Tagarchief: Roos Vonk

Hoogleraar Sociale Psychologie…

Professor. Dat is echt het hoogste dat je kunt bereiken. Je bent pas echt geslaagd als je professor bent. Dat vond mijn moeder en dat heeft zich in mij vastgezet. Toen mijn pa op mijn achtste ineens verdween uit mijn leven moest ik bedenken hoe ik alle scherven van het huwelijk van mijn ouders weer aan elkaar kon lijmen. Daar deed ik een jaar over. Een jaar heb ik uit het raam gestaard en oplossingen bedacht, maar niets werkte. Voor schoolwerk had ik dat jaar even geen tijd, dus moest ik dat jaar nog een keer overdoen. ‘Dan word je een jaar later professor’ troostte mijn moeder. Geleerdheid, daar ging het om bij ons thuis. Eigenlijk tot op de dag van vandaag voel ik me diep van binnen een beetje mislukt omdat ik geen hoogleraar ben geworden; ik mag me geeneens doctor of doctorandus noemen. Als armzalig HBO-ertje heb ik, voor mijn gevoel, gefaald…

Dat gevoel en ratio niet altijd synchroon lopen, is mij pas de laatste jaren echt gaan opvallen. Dat gevoel dat ik eigenlijk pas geslaagd ben als ik professor voor mijn naam mag zetten heeft zich zo onlosmakelijk in mij vastgezet dat ik het, ongetwijfeld, mee mijn graf in zal nemen. Maar rationeel denk ik er tegenwoordig heel anders over. De professor is behoorlijk van zijn voetstuk gevallen. Het blijken soms helemaal geen slimme mensen die kunnen overzien wat de gevolgen zijn van hun handelen. Voorbeelden van heel erge domme professoren lijken stelselmatig voor te komen bij de studierichting Sociale psychologie. Zo hebben we de frauderende Diederik Stapel gehad die de enquêtes – die het bewijsmateriaal vormden van zijn ‘wetenschappelijke’ werk – zelf invulde en wiens stellingen daardoor immer bewezen werden. Je hebt professor Roos Vonk die zelfs zonder in elkaar geflanste en zelf ingevulde enquêtes, denkt dat ze altijd gelijk heeft en haar activistische stellingen verwart met wetenschappelijk onderzoek.

Sociale psychologie is dan ook best een ingewikkeld vak; het meest populaire onderdeel van de psychologie. Het lijkt te bestuderen hoe en waarom mensen handelen zoals ze handelen. Ze lijken te kunnen voorspellen welke actie welke reactie heeft op ‘de mens’. Ze lijken daar op die specifieke faculteiten te werken aan methoden om precies te kunnen voorspellen welk gedrag welk vervolg heeft. Ook hoe je mensen kunt manipuleren, trouwens. Ik heb mijn twijfels.

Gisteren was er weer eens een professor sociale psychologie op de televisie. Kees van den Bos. Hij is niet alleen professor, hij ziet er ook zo uit. Qua uiterlijk een karikatuur van zijn universitaire titel. Maar het gaat niet om uiterlijk, want daar kan hij niets aan doen. De man heeft radicalisering bestudeert en met name de radicalisering binnen de zwarte-pieten-discussie (oh nee, toch niet weer die zwarte pieten discussie?). Tijdens Nieuwsuur gisterenavond lepelde de man alle gebeurtenissen sinds de ‘blokkeerfriezen’ op rond zwarte piet. Volgens onze hooggeleerde waren de gebeurtenissen rond de landelijke intocht van Sinterklaas 2017 het startpunt van radicalisering… Alsof die discussie niet al veel eerder volledig uit de hand liep…

However, de hooggeleerde Van den Bos had een goede mededeling voor ons; op grond van zijn jarenlange onderzoek concludeerde hij dat hij zonder meer kon voorspellen dat vanaf nu de radicalisering af zou nemen en we volgend jaar weer een fijne sinterklaasintocht hebben… Ik geloof er niks van, maar we zullen zien.

Wandelende gotspe

Wie was Roos Vonk ook alweer? Roos Vonk is hoogleraar sociale psychologie aan de universiteit van Nijmegen. Met Roos Vonk bevinden we ons onder professoren! Maar Roos Vonk is bijzonder! Ze is actievoerster en levert wetenschappelijk bewijs dat de tegenstanders van haar acties dom, agressief en hufterig zijn. Wetenschappelijk weet ze dat te bewijzen. Nou ja, wetenschappelijk…Haar onderzoek en het geleverde bewijs bleken achteraf bij elkaar gefraudeerd. Dat kostte de ene ‘wetenschapper’ zijn baan en de andere ‘wetenschapper’, Roos Vonk dus, mocht blijven zitten. Roos Vonk is actievoerster pur sang die vooral gelooft in haar eigen waarheid. Roos Vonk en de universiteit van Nijmegen begrijpen niet dat een buiten de maatschappij levende actievoerder nooit een wetenschapper kan zijn. Als je zo verschrikkelijk gelooft in jouw waarheid, kan je nooit openstaan voor falsificaties en dat maakt jouw onderzoek per definitie onbetrouwbaar.

Nou is sociale psychologie al wel een vak met twee kanten. Aan de ene kant is het bere-aantrekkelijk. Het verklaart menselijk gedrag en het onderzoekt hoe mensen te beïnvloeden zijn; hoe je mensen kunt manipuleren.  De andere kant is dat er weinig bewezen kan worden. Wat voor de één geldt, hoeft niet altijd voor de ander te gelden. Er zijn heus wel wat psychologische regels die voor ons allemaal gelden. Je hebt psychologische inzichten over het beïnvloeden van mensen die redelijk algemeen geldend zijn; psychologische wetten waarlangs je het grootste deel van de mensheid kunt manipuleren; misschien niet eens wetenschappelijk bewezen, maar voor iedereen duidelijk. De regel dat een complimentje  beter werkt dan iemand afzeiken is zo’n regel die bij de meesten wel werkt.

Nou weer terug bij onze Roos Vonk. Er staat een klein interview met haar in de Volkskrant van vandaag. Roos Vonk moest les gaan geven en bereidde de lessenserie voor, vertelt ze. Ze liep tegen de vraag op: Hoe breng je een gedragsverandering tot stand bij mensen die willens en wetens iets fout doen maar wat ze verschrikkelijk lekker vinden. Een basisvraag in de Sociale Psychologie, zou ik denken; eerstejaars studenten werk, ga ik toch vanuit. Nee dus, masterstudie… Roos Vonk (zo lees ik) ging zich eens goed verdiepen in het onderwerp en zo hier en daar iets lezen en kwam toen tot de conclusie dat (hou je vast en pak ‘em beet) dat een compliment beter werkt dan iemand afzeiken. Die Roos Vonk toch! Onze actievoerster/hoogleraar Roos Vonk had zojuist ontdekt dat als iemand vertelt dat hij twee keer per week geen vlees eet het beter werkt als je zegt: Goh, wat goed van je dat je twee dagen per week geen vlees eet: Je bent een ware milieuheld! Dan als je zou zeggen: Zo, dus de overgebleven vijf dagen ben je een asociale dierenmoordenaar die het milieu naar de kloten helpt. Sjongens, dat is nog eens een inzicht voor een sociaal psychologe!

Roos Vonk; een wandelende gotspe.

Roos Vonk en de wetenschap

Ik heb het artikel van Roos Vonk gelezen waarin ze de veehouderij vergelijkt met de holocaust. Eerst heb ik alle deining gevoeld die het artikel teweeg bracht en alle kritiek gelezen. Daarna las ik het artikel zelf. Die deining en kritiek heeft ze zelf gewild, is mijn conclusie. In haar artikel vertelt ze zelf dat een bepaalde vergelijking even hard terugkomt als dat je hem uitgespuugd hebt; als een boemerang. Daar kan ze zelf dus niet over verbaasd zijn. Wat schrijft Vonk? ‘Helaas werkt de parallel vaak averechts – en helemaal wanneer de industriehallen met duizenden varkens tussen metaal en beton worden vergeleken met concentratiekampen.’ Als je weet dat een vergelijking tussen de huisvesting van varkens en een concentratiekamp averechts werkt, waarom maak je die vergelijking dan? Dommigheid?

Elma Drayer reageerde in haar column in de Volkskrant op Vonks artikel en concludeerde (onder anderen) dat Roos Vonk niet aan kan blijven als hoogleraar omdat ze er vooral op uit is om haar gelijk als activist te bewijzen. Een activist heeft geen open blik en kan dus niet neutraal naar de materie kijken die onderzocht wordt, aldus Elma Drayer. Ik ben het daar mee eens. In het geval van Roos Vonk durf ik te beweren dat als uit haar frauduleuze onderzoek naar vleeseters en agressief gedrag was ‘bewezen’ dat vleeseters veel tolerantere en lievere en gelukkiger mensen zijn dan fanatieke en rechtlijnige veganisten dat ze dat nooit had gepubliceerd. Als activist publiceer je alleen wat er in je straatje te pas komt.

Maar zo vraagt Roos Vonk zich op de site(..?) van de Volkskrant zich op 25 september af: Bestaat onpartijdig onderzoek wel? Ze stelt vast dat onderzoekers bijna altijd doelen hebben: ‘…’ze willen bijvoorbeeld een subsidie of publicatie binnenhalen, carrière maken, erkenning krijgen of bevestiging vinden voor hun theorie.’ Ik heb een tijdje naar deze doelen zitten staren. Zitten herkauwen. Dat laatste doel…Bevestiging vinden voor hun theorie…Dat lijkt me nou niet zo’n slecht doel in de wetenschap. Ik bedoel…eerst probeer je je theorie te bewijzen en daarna kijk je of andere vakgenoten jouw onderbouwing vinden kloppen; je zoekt bevestiging… Misschien had Roos Vonk dat zelf wat vaker moeten doen. In tegenstelling tot al die anderen wil Roos Vonk met haar onderzoek de wereld verbeteren. Om even in de concentratiekampsfeer te blijven: Wilde Adolf H. niet ook de wereld verbeteren? Wie zegt dat haar verbetering van de wereld de mijne is? Om de wereld te verbeteren kan je aansluiting zoeken bij een politieke partij. Dan kan je beleid beïnvloeden. Daar kan je naar meerderheden zoeken voor jouw ideale wereld. Democratisch. Doen we graag in Nederland. Maar de wereld verbeteren via de wetenschap? Ik denk het niet… Activisme en idealisme in de wetenschap kunnen makkelijk leiden tot verkeerde dingen. Je kan bewijzen dat zwarte mensen lui zijn, dat joden gierig zijn, dat witte mensen per definitie racisten zijn. Je kunt bewijzen dat vleesetende mensen agressiever zijn. Je kan vanuit je ideologie en je activisme bijna alles bewijzen.

Het gelijkstellen van mens en dier komt voort uit sentimentalisme; dat is mijn opvatting. Als we met z’n allen niet absoluut veganistisch worden, dan kan het niet anders dan dat er dieren geslacht worden. Inderdaad, uit economische overwegingen.