Tagarchief: mariniers

De mariniers en het proces

Ik heb er best naar uitgezien, dat proces over de afloop van de laatste treinkaping in Nederland, maar het is een tegenvaller. Gelukkig heeft het hele proces weinig nieuwswaarde en wordt de ellende niet breed uitgemeten. Het gaat namelijk helemaal niet over datgene wat het interessant zou maken; was er opdracht gegeven om alle kapers standrechtelijk te executeren. Dat is interessant omdat standrechtelijk executeren niet mag van de wereld. Een oorlogsmisdaad. En omdat destijds – de nu zich tot antisemiet ontpopte – Van Agt de verantwoordelijke minister was, hoopte ik dat hij verantwoordelijk was voor dat heel erg foute dienstbevel. Ik wilde niet dat de mariniers voor de rechter werden gebracht maar Van Agt. Maar Van Agt staat niet voor de rechter maar de mariniers moeten wel getuigen.

Het proces sleept zich voort. Ik volg de verslagen in de Volkskrant. Er lijkt helemaal niets nieuws onder de zon. Gewapende kapers en een bevrijding. Bij de bevrijding ging van alles goed en ook wat mis. Zoals eigenlijk overal wel wat mis gaat. Hier kostte het mensen hun leven. De mensen die werden doodgeschoten hadden uiteindelijk gekozen voor het risico dat het hun het leven ging kosten. En die fouten…met dat doodschieten. In hoeverre waren dat wel fouten? Als je als stoere ijzervreter een trein bestormt waar gewapende mensen zitten waarvan je het vermoeden hebt dat ze op jou gaan schieten, dan kan je weinig humaans verwachten, denk ik. Als je met doodsangst in je lijf zo’n klus moet doen, dan is het heel moeilijk om elke stap die je doet rationeel te overwegen. Daarom denk ik dat dit proces, nu het er toch van gekomen is, niet gevoerd had moeten worden. Ik kom terug op mijn eerdere standpunt dat ik vond dat er recht moest worden gedaan aan de standrechtelijk geëxecuteerde kapers. Dit proces kent alleen maar verliezers.

De grootste verliezers zijn de familieleden van de omgekomen kapers. Ze krijgen nu veel meer te horen dan goed voor hun is. Wat je kind of je zus of je geliefde ook gedaan heeft, je hebt het recht om van hem of haar te blijven houden. Het is verschrikkelijk om te horen hoe jouw geliefde familielid is omgebracht. Of het nou terecht of onterecht was; de details zou je niet moeten willen weten. Die krijgen ze nu wel. Ik heb met ze te doen. Ook met de mariniers van destijds heb ik te doen. Ook zij zijn verliezers. De mannen die met ware doodsverachting die trein bestormden. En hoewel het vast keiharde mariniers waren, zullen ze met de dood in hun lijf naar binnen zijn gestapt. In de trein moest de strijd in luttele seconden gestreden worden; wat voor beslissingen kan je dan nemen? Tijdens dit proces van niets moeten ze zich herinneren wat ze – in hun van doodsangst en adrenaline vervulde lijf – gedaan en gezegd hebben. Na veertig jaar. Dat kan helemaal geen betrouwbare getuigenis opleveren. Die verklaring is vervormd door veertig jaar herkauwen op die bevrijdingsactie en door de chemische stoffen die het lichaam aanmaakt als je in een zo penibele situatie terecht komt.

Het proces beweegt zich tussen nietes-welles en heel veel verdriet, als ik het verslag in de Volkskrant lees. Jammer. Wat ik graag zou willen weten is hoe het verhaal in de lucht is gekomen dat er een instructie van bovenaf was om alle kapers te doden. Dat is het meest wezenlijke van de zaak. Dat de kapers het risico namen om het niet te overleven, wordt gelukkig door niemand bestreden. Ook niet door de mensen die hen liefhadden.

Adrenaline

Aan de vooravond van mijn achttiende verjaardag werden de gijzeling van een lagere school in Bovensmilde en de treinkaping bij De Punt zeer gewelddadig beëindigd. Deze gebeurtenis staat nog steeds, na zoveel jaar, glaszuiver op mijn netvlies. Niet alleen de beëindiging was erg gewelddadig ook de gijzelingen zelf logen er niet om. Weliswaar werden er bij de treinkaping van toen geen mensen doodgeschoten, maar omdat dat wel was gebeurd tijdens de kaping een paar jaar eerder, vreesde iedereen het ergste. Ook de manier waarop de mensen toen doodgeschoten waren – met een touw om hun nek – deed ons huiveren. Gek genoeg dacht ik veel minder na over de kinderen in de gekaapte school. Achteraf raakt de gijzeling van kinderen me verschrikkelijk veel harder dan destijds. Misschien omdat ik in de tussentijd vader ben geworden en beter kan voelen hoe het is als je kind zo bedreigd wordt en jij niets kan doen om het te beschermen. Ik was trots op de bevrijders. Ik vond dat ze het slim hadden gedaan. Met die twee straaljagers boven die trein. Ik had al diverse bevrijdingsacties wereldwijd gezien, want kapen was toen bijna even gewoon als broodjes eten, maar zo clean als onze mariniers het deden vond ik geweldig. Ook relatief weinig doden onder de gegijzelden ondanks het enorme geweld.

Onlangs zag ik de documentaire ‘Wij willen leven’ op de tv. Zeer indrukwekkend. Ik verbaas me erover dat ik me zoveel van de treinkaping kan herinneren en maar zo weinig van de gijzeling van de school in Bovensmilde. Op de een of andere manier had ik toen het gevoel dat het met die school wel goed zou aflopen. Als je kinderen gaat vermoorden of verwonden dan verlies je het altijd en ik kon me niet voorstellen dat de kapers dat wilde. Maar wat de documentaire liet zien was dat de kinderen wel degelijk werden verwond. Weliswaar niet lichamelijk, maar sommige kinderen van toen lijken die kaping psychisch nooit te boven zijn gekomen. Ik was best geschokt door de documentaire; ik had bij de gijzeling van de school gewoonweg niet stilgestaan want ‘er was toch niemand vermoord’. Maar de angst van de leerkrachten en hun stilzwijgende opofferingsgezindheid raakte mij diep. De kaping is nu veertig jaar geleden en daarom blikt men terug.

Je kind of broer of zus verliezen omdat hij of zij één van de kapers was, gaat je als mens ook niet in de koude kleren zitten. De broer van Hansina Uktolseja zag er in de documentaire niet uit als een gelukkig mens en ik weet uit eerdere verhalen dat het gezin waar hij uit stamt diep en zeer diep heeft geleden onder de afloop van de kaping waarbij Hansina werd doodgeschoten. Wat Hansina Uktolseja betreft lijkt het er sterk op alsof ze, terwijl ze machteloos zwaar gewond op de grond lag zonder wapen in de buurt, bewust door haar hoofd is geschoten om haar te executeren. Zelfs als je iets onmogelijk slechts hebt gedaan mag je niet op zo’n manier om het leven worden gebracht. De rechter gaat bepalen of Hansina geëxecuteerd is of niet. Terwijl de bevrijdingsactie plaatsvond werden er geluidsopnamen gemaakt door de mariniers. Sommige passages uit die geluidsopnamen staan vandaag in de krant. Veelzeggend volgens de ene, nietszeggend volgens de andere partij. Ik heb ze ook gelezen. Als ik het lees zie ik mannen voor me die van top tot teen vergeven zijn van de adrenaline. Wat ze ook zeggen, het is gekleurd door dat stofje. De opgenomen gesprekken tussen de mariniers ondersteunen wat mij betreft helemaal niets. Het laat slechts zien dat deze mannen hun doodsangst hebben overwonnen…meer niet.