Tagarchief: Oekraïne

Mooi Doodliggen – A.F.Th. van der Heijden; Wel aardig maar zeker niet de beste.

Op 29 mei 2018 zette – waarschijnlijk – de Oekraïense inlichtingendienst de moord op  Arkadi Babtsjenko in scene. Niemand behalve de vermeende inlichtingendienst en Babtsjenko zelf wisten van dit toneelstuk af. Na de zogenaamde moord, was half kritisch journalistiek Rusland in diepe rouw. De volgende dag al bleek alle rouw helemaal voor niets; de man was nog springlevend en bleek een act te hebben opgevoerd om ‘echte’ moordenaars te pakken. Een verhaal dat zich ervoor leent om gedachtenexperimenten uit te voeren, want wat betekent dat nou allemaal. Wat betekent zoiets voor hemzelf? Een journalist die altijd kritisch was over overheden en die nu ineens, door angst gedreven, kritiekloos luistert naar een vermeende overheidsdienst. Wat betekent dat voor zijn integriteit. Wie gelooft hem na het opvoeren van zo’n act nog? Wat betekent zo’n leugen voor zijn naaste omgeving; van de mensen die van hem houden en die hem vereren? Een kolfje naar de hand van A.F.Th. van der Heijden.

Vaak grijpt Van der Heijden in zijn romans een bepaalde gebeurtenis in de werkelijkheid aan om er zijn roman omheen te spinnen. Dat stramien begon eigenlijk al in het vierde deel van zijn Tandeloze Tijd reeks. Daar was het de dood in een politiecel van kraker Hans Kok. In Het Schervengericht was de Amerikaanse zedenzaak tegen cineast Roman Polanski het onderwerp van de fantasie van Van der Heijden. In Mooi Doodliggen is de in scène gezette moord op Arkadi Babtsjenko de centrale gebeurtenis. Of Arkadi Babtsjenko zich net als romanfiguur Grigori Moerasjko heeft beziggehouden met het onderzoek naar het schietongeluk en MH17 (in de roman een beetje flauw MX17), dat weet ik niet. In de roman is zijn kritische houding ten opzichte van dat ongeluk reden voor de Russische geheime dienst om hem te vermoorden. Door zijn moord samen met de Oekraïense inlichtingendienst in scene te zetten, zouden de echte Russische moordenaars, die inmiddels al onderweg waren, gepakt kunnen worden.

In de roman Mooi Doodliggen heet Arkadi Babtsjenko Grigori Moerasjko. In velerlei opzichten lijken de twee dubbelgangers, maar dat zijn ze niet. Van der Heijden heeft alles verzonnen en heeft wat koppen uit de krant en het portret van Babtsjenko als uitgangspunt voor zijn roman genomen. Ga je associëren met deze uitgangspunten in je hoofd, dan kom je al snel bij de mensen die van hem gehouden hebben. Zijn vrouw, bijvoorbeeld. Ook de vrouw van Moerasjko wist niets van het toneelstukje dat hij samen met de veiligheidsdiensten in elkaar aan het zetten was. Voor haar moet de in scène gezette moord een nachtmerrie geweest zijn. Zijn vrouw Yulia en hun liefde belichamen de dramatische lijn in de roman.

Ik moet zeggen dat ik het deze keer niet altijd even makkelijk had bij het lezen van de roman. Sommige dingen spint Van der Heijden naar mijn smaak te veel uit. Op een gegeven moment is het wel genoeg. Zo besteedt de schrijver bladzijde na bladzijde aan de navel van Yulia, de vrouw van Moerasjko. Daarin verzamelt zich een plukje blauwwitte stof. Best intiem en illustreert vast iets. Maar om daar een pagina of tien aan te besteden, gaat wel ver. Eerlijk gezegd ben ik daar een keer compleet gestrand; heb het boek weggelegd. Pas heel veel later heb ik de roman weer opnieuw opgepakt en las ik het weer vanaf het begin en heb me toen over de weerzin van de navelfluff heen gezet. Dat viel niet mee. Maar de navelfluff staat niet op zichzelf. Er zijn meer keren dat ik vind dat iets bepaalds te veel wordt uitgesponnen.

Ook het effect dat de roman op mijn emoties heeft, maakt het best zwaar om te lezen. De in scène gezette pseudo-moord zie je van verre aankomen. Ik heb mensen die van mij houden en waarvan ik hou. Van hen kan ik me heel goed voorstellen wat het voor impact heeft als mij iets ernstigs overkomt. Ik kan namelijk heel goed invoelen wat het voor gevolgen heeft op mij als hen iets dergelijks overkomt. Als lezer voelde ik heel sterk het onrecht en het geschonden vertrouwen dat de hoofdpersoon zijn geliefden ging aandoen. Dat is natuurlijk de kracht van de roman, maar dat maakt het allemaal niet makkelijk. Een aantal keer voelde ik me zo in de klem zitten dat ik echt moeite had om door te lezen. Je ziet het allemaal gewoon veel te scherp voor je. Dat verschrikkelijke verdriet dat je een ander aandoet. Dat het dan niet echt is, maakt het allemaal nog heel veel erger.

De naam Moerasjko is wel leuk gekozen want de hoofdpersoon zakt in een ‘moeras’ van leugen en bedrog terwijl hij als journalist pal voor de waarheid en de feiten had willen staan. Dat Yulia de russische variant is van Julliet; de roman verwijst er eindeloos naar. Vooral naar de schijndood van Julliet.

Al met al is Mooi Doodliggen zeker niet de sterkste roman die ik van Van der Heijden gelezen heb. Best wel boeiend en een interessant gedachten experiment. Ik sla toch maar gewoon het boek dicht, denk ik…

Beïnvloeding vanuit Rusland

Referenda zijn, zo lijkt het, ja/nee vragen over een onderwerp waar je eigenlijk niet zo simpel op kunt antwoorden. Meestal wil ik het anders hebben. Niet zoals het is, zoals de wet er nu ligt. Misschien een wet met meer waarborgen of iets minder ‘ja’ of ‘nee’ dan je nu kunt antwoorden. Achteraf kan je stemmen of een wet wel of niet teruggedraaid moet worden. Maar als burger kan je helemaal niet oordelen over de consequenties die het terugdraaien heeft. De politiek zou de achtergronden beter kunnen uitleggen. Dat is waar. Maar de meeste mensen willen zo’n ingewikkeld verhaal niet horen. Ik vaak ook niet. Daarbij komt dat het laatste referendum en het referendum dat er nu aan komt een internationaal karakter draagt. Het Oekraïne referendum ging om complexe verhouding tussen het genoemde land en de Europese Unie. Over een verdrag tot een zekere samenwerking. Maar achteraf blijkt er ook nog een ander aspect belangrijk, namelijk de Europese relatie met Rusland. Dat gaat over macht en machtsverdeling in de wereld. Wisten wij als burgers al vrijwel niets over de Europese relatie met Oekraïne, de verhouding met Rusland kwam helemaal niet ter sprake. Waar stem je dan voor of tegen? Je weet het niet. Dan wordt het al snel een stem tegen de machthebbers die de wet hebben ingediend en dat is heel makkelijk te beïnvloeden. Daarom vind ik de referendumwet zonder meer een gedrocht die zo snel mogelijk moet worden afgeschaft. Geen idee wat ervoor in de plaats moet komen en óf er wel iets voor in de plaats moet komen.

Afschaffen, dat willen de partijen die nu aan de macht zijn ook. Maar helaas zit er nog een referendum in de pijplijn. Stemmen over de sleepwet. Mogen inlichtingendiensten hun aftapmogelijkheden aanzienlijk uitbreiden in cyberspace en mogen ze die afgetapte gegevens bewaren om later eventuele verbanden te kunnen vinden? De vorige zin vat op geen enkele manier de complexe sleepwet samen, maar toch is dat wat ik ervan onthouden heb. De wet zou in het leven zijn geroepen om terrorisme te bestrijden. Maar dat is natuurlijk niet alleen het doel van de wet. De wet is ook nodig om internationale problemen voor te zijn. Er is een ongekende oorlog in cyberspace losgebarsten waarbij naties elkaars computernetwerken aanvallen. Doel is de maatschappij van de tegenstander zwaar te ontwrichten waardoor regeringen voor hun eigen bevolking aan geloofwaardigheid inboeten en de macht van de andere partij groter wordt. In die oorlog is het doel van de tegenstander om ons geloof in vrijheid en democratie te ondermijnen.  De wet dient net zo goed als wapen in deze cyberoorlog als dat het het bestrijden van terrorisme dient. Daarom zullen landen die ons niet helemaal goed gezind is, alles zal doen om invoering van die wet tegen te gaan. Rusland zit vast niet te springen op deze op democratische wijze tot stand gekomen sleepwet. Rusland zal zinnen om een manier om de stemming tegen die wet fiks te beïnvloeden.

Daarom dat de regering nu begonnen is met een campagne tegen de mogelijke politieke beïnvloeding van het referendum door Rusland en andere landen. Ik denk dat dat gevaar van beïnvloeding heel reëel is. Dat neemt niet weg dat men naar mijn mening vraagt over diezelfde wet. Op grond van mijn mening over de politieke situatie in Rusland heb ik neiging om tegen die wet te zijn. Als een soort Poetin (zeg: Wilders of Baudet) hier aan de macht was dan zou ik niet willen dat er een sleepwet was, ook al weet ik niet precies wat hij inhoud, die wet.

De Correspondent en de schande van Europa

Ik heb een abonnement cadeau gekregen op ‘De Correspondent’. Er waren bij mij al weleens artikeltjes van deze site langsgekomen, maar meer wist ik er niet vanaf. Ja, dat ze op de Weesperzijde in Amsterdam zitten. Bij mijn eerste bezoek aan de website stuitte ik op ‘Het verhaal van de dag’. Geschreven door Lennart Hofman. Het bleek een soort van gespreksverslag met een strijdster van een vrijwilligerscorps dat tegen de Russische separatisten strijdt in Oost-Oekraïne. Een soort gespreksverslag waarbij het me opviel dat de journalist nauwelijks vragen stelde die ertoe deden terwijl de geïnterviewde de ene wandaad na de andere opdiste en de meest verwerpelijke politieke opvattingen naar voren bracht. Geen goede binnenkomer van De Correspondent.

Over Oost-Oekraïne heb ik veel nagedacht en veel geschreven. Dat de MH17 neergehaald is door Russische separatisten en dat Poetin niet direct mijn politieke vriend is, wil nog niet zeggen dat de separatisten per definitie fout zijn en iedereen die met de Oekraïners meevecht, goed. Een paar dingen staan voor mij in dit hele conflict als een paal boven water:

  • De huidige regering van Oekraïne vertegenwoordigd niet het oosten van Oekraïne
  • De huidige regering van Oekraïne is even corrupt als alle vorige regeringen
  • De door Europa verheerlijking van de verdrijving van de regering van Janoekovitsj was een regelrechte staatsgreep
  • De meeste Oekraïense vrijwilligerscorpsen zijn extreemrechts.

De huidige president van Oekraïne is gekozen door het westelijk deel van Oekraïne. In het oostelijk deel werd niet gestemd. Als Oekraïne uit een Russisch oostelijk en een westelijk Oekraïens deel wil bestaan dan moeten beide delen van Oekraïne vertegenwoordigd zijn in het parlement. Dat is nu zeker niet het geval. Met recht voelen de mensen die zich etnische Russen voelen zich niet vertegenwoordigd. Ik zou me trouwens nooit vertegenwoordigd voelen door parlementariërs die regelmatig voor het oog van de wereld met elkaar op de vuist gaan. De laatste verkiezingen hebben fascisten in het parlement gebracht die niet in het woord geloven, maar wel in geweld. Elk ‘fout’ standpunt wordt met geweld en intimidatie in de kiem gesmoord.

Een ander woord voor Oekraïne is corruptie. De corruptie lijkt nauwelijks te bestrijden. Van hoog tot laag laat iedereen zich zwart betalen. Ook de huidige president schijnt door corruptie en vriendjespolitiek buitensporig rijk te zijn geworden. Met het vingertje wijzen naar andere Oekraïense politici is een gotspe van de bovenste orde.

Janoekovitsj was door verkiezingen in HEEL Oekraïne aan de macht gekomen. De man was Rusland goed gezind. Dat wisten de Oekraïners en toch stemden ze op hem. Daarmee was Janoekovitsj een democratisch gekozen president. Als je een democratische president met geweld afzet, dan pleeg je een staatsgreep. Dat gebeurde dus ook op het Maidan-plein. Met voorop in de strijd fascistisch-nationalistische vrijwilligerscorpsen. Dat er Europese leiders dit proces stonden toe te juichen is een schande waar Europa mee moet leren leven.

Van andere artikelen op de Correspondent site werd ik, trouwens, niet zo boos!

Einde van Europa?

Soms besef ik me hoe kort na de oorlog ik geboren ben. Veertien en een half jaar. Dat lijkt lang, maar is verschrikkelijk kort. Het trauma van de oorlog zat er toen nog goed in. Alle volwassenen die op dat moment leefden, hadden de oorlog meegemaakt. De oorlog was nog steeds het gesprek van de dag. Of er werd schreeuwend over gezwegen. Op zondagochtend gingen wij vaak op bezoek bij opa en oma van mijn vaders kant. Het was daar knus en warm. Mijn zachte oma verwende mij met een glaasje kinderbier en een koek. Ik herinner me vooral winterse zondagen. Dan bewonderde ik een berg gloeiende kolen in de kachel. Het rood van de gloed golfde over de kolen heen. Ik hoorde de volwassenen praten. Mijn opa voerde altijd het hoogste woord. Verhalen vertelde hij die zich altijd ‘voor-de-oorlog’ of ‘in-de-oorlog’ afspeelde. Mijn oren waren gespitst want aan de sfeer proefde ik dat mijn opa een oorlogsheld was. Ik begreep weinig van de verhalen. Voor-de-oorlog en in-de-oorlog bleven als zin in mijn hoofd hangen.

Ook op school werd er veel over de oorlog gesproken. Vooral over hoe we zo’n oorlog in de toekomst zouden kunnen voorkomen. Samenwerken en gezamenlijke belangen was toen het antwoord. Daarom, zo werd ons geleerd, richtte verschillende landen allerhande samenwerkingsverbanden op. Eén van die samenwerkingsverbanden groeide uit tot het Europa van nu. Een duurzaam samenwerkingsverband dat een einde moest maken aan rampzalige oorlogen die de eerste helft van de twintigste eeuw teisterden. Succesvol, want oorlogen binnen dat verenigde Europa hielden op. Bovendien legde Europa ons geen windeieren. Het bleek zeer lucratief om samen te werken. Europa werd schatrijk.

Maar de oorlog werd langzamerhand geschiedenis. Op dit moment is er nauwelijks nog iemand in leven die echt de oorlog heeft meegemaakt. De laatste oorlogshelden zijn dood of stervende. Het is niet anders. Daarmee verdwijnt ook de idealistische kant van een samenwerkend Europa. Het gevolg is dat alleen de economische argumenten overblijven. Dat is te weinig naar nu blijkt. Als er geen goede idealistische redenen zijn om bij elkaar te blijven, waarom zou je dan niet weer apart gaan? Het sentiment voedt nu vooral het idee dat we weer ‘zeggenschap over onszelf’ willen hebben. Daartegen kunnen de voorstanders van een verenigd Europa alleen maar economische voordelen inbrengen. Maar die argumenten maken niemand warm. Dat soort argumenten zijn ingewikkeld en ondoorzichtig en schijn bedriegt. Brengen we bijvoorbeeld bergen geld naar de Grieken? Of brengen we bergen geld naar de Grieken zodat de Grieken onze banken kunnen betalen. De banken weer rijk worden en ons werk geven waardoor we met zijn allen rijk worden? Complex, allemaal.

De tegenstanders van Europa hebben inmiddels ontdekt dat het vrij gemakkelijk is om Europese verdragen te dwarsbomen. Zelfs als (bijna) alle regeringen het eens zijn over een verdrag, lukt het niet om verdragen te sluiten. Het Oekraïne verdrag bijvoorbeeld. Dat zal niet doorgaan. Het CETA verdrag ook niet. Zelfs als de Waalse regering het goedkeurt, dan zal het toch niet lukken om het ingevoerd te krijgen. Via referenda zal het worden afgewezen. Europa zal nooit meer in staat zijn om een gezamenlijk verdrag af te sluiten. Dat betekent dat Europa langzamerhand aan het afsterven is. Europa gaat dood net als de mensen die de oorlog nog hebben meegemaakt.

Shame on you, Van Balen!

Ik kom er niet helemaal uit. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne en het neerhalen van dat vliegtuig met zoveel Nederlanders. Met de geannexeerde Krim en het goud dat we van Oekraïense Krim leende maar dat we nu zouden moeten teruggegeven aan de Russische Krim. Ik vind dat ingewikkeld. Helemaal omdat men op dit moment makkelijk Rusland aanwijst als dader en Oekraïne als slachtoffer. Ik probeer er objectief naar te kijken, en kan dan niet altijd achter de regering gaan staan.

Neem bijvoorbeeld dat neerschieten van dat vliegtuig. De Nederlandse regering maakt er een groot internationaal probleem van dat Rusland de objectiviteit van het onderzoek in twijfel trekt. Om die partijdigheid te zien hoef ik mijn leesbril niet eens op te zetten. Oekraïne maakt, als land, deel uit van de commissie die het onderzoek naar de schietpartij doet. Oekraïne is partij in het conflict tussen Rusland en…Oekraïne. Wat is dan het punt als Rusland zegt dat de onderzoekscommissie niet objectief is. Daar heeft Rusland toch volkomen gelijk in? Het is ongeveer hetzelfde als dat men bij de voetbalinterland Nederland – Wit-Rusland Björn Kuipers als scheidsrechter aanstelt. Wat is het punt van Mark Rutte? Zeg ‘ja’, Rusland heeft gelijk: Dat onderzoek is niet objectief maar we vinden en we willen dat de Russen schuldig zijn. Of…gooi Oekraïne uit de onderzoekscommissie. (Dat laatste lijkt me trouwens het beste.) Dat vliegtuig werd in een gebied neergeschoten waar Oekraïne en Rusland-gezinde mensen oorlog met elkaar voeren en ze geven elkaar de schuld van het neerschieten van dat vliegtuig…

Dan het goud van de Krim. Toen we hier in het Allard Pierson Museum een tentoonstelling hadden waarop uitgeleende Krimse kunst was te zien, behoorde de Krim tot de Oekraïne. Op het moment dat we de kunst terug zouden geven, was de Krim Russisch geworden. Nederland sprak daar schande van. Maar zonder dat ik me echt een fan van Poetins Rusland kan noemen, is die overgang van Oekraïne naar Rusland niet geheel uit de lucht komen vallen. Op de Krim woont een handjevol mensen waarvan je kan zeggen: Dat zijn echte Krimmers. De Krim Tartaren. Voor de rest wonen er eigenlijk alleen maar…Russen. Tsja. Geen Oekraïners maar wel Russen. Goed Oké, een enkele Oekraïner woont er heus wel, maar het absolute overgrote deel van de bevolking bestaat uit Russen. Die hadden zich geschikt onder de Oekraïense regering. Die regering was democratisch gekozen en ging erg vriendschappelijk om met Rusland. Maar Oekraïners voelden zich niet vertegenwoordigd door de gekozen president. Daarom zette ze de regering af en stelde ze een meer Oekraïens-westers georiënteerde president aan (zonder verkiezingen te houden). Dat is vragen om problemen met een zo massale Russische bevolkingsgroep. De Krimrussen wilden in dat geval veel liever onderdeel uitmaken van het Rusland van Poetin.  Ik kan me dat wel voorstellen.

Europa maakte een volledig foute keuze door voor de opstandelingen in Kiev te kiezen. Babyface Van Balen zie ik nog daar op dat plein staan terwijl de fascisten geen middel onbenut lieten om de gekozen regering omver te werpen. Shame on you, Van Balen! Die staatsgreep leidde direct naar de afsplitsing van de Krim en de aansluiting bij Rusland; de bevolking wilde dat. …en ook president Poetin.

Wat is er mis met het compromis?

Oekraïne heeft een heldin. Een ijzervreetster. Ze had zich aangesloten bij een ‘volksmilitie’ en was ten strijde getrokken tegen de Russen. Nadija Savtsjenko heet ze. Enkele maanden geleden werd ze gevangengenomen. Een geruchtmakend proces volgde. Daarna kende iedereen haar. Niet alleen om de enorme straf die ze kreeg opgelegd van Rusland, maar vooral door haar heldhaftige houding. Tijdens het voorlezen van het vonnis zong ze het Oekraïense volkslied en stak ze haar middelvinger op naar de rechter.

Rusland wilde haar wel ruilen tegen twee gevangen Russische soldaten en zo kwam Nadija Savtsjenko weer op Oekraïense bodem, op vrije voeten. Onze ijzervreetster bleek ook een zetel in het parlement te hebben.  Maar ze heeft lak aan iedereen. In de krant vandaag een foto van haar in het parlement. Het parlement speelt geen rol van betekenis; zij doet het. Zij bepaalt het. Alles wat Nadija Savtsjenko zegt of doet, is een aanslag op de zoektocht naar een oplossing in Oekraïne. Als Nadija Savtsjenko en de haren aan de macht komen, moeten er velen verhuizen en laait de strijd in het oosten van Oekraïne verder op.

In zekere zin heeft Nadija Savtsjenko een makkelijk leven; zij weet wat de waarheid is. Ze heeft de waarheid namelijk in pacht. Omdat ze zo gelijk heeft, heeft iedereen die er anders over denkt, per definitie ongelijk. De wereld moet vrezen voor mensen zoals deze pilote. Savtsjenko en ik…we boteren niet.

Ook vandaag in de krant een column van René Koekkoek. Hij analyseert dat er in Nederland een sterk rechts nationalistische stroming op komt. Deze rechtse nationalistische stroming vormt een voorportaal naar de Oekraïense situatie van dit moment. Thierry Baudet en Geerten Waling zijn enthousiast over ‘nieuwe vormen van directe democratie’. Een vorm van democratie waarbij er via referendum een besluit wordt genomen. De bevolking kan dan via een ‘ja’ of een ‘nee’, ‘meepraten’ over een bepaald voornemen van de regering. Dat is dus heel slecht voor Nederland en voor de democratie. Het lijkt sympathiek, maar dat is het niet. Het is de weg naar tirannie. Tirannie van de door demagogisch tot stand gekomen meerderheid. Het referendum over het Oekraïne verdrag laat zien hoe verderfelijk deze vorm van democratie is. Bij een ‘ja’ of een ‘nee’ ontbreekt al meteen het ‘misschien’ of ‘op deze manier een nee, maar ietsje gewijzigd een ja’. Kortom de nuance. De nuance zorgt voor compromissen. Compromissen zorgen ervoor dat de scherpe randjes ervan af zijn en dat een grotere meerderheid ermee verder kan.

Kijk nog eens naar dat Oekraïne referendum. Waar heeft het referendum nou precies ‘Nee’ tegen gezegd? Niemand die het ons kan vertellen. Ja, er wordt nu een verdrag waarschijnlijk niet geratificeerd. Maar wilde het Nederlandse volk dat ook? Ik betwijfel het. Zestien procent van de Nederlandse bevolking leggen hun wil op aan Nederland, terwijl het zeer twijfelachtig is waar men over gingen stemmen.

Ik vrees dat de democratie van Baudet en Waling vergelijkbaar is met de democratie van Nadija Savtsjenko. Waar Savtsjenko de waarheid zelf in pacht heeft, laten Baudet en Waling de waarheid pseudo democratisch tot stand komen.

Wat is er toch mis met het zoeken naar een compromis?

De wereld verdelen in Goed en Fout.

Eddy Szirmai is hoogleraar aan de universiteit van Maastricht. Eddy Szirmai heeft vandaag een stukje geschreven in de Volkskrant over het onlangs gehouden referendum. Dat referendum dat menigeen in een spagaat bracht. Eddy Szirmai had helemaal geen last van een spagaat. Dat komt omdat hij eigenaar van de waarheid is. Iedereen die zijn waarheid niet erkend, heeft het fout. Als je hoogleraar bent, mag je dat beweren, denk ik. Als hoogleraar heb je de hoogste sport van de maatschappelijke ladder bereikt en ben je de autoriteit. Als je als hoogleraar woorden in de mond neemt als ‘fout’, ‘collaboratie’ en ‘verraad plegen’ dan moeten die anderen wel heftig fout zitten.

Als eerstejaars student geschiedenis kregen we als oefening drie bronnen aangeboden over de Hongaarse opstand in 1956. (De dilemma’s rond Oekraïne lijken verdomd veel op de dilemma’s rond Hongarije in 1956.) De drie bronnen waren, als ik het me goed herinner het verslag van een in Boedapest aanwezige Amerikaanse journalist, het verslag van een vrijheidsstrijder en het verslag van een toevallig aanwezige Russische vrouw. Aan ons, als eerstejaars studenten geschiedenis, de opdracht om de bronnen te bestuderen en op waarde en waarheidsgehalte te schatten.

Natuurlijk hadden wij ook een mening. Er was in 1956 een democratische opstand uitgebroken tegen het juk van de Sovjet-Unie. Russische troepen sloegen de opstand bloedig neer. Dat was onze opvatting en de opvatting die algemeen geldig was in die dagen in Nederland. Na bestudering van de drie bronnen bleek eigenlijk alleen de Russische vrouw ooggetuige. Zij was de enige die betrekkelijk objectief beschreef wat er gebeurde. De anderen hadden het van horen zeggen of probeerden politiek gewin te halen. Uit het beeld dat de Russische vrouw schetste, kwam een tegengesteld beeld naar voren dan wat wij hadden. De oefening was bedoeld om te laten zien hoe moeilijk de waarheid vaak te achterhalen is.

Ik denk niet dat Eddy Szirmai deze oefening ooit gedaan heeft. In zijn stukje interpreteert Szirmai gebeurtenissen rondom het Europese verdrag. Daarbij zet hij consequent de naar voorspoed en vrijheid strevende democratisch georiënteerde Oekraïners tegenover de kwaadwillende Russische regering. Hij noemt deze interpretaties ‘feiten’. Dat er een groot deel van de Oekraïense bevolking volledig achter de Russische politiek staat, laat Szirmai ongenoemd. Merkwaardig! Zijdelings tipt hij aan dat er al eerder in dat land een ‘revolutie’ was geweest…De Oranje revolutie. Ging precies om hetzelfde als de opstand tegen Janoekowitsch. Ook toen werd er een (voor Oekraïense begrippen) democratisch gekozen Russisch georiënteerde president afgezet. Met minimale meerderheid werd er een Europees georiënteerde regering gekozen. Deze regering begon de onderhandelingen met Europa.

Zonder revolutie, maar democratisch, werd deze ‘Oranje’ regering opgevolgd door Janoekowitsch. En die regering weigerde het verdrag te ondertekenen. Daarna de bekende Maidan revolutie met fascisten in de voorhoede.

Ik ben thuisgebleven bij het referendum omdat ik echt niet wist wat ik stemmen moest. Dat verdrag heeft enorme tweespalt teweeggebracht in Oekraïne. Ik wilde ook geen stem uitbrengen tegen Europa zoals ‘Geen Stijl’ wilde. Het verstandigste was gewoon thuisblijven. Fijn voor Szirmai dat hij weet wat de waarheid is; dat hij de wereld kan verdelen in Goed en Fout!

Stem tegen het referendum: Blijf thuis!

Jan Roos probeert de Nederlandse samenleving te ontregelen. Waarom? Omdat hij het leuk vindt, geloof ik. Hebben meer mensen in het verleden gedaan. Maar Jan Roos vergelijken met Robert Jasper Grootveld gaat wel een beetje ver. Nu zitten we dus met een referendum. Dat referendum had ik veel liever niet gehad. Laten we eerlijk zijn; we weten maar nauwelijks waar het over gaat. Bovendien is het, zoals zoveel politieke besluiten, een door onderhandelingen volkomen uitgehold geheel geworden waar de onderhandelende politici het zelf nauwelijks over eens zijn. Het is het beste van het slechtste. Nu moeten wij, als onwetenden, daar een mening over hebben. Alles bij elkaar nijg ik naar ‘Nee’. Maar is dat terecht? Ik krijg er geen uitsluitsel over.

Op de argumenten die ik naar voren breng komen nietszeggende antwoorden. Doorgaans zonder argumenten. Wat schrijft de PvdA me: ‘Oekraïne wordt door dit akkoord een betere buurman. Een stabiele buur is goed voor Nederland en de Nederlanders. ‘ Wat moet ik hier nou mee? Hoezo stabieler. Ik zie dat Europa aan west-Oekraïne trekt en Rusland aan Oost-Oekraïne. Daar wordt niemand dus stabieler van.

Maar wat zijn dan de argumenten van Jan Roos. Dit is het argument van Jan Roos voor het associatieverdrag: … Niets dus. Hij heeft geen argumenten. Alleen maar fuzz rond dat verdrag. Alleen maar ontregeling. Olie op het vuur. Jan Roos is voor Tokkie-power. Hebben we dus niets aan. Tegen ontregelend gedrag van Jan Roos kunnen geen rationele argumenten opwegen, zeker niet als die rationele argumenten er nauwelijks zijn.

Ik moet vandaag kiezen voor of tegen iets waarvan ik nauwelijks weet wat het inhoud. Doe ik daar goed aan? Helpt het de mensen daar? Is het goed voor de mensen hier? Verdienen we er voldoende geld aan of moeten we heel veel geld betalen (wat we niet willen)? Spelen we Poetin juist in de kaart of zorgen we ervoor dat Poetin een halt wordt toegeroepen? Geen idee. Ik ben het spoor bijster.

Het is enerzijds, anderzijds en weliswaar en wellicht. Geen idee dus. Tokkies van Jan Roos weten het wel; die zijn tegen. Ook als ze niet begrijpen waar ze tegen zijn, zijn ze tegen. Wat een gedrocht, dit referendum! We kunnen er helemaal niets mee. De uitslag is sowieso een ellende waar niemand gelukkig van wordt. Zeker de mensen niet die het goed menen met Oekraïne en met Nederland. Het referendum had er niet moeten komen.

Ik kan maar één goed advies geven: Blijf thuis. Dat ga ik doen. Ik ga niet stemmen. Ik hoop dat daardoor de kiesdrempel niet wordt gehaald. Je zou dan kunnen zeggen dat er nooit een referendum is geweest. Dat is eigenlijk wat ik wil; Geen referendum! Mijn advies: Blijf thuis vandaag!

 

Moeilijk parket

Mijn partij zit in een moeilijk parket met dat associatieverdrag. Elke Nederlander die nu een keuze heeft, zit in een moeilijk parket. De enige die er garen bij spint zijn de mensen die onrust willen stoken in Europa. Alleen de mensen die een moeilijke situatie willen scheppen tussen Nederland en Europa. De mensen kortom die een einde willen aan de Europese gemeenschap, die hebben er baat bij. Mensen die het nationalisme aanwakkeren en vooral naar tegenstellingen kijken in de Nederlandse maatschappij en niet naar datgene wat ons in Nederland en in Europa verbindt. Waarom ze tegen Europa zijn, blijft voor mij een raadsel. Dat standpunt heb ik nooit begrepen en heb ik me niet in verdiept. Ga ik, misschien, later nog eens doen.

Nederland heeft het nauwelijks eens kunnen willen zijn met het associatieverdrag met Oekraïne. Na lang onderhandelen in Europa is het verdrag tot stand gekomen. Er is veel getrokken en geduwd, er is water bij de wijn gedaan en er zijn harde eisen gesteld. Er is politiek bedreven, kortom. Via onderhandelingen is er een verdrag ontstaan waar ieder haar scherpe kantjes vanaf geslepen heeft. Laten we het zo zeggen; iedereen kon er mee leven. Behalve Rusland. Rusland werd, zo lees ik in een interview met hoofdonderhandelaar Pierre Vimont vandaag in de Volkskrant, nauwelijks in het verhaal meegenomen. Rusland heeft niets met Europa of de NAVO, begrijpelijkerwijs. Rusland heeft wel veel van de haar omringende landen zien toetreden tot Europa en later ook tot de NAVO. Rusland is daar niet blij mee en zag Oekraïne ook die kant op laveren. Dat terwijl een aanzienlijk deel van de bevolking zich veel meer bij Rusland vindt horen dan bij Oekraïne c.q. Europa.

Het associatieverdrag met Oekraïne is kortom een verdrag waar nauwelijks iemand echt hartgrondig voor is maar ook niet hartgrondig tegen. Het is een door onderhandelingen tot stand gekomen verdrag dat de regering door het parlement geloodst heeft. Zo gaan die dingen vaker.

Nu dat associatieverdrag ter discussie gesteld wordt, stelt ons dat voor een groot probleem. Enerzijds heeft Nederland een positie in Europa. Een positie waarin verdragen door onderhandelingen tot stand komen en waar je je op een gegeven moment neerlegt bij een behaald resultaat. Aan de andere kant wordt ons nu gevraagd of wij als burgers kunnen leven met dit matige onderhandelingsresultaat. Dat geeft de coalitie nauwelijks wapens in handen.

De Regering komt met holle frasen en lege kreten: Als je voor democratie bent dan moet je voor het verdrag stemmen. Als je tegen corruptie bent, dan moet je voor dat verdrag stemmen. Wat een onzin! De regering heeft zich uiteindelijk gewoon neergelegd bij een onderhandelingsresultaat, laten we het daarop houden.

Nu mij naar mijn mening wordt gevraagd, vind ik het verdrag fout. Dat vindt Pierre Vimont ook; Rusland had meegenomen moeten worden in de onderhandelingen. Het verdrag is een van de oorzaken van de burgeroorlog in Oekraïne. Mijn partij zit in een heel moeilijk parket. Ik zit in een moeilijk parket. Dit verdrag is bagger…maar ik ben voor een verenigd Europa.

PvdA-lid: Hoe lang nog?

Hoelang ben ik al lid van de PvdA? Ik weet het niet meer. Verschrikkelijk lang. Ik kan me herinneren dat ik lid werd, maar de aanleiding ben ik kwijt. Ik had wat rondgekeken bij verschillende partijen en een tijdlang waren de communisten favoriet. Dat had toen ook erg te maken met mijn vrienden. Die waren lid van de ANJV. ‘A’ staat voor ‘Algemeen’, maar ik heb weinig algemeens teruggevonden bij de ANJV. Het was de jeugdbeweging van de CPN. Destijds waren er een paar erg mooie meiden lid van. Ook dat stimuleerde me. Ooit heb ik een lidmaatschapskaart ingevuld, maar ik geloof niet dat ik ooit contributie betaald heb. Toen ik lid werd van de PvdA, was ik al samen met Josien. Niet langer dan tweeëndertig jaar, dus. Ik zie me nog de telefoon pakken…

Hoelang blijf ik nog lid van de PvdA? Dat lijkt me de meest logische vervolgvraag. Dat ik die vraag stel, geeft meteen aan dat ik niet echt tevreden ben over ‘mijn’ partij. Of…over mijn partijleider. Diederik Samsom. Hij bleek een intimiderende leugenaar, gisterenavond. Wil ik lid zijn van een partij waar hij de partijleider van is? Ik twijfel.

Gisterenavond was er bij Nieuwsuur een debat tussen Emile Roemer (tegenstander van het associatieverdrag) en Diederik Samson (voorstander van het associatieverdrag met Oekraïne). Onder leiding van Mariëlle Tweebeeke ((neutrale)voorstander van het associatieverdrag).

Ik vond Emile Roemer niet sterk overkomen, eerlijk gezegd. Dat was jammer. Het gaf Diederik Samsom de mogelijkheid om zich te ontpoppen tot een intimiderende gelijkhebber die leugens voor waarheden verkoopt. Gênant om te zien. Samsom had het over opiniepeilingen in Oekraïne en een democratisch gekozen parlement die allemaal juist wel dat verdrag wilden. Dat was natuurlijk een leugen want zeker een kwart van Oekraïne deed aan opiniepeiling noch verkiezing mee; het deel van Oekraïne dat ongetwijfeld ‘nee’ zou hebben gezegd tegen het verdrag. Wat democratisch? Niets democratisch! Tegenstanders van het verdrag zijn dus antidemocraten, aldus Samsom. Een gotspe! De huidige leider van Oekraïne is door een staatsgreep (met democratisch tintje) aan de macht gekomen; met behulp van een opstand waarbij fascisten een hoofdrol speelden.

Dat de burgeroorlog begonnen was om dit verdrag, is evident. Dat werd weg geïntimideerd. Niet ontkend, overigens.

Nog steeds ben ik tegen het associatieverdrag met Oekraïne. Wat dit betreft bevind ik me in het Wilders-kamp…dat zit me helemaal niet lekker… Ik ben voor een sterk Europa!