eigenlijk nooit zal wonen. Hooguit als bejaarde. Moet je dat wel willen? Is dat moreel verantwoord? Wie geeft jou het recht om de koers te bepalen van een regime waar je part noch deel aan hebt, waar je last nog profijt van hebt. Is dat niet  ondemocratisch? Woon en werk je tijdelijk in het buitenland dan is dat een ander verhaal. Maar als je elders woont, werkt en leeft en hoogstens een droom koestert van ooit weer terug naar een land waar je nooit was, dan moet je niet kunnen meebeslissen over de koers die dat land vaart?

De AK-partij van Erdogan bepaalt de koers in Turkije.  Niet in Nederland (godzijdank). Het is aan de Turken om te kiezen welke partij ze welke macht willen geven; daar hebben wij niets mee te maken. Ik ben democraat. Ik vind wel dat Erdogan veel kwaads aanricht in Turkije. Ik denk dat het land afglijdt. Ik denk dat Turkije vervreemd van de wereld en dat Turkije landen met harde hand van zich af stoot. Erdogan en zijn partij laten zich inspireren door een racistische vorm van nationalisme en laten zich leiden door het narcisme van Erdogan. Nationalisme geeft de mens wellicht wat misplaatste trots maar vooral heel erg veel ellende. De wereldgeschiedenis laat zien dat er zelden iets goeds is voortgekomen uit nationalisme. Maar goed, daar mogen ze in Turkije zelf dus een ei over leggen.

Hebben mensen die hier wonen en die helemaal geen last hebben van wie er wat te zeggen heeft in Turkije, het recht om de mensen die daar wonen op te zadelen met een regering die men daar wellicht helemaal niet wil? Stel, de stemming zou in Turkije zelf net in het voordeel van de tegenstanders van Erdogan uitpakken, hebben stemmers die hun hele leven hoogstens met vakantie naar Turkije gaan, dan het recht om daar de stemming om te laten slaan ten gunste van Erdogan? Dat zou toch niet moeten kunnen?

Straks wordt Turkije geregeerd door een regime dat de Turkse bevolking nooit gewild heeft. Straks glijdt het land af in een richting die niet door het Turkse volk gekozen is. Nederlanders en Duitsers hebben ervoor gezorgd dat Erdogan mag regeren als de Zonnekoning.

Mustafa Aslan van de AK-partij in Nederland ziet dit aspect niet. Hij vindt dat als er ooit iemand in de familie vanuit Turkije naar Nederland is verhuisd, dat je dan nog steeds een inwoner bent van Turkije en dat je mede mag bepalen welke koers het land vaart. Moreel klopt er helemaal niets van.

Joris Voorhoeve en de val van Srebrenica

Als er ook maar iets over Srebrenica in de krant verschijnt, dan volgt er een reactie van Joris Voorhoeve. Daarin neemt hij steevast verantwoordelijkheid voor wat er destijds gebeurd is in dat gat met die onheilspellende naam. Voorhoeve neemt de verantwoordelijkheid voor alles wat de Nederlandse militairen daar toen al of niet gedaan hebben. Dat siert hem. Joris Voorhoeve is door de jaren heen enorm in mijn achting gestegen.

De huidige VVD-minister van defensie heeft kortgeleden iets gezegd over de missie naar Srebrenica dat op veel manieren uitgelegd kan worden. Ze zei dat de missie al op voorhand geen kans had. Afgelopen zaterdag stond er een interview met Robert Franken in de Volkskrant. Franken was de tweede man van de missie, direct onder overste Karremans. Toen ik Hennis’ uitspraak in het interview las, kwam dat ook bij mij behoorlijk hard aan. Dat zou namelijk betekenen dat (mijn) minister Relus ter Beek destijds willens en wetens een missie op pad heeft gestuurd voor een bij voorbaat verloren zaak. Dat vond ik moeilijk te verkroppen. Ik sloeg aan het fantaseren: Ter Beek vond dat de zwaardere wapens niet mee moesten en dat de soldaten slechts met niets bewapend de enclave moesten beschermen. Ter Beek vond dat hun status als vredesmacht van de VN voldoende zou moeten zijn. Ter Beek vond dat dát voldoende was om de enclave te beschermen? Relus ter Beek zou van tevoren hebben geweten dat het zo niet zou gaan lukken en toch de missie hebben weggestuurd… Ik kan me voorstellen dat Robert Franken daartegen in opstand komt. Dat hij zich als leidend lid van de missie verraden voelt door de politiek.

Daarom waardeer ik Joris Voorhoeve zo enorm. Vandaag legt hij in een artikel uit hoe volgens hem de vork in de steel zit. Minister Hennis vond het bij voorbaat een verloren zaak om de enclave Srebrenica te verdedigen toen de Bosnische Serviërs aanvielen en de luchtsteun uitbleef. Dat klopt, lijkt me. Dat pleit Relus ter Beek vrij. Ik denk dat Relus ter Beek een heel erg weloverwogen besluit genomen heeft. Ik denk dat hij met wat hij toen aan kennis en ervaring kon verzamelen, op dat moment de meest juiste oplossing gekozen heeft. Als minister van defensie beslis je soms over leven en dood en ik kan me niet voorstellen dat je dat lichtvaardig doet. Zeker niet door de uiterst serieuze politicus die Relus ter Beek was.

Aan Joris Voorhoeve zie ik dat hij pal achter zijn mensen gaat staan en voor alles de verantwoordelijkheid neemt. Daarmee toont hij zich een groot politicus. Maar achter die politicus zit een mens. Dat zie ik ook. Ik heb nooit de gelegenheid gehad om met hem te spreken, maar als ik zijn gezicht zie dan heb ik het gevoel dat de gebeurtenissen in Srebrenica hem verteren. Dat hij haast onder de verantwoordelijkheid bezwijkt. Met verantwoordelijkheid nemen eindigt het niet voor Joris Voorhoeve. Hij krijgt ook nog verantwoordelijkheid toegeschoven die hij niet had. Door mensen die slachtoffer waren in Srebrenica. Die tot op het bot verdrietig zijn en die je niet eens kunt verwijten dat ze schuldigen zoeken waar ze niet zijn. Soms kan je maar blij zijn dat je niet ambitieus en capabel genoeg bent om minister te worden; het geeft heel veel verantwoordelijkheden.

Srebrenica en de noodzakelijkheid van oorlogvoeren

Ik weet niet wat ik moet denken over de val van Srebrenica. Ik word heen en weer geslingerd tussen afschuw over zoveel mensen die zijn vermoord en mijn idee dat een oorlog een eigen dynamiek heeft waarbij de menselijke moraal komt te vervallen. Maar ook tussen lafhartig gedrag van Nederlandse militairen en een onmogelijke opdracht die ze hadden gekregen. Dat ze hossend werden binnengehaald en dat de stemming al snel omsloeg en dat ik eigenlijk dat hossen best kan begrijpen want ze hadden een zeer dreigende situatie overleefd. En dan zie ik Nederlandse soldaten op foto’s die, zo lijkt het, meehelpen met het scheiden van de mannen van de vrouwen en ik zie een heel erg, enorm doodsbange overste Karremans die generaal Mladic naar de mond praat en ik vraag me af of ik hem dat kwalijk kan nemen. Ik denk het niet. Ik weet in ieder geval zeker dat ik het, onder diezelfde omstandigheden, niet veel beter had gedaan. Slechter, waarschijnlijk.

Het feit is dat er een oorlog woedde. Een oorlog wordt gekenmerkt door een andere moraal. Een moraal gericht op overleven…en verder niets. Om de boel nog enigszins in de hand te houden waren VN-militairen naar het gebied gestuurd. Militairen die geen diepe haat voelden en niets hadden om wraak op te nemen. Naieve jongens en meisjes, zou je kunnen zeggen die de moraal van de vrede koesterde: Gij zult niet doden, verkrachten of martelen. Daar in Srebrenica werden die met vredesmoraal behepte soldaten geconfronteerd met militairen die de controle over alles overboord hadden. Kan je van Nederlandse VN-militairen die het gevoel hebben dat ze goed deden en dat ze door de hele wereld gesteund werden, verwachten dat ze een partij waren voor de Servisch soldaat in oorlog? Kan je van die militairen verwachten dat ze zich doodvechten? Mag je verwachten dat ze zich zinloos doodvechten? Nee natuurlijk. Daarvoor moet je je vredesmoraal hebben ingeruild voor een oorlogsmoraal.

Martin van Creveld is een Israëlische historicus met Nederlandse roots die interessante dingen zegt over oorlog. Zo hoorde ik hem vertellen dat er maar één mogelijkheid is om een oorlog te winnen: noodzakelijkheid. Zou het verliezen van een oorlog betekenen dat je dan dood bent, dan is er de juiste noodzakelijkheid om de oorlog te voeren. (Dan kán je de oorlog weliswaar winnen maar nog steeds ook verliezen.) Dat is de reden waarom Amerika zoveel oorlogen verliest terwijl ze veel sterker zijn; er ontbreekt de noodzakelijkheid om de oorlog te voeren. Nederlandse militairen hadden in Srebrenica geen noodzaak om oorlog te voeren. Ze wilden misschien wel, maar zomaar je leven geven…

Vandaag staat er een interview in de krant met Rob Franken. Hij was de tweede man van de VN-militairen. Na overste Karremans. Ik lees het interview en bij mij wordt veel onaangenaams opgerakeld. Bij die militairen is Srebrenica altijd actueel. Ze werden goedbedoeld, maar volkomen fout, door naïeve politici van mijn partij, zonder steun en zonder wapens naar een mission impossible gestuurd. Niet lang nadat de militairen feestelijk waren binnengehaald in Nederland, bleek de omvang van de oorlogsmisdaden die na hun vertrek, door Servische soldaten, waren gepleegd. Die Nederlandse militairen hadden dat niet kunnen voorkomen. Mijn stelling is, dat er maar één manier is om oorlogsmisdaden te voorkomen: Geen oorlog voeren.