Tagarchief: Salome

Salome; een herkansing in de Stopera

Vraag je mij naar het mooiste lied dat ooit is geschreven, dan twijfel ik daar niet lang over: Het laatste Letzte Lied van Richard Strauss; Im Abendrot. Er bestaat echt geen lied dat mooier is. Ik zeg dat inmiddels al zo’n jaar of twintig, dan kan je aannemen dat ik het meen. Richard Strauss schreef goddelijke muziek voor sopraan. Zijn liederen en rollen voor mannenstemmen…nou ja, daar wil ik het nog weleens over hebben…ik ben er in ieder geval niet zo gek op. Maar wat hij voor sopranen schreef is echt doorgaans absoluut de top. De man was dan ook getrouwd met één van de beroemdste sopranen die destijds op de wereld rondliep. Best een goed huwelijk want ze bleven bij elkaar tot de dood er een einde aan maakte. Een waardeloos huwelijk als je de memoires van Alma Mahler mag geloven. Het doet er niet toe; Het beste schreef hij voor sopraan. In Der Rosenkavelier laat hij zelfs de rol van het testosteron mannetje zingen door een sopraan. Dat resulteert in een prachtig sopraan-sopraan liefdesduet waar de stemmen tegen elkaar aan leunen, om elkaar heen dansen en tegen elkaar aan schuren. Heerlijk. Een duet dat je door moeilijke tijden heen helpt.

Als de Nationale Opera een opera van Strauss uitvoert, dan ben ik erbij. Ik ben gek op Der Rosenkavelier met het testosteron-sopraan-mannetje maar ook op twee vroege opera’s Elektra en Salome. Van alle drie de opera’s heb ik uitvoeringen in de Stopera gezien. Ik heb wat met vrouwen, maar Richard Strauss had nog veel meer met vrouwen. Elektra en Salome stammen uit dezelfde periode. De vroege Strauss. In die periode was de componist gecharmeerd van wat experimentelere muziek die soms wat atonaal aandoet.

De laatste keer dat ik kaartjes kocht voor Salome is een paar jaar geleden. Enkele weken voor de uitvoering kregen wij een brief thuis die ons waarschuwde voor wat we te zien zouden krijgen. Ik koester mijzelf als een ruimdenkend mens dus wuifde de waarschuwing weg. Josien ook trouwens. Maar de voorstelling bleek niet zozeer schokkend, maar dodelijk saai. Een wanvertoning. Geregisseerd door een man die juist hersteld was van een diepe psychiatrische inzinking. Waarom had de nationale opera deze man de opdracht gegeven om Salome te regisseren? Wij begrepen er niets van. De muziek leed onder de dramatische regie. Het was echt niet om aan te zien en dat leidde zo verschrikkelijk af, dat de muziek niet meer klonk. Een afgang van jewelste.

Dit seizoen een nieuwe enscenering en uitvoering van Salome. Omzichtig meldde ik dat aan Josien. Ze reageerde zoals ik verwachtte: Dat nooit meer. Maar, begon ik, met een nieuwe enscenering. Kijk, dat vond ze wel leuk. Van wie dan precies? Van Ivo van Hove. Shit! Shit! En nog eens shit! Dat is die regisseur die zijn actrices op het toneel laat schijten en die zijn actrices door de blauwe verf laat rollen. Dat is die regisseur waarbij je na een kwartier al compleet de draad kwijt bent en waarvan de acteurs dan zeggen: De man moet dit maken om zichzelf te ontwikkelen als regisseur.”  Die regisseur dus. Maar…probeerde ik, Ivo van Hove is wereldvermaard…

Ik weet niet of ik Josien zo ver kan krijgen dat ze nog een keer zo’n Salome avontuur met mij aangaat. Zeker niet nu Ivo van Hove in de picture is. Jammer, want de muziek is zo mooi!

Wat is mijn mening waard?

De Nederlandse opera is uitgeroepen tot het beste operagezelschap van de wereld. De Nederlandse opera heeft de eerste prijs gewonnen voor het beste gezelschap tijdens de Internationale Opera Awards 2016. Een hele eer. En dat terwijl de Nederlandse Opera dit jaar haar 50-jarig bestaan viert. Ik kan me voorstellen dat directeur Pierre Audi liep te glunderen. Toch heb ik mijn bedenkingen…

Het valt mij op dat vakjury’s en ik het niet altijd met elkaar eens zijn. Dat geeft mij een ongemakkelijk gevoel. Mensen die hun beroep hebben gemaakt van opera; die recenseren of opera regisseren of die er op een andere manier beroepsmatig bij betrokken zijn, zouden het beter moeten weten dan ik. Dat ik het niet eens ben met hun beoordeling, moet dan wel liggen aan mijn amateurisme. Mijn smaak is niet goed genoeg om opera’s te kunnen beoordelen. Merkwaardig is dat. Ik vind namelijk niet dat ik altijd zo verwend wordt bij de Nederlandse Opera. Ik loop regelmatig aan tegen gedrochten. Opera’s die er wellicht artistiek uitzien, maar ten onder gaan aan saaiheid en te veel pretenties. Muzikaal kom je altijd aan je trekken. Daarover hoor je me niet klagen. Maar opera is nou juist ‘Gesamtkunst’. Het verenigt verschillende kunstvormen met elkaar. Bij opera hebben niet alleen je oren het naar hun zin, maar ook je ogen.

Eergisteren heb ik La Traviata in Essen gezien. Een fantastische voorstelling. Inderdaad…best traditioneel. Zo hadden ze het verhaal laten spelen in de tijd…dat het speelt. Zo leek het decor op een salon, een sanatorium of een stadspaleis. Gek genoeg, als je het libretto leest, dan speelt het verhaal zich ook op die plaatsen af. De Nederlandse opera situeert La Traviata in ‘een ruimte’ met een enorme klok. Iedereen in het zwart gekleed zodat tussen veel rollen geen herkenning meer mogelijk is. Het koor met handjes boven het decor, het koor voor het decor…zonder dat dat veel toevoegt aan het verhaal. Erg gestileerd dus. Als simpele toeschouwer zie ik liever het meer traditionele.

Josien is een Parsifal-adept. We hebben diverse uitvoeringen gezien. Hele goede en hele slechte. De Parsifal van Audi was saai. Ondanks de beelden van Anish Kapoor. Die beelden voegden wat mij betreft niets toe aan de opera. Ik had ze liever in het museum bekeken. Parsifal werd een lange zit. Gelukkig dat de muziek zo fantastisch mooi is en dat de muziek zo verschrikkelijk goed werd uitgevoerd. Op het toneel viel echt niets te beleven.

Er waren bij de Nederlandse opera ook absolute dieptepunten. Ik heb een dramatische Don Giovanni gezien waarbij de complete cast een voorstelling lang in bed lag en slechts overeind kwam om een aria te zingen. Maar ook Salome van Richard Strauss behoort tot de absolute dieptepunten.

Ik gun de Nederlandse Opera hun prijs best, maar ik ben van mening dat veel opera’s ten onder gaan aan te veel pretenties. Maar…Wat is mijn mening precies waard? Ik ben maar een amateur operaliefhebber. Daarom heb ik me voorgenomen om naar alle voorstellingen van de Reisopera te gaan die in Amsterdam komen! Die voorstellingen zijn altijd genieten…zonder uitzondering!