Tagarchief: Marokko

Antisemitisme en wereldburgers

Persoonlijk probeer ik het wereldburgerschap te propageren. Daarin is iedereen vrij om te trouwen met wie hij of zij wil, zonder vooroordelen, zonder de beperkingen die godsdienst of nationaliteit of huidskleur ons opleggen. Alleen dat kan een waarborg tegen racisme zijn omdat we dan allemaal niet meer tot iets specifieks behoren, maar allemaal eenvoudige wereldburgers zijn. Wereldburgerschap is racismeloos. Maar ik moet toegeven, de weg naar wereldburgerschap is lang en soms moet ik tot mijn verdriet toegeven dat we aan onze tocht naar dat ideaal nog niet eens begonnen zijn. Daarom moet ik leven met raszuivere Catelanen, ‘echte’ Vlamingen en vrome moslims. En dus behoort men niet alleen tot een kleingeestig denkende groep van de wereldbevolking, je bestrijdt ook met veel passie andere even kokerdenkende groepjes mensheid. Jammer!

Mijn oma geloofde in wereldwijd antisemitisme. Een algeheel en eeuwigdurend complot tegen de joden. Ze geloofde erin dat de storm in de tweede helft van de twintigste eeuw was gaan liggen na de antisemitisch tsunami in de eerste helft van de twintigste eeuw, maar dat die relatieve rust maar schijn was. En ik moet haar helaas gelijk geven. Hoewel het best rustig was op het antisemitische front in de jaren zestig en zeventig, was het toch wel zo dat de school waar mijn opa lesgaf, het Maimonides lyceum, zwaar bewaakt werd. Heel soms mochten we bij opa langs op school. Geen idee meer waarom, maar dan moesten we aanbellen, werden we bekeken in een sluis om vervolgens pas naar binnen te mogen. Het had toen te maken met de Palestijnse El-Fatah die al geen onderscheid wenste te maken tussen joodse mensen en Israël en elke jood als mogelijk doel zag voor een aanslag. Natuurlijk hebben joodse mensen iets met Israël; het is het land waar je naartoe kan als de grond te heet onder je voeten wordt. Het land dat er in de jaren dertig en veertig nog niet was, met alle genocide gevolgen van dien. Moslims, vooral de fanatieke, die hier zijn komen wonen en Nederlander zijn geworden, lopen voorop in het anti-semitisme, maar velen volgen dat voorbeeld. De stemming is officieel anti-Israël maar men bedoelt anti-Joods. En vaak zeggen ze het ook gewoon, open en bloot, en beweren dan dat dat niets met racisme te maken heeft. De oud geworden Dries van Agt speelt wat dat betreft nog een aardig deuntje mee.

Ondanks mijn omaatje en ondanks mijn moeder voel ik me niet joods. Ik heb er helemaal niets mee. Ik voel me de wereldburger die ik de wereld zou toewensen terwijl ik dat maar ten dele ben. Mijn achternichtje Ruby; dat is mijn ideaal voor de wereld. Ze verenigt zoveel groepjes mensheid in zich dat deze column te klein is om ze allemaal op te noemen.

In de Volkskrant van vandaag het relaas van de drieëndertigjarige Naom Vazana. (Wat een mooi hoofd! Ik kan het haast niet laten om steeds even een blik op haar foto te werpen.) Haar ouders werden als joden in de jaren vijftig uit Marokko verdreven. In Israël werd Naom geboren. Ze werd zangeres en studeerde zang in Amsterdam. Ze leerde de Marokkaans-joodse liedtraditie kennen en legde zich daarop toe. De ironie wil dat ze als Israëlische niet welkom is in Marokko; het land dat nota bene haar ouders verjoeg!

Tommy Wieringa – De dood van Murat Idrissi

Ik ben de shortlist van de Librisliteratuurlijst aan het lezen zodat ik mezelf een oordeel kan vormen over die lijst en het boek dat uiteindelijk won. Als tussendoortje ‘nam’ ik even De dood van Murat Idrissi’ van Tommy Wieringa. Dun boekje, dacht ik. Dat het een dun boekje is leidt geen twijfel, maar of het een tussendoortje is… ik weet zeker van niet. Sjonge, ik ben diep onder de indruk. Wat een boek! Het migratievraagstuk samengevat en tegelijkertijd volledig uitgewerkt in nog geen zeventig pagina’s. Voorlopig is dit boekje het hoogtepunt. Het boek torent uit boven alles wat ik tot nu toe heb gelezen in het kader van mijn Libris project. En dan niet een beetje. Hoog, torent het uit, heel hoog.

Ik denk dat ik net een van de kanshebbers voor alle aankomende literatuurprijzen 2017 heb gelezen. Een dun boekje, maar een parel. Glashelder geschreven en helemaal in lijn met de andere boeken die ik van deze auteur gelezen heb. Prachtig! Om jaloers van te worden. Niet alleen dat het fantastisch geschreven is, maar ook de inhoud is van een niveau dat ver uitstijgt boven alles dat ik de laatste tijd gelezen heb. Ik weet niet precies de definitie van een roman of novelle, maar gezien zijn geringe omvang en de eenvoudige verhaallijn denk ik dat dit meer een novelle is dan een roman. Een eenvoudige verhaallijn wil natuurlijk helemaal niets zeggen over de kwaliteit. Want hoewel er maar één lijn loopt, is hij niet persé overal lineair. Maar dat maakt allemaal niet uit. Het gaat erom of wij, als lezers meegesleept worden. Of we het verhaal ingesleurd worden. Of we voelen wat de hoofdpersonen moeten voelen. Of – en dan kom ik dichter bij deze novelle – wat de hoofdpersonen ruiken, ruiken wij dat, als lezers, ook. Tommy Wieringa slaagt daar zonder meer in. Beklemmend van het begin tot het einde. Alle stappen die de hoofdpersonen doen zijn fout maar logisch. De stappen volgen logisch op de vorige stap die ze namen.

Twee Nederlandse Marokkaanse meiden zijn op vakantie in Marokko. Daarmee zet Wieringa meteen de toon. De meiden hebben een Marokkaanse culturele achtergrond, maar het land is hun net zo vreemd als willekeurig welke Nederlandse meid. Ook de cultuur is hen vreemd. Wieringa beschrijft hoe de vrouwen terugkijken op hun dominante vaders. Dat vaders dominant zijn wil absoluut niet zeggen dat ze ook gehoorzaamd worden. De ene meid is een wegloper, de andere is jarenlang verliefd geweest op een Nederlandse jongen.

Op vakantie financieel aan de grond geraakt gaan ze in op het verzoek om iemand, Murat dus, mee te smokkelen naar Europa. Een humanitaire daad die ook nog geld oplevert. Murat woont ergens achteraf in een desolaat land waar geen enkele toekomst lijkt te liggen. Zijn moeder smeekt de vrouwen om haar zoon mee te nemen. Maar vanaf het moment dat ze er in toestemmen gaat alles mis. Niet gewoon mis, maar verschrikkelijk mis. Waarschijnlijk het verhaal van duizenden ander illegale migranten.

Je leest de novelle makkelijk in een dag uit, maar daarna loop je er nog weken over na te denken. Over de beslissingen die de vrouwen namen en de dingen die ze deden maar ook de dingen die ze juist nalieten. Een boek dat direct en helder geschreven is. Boeiend vanaf regel één en spannend tot het eind.

Zo en dan ga ik nu verder met Het Smelt van Lize Spit; dat boek staat wel op de shortlist van de Libris literatuurprijs.