Tagarchief: Kreten en gefluister

Ivo van Hoven en Theu Boermans.

Ik word dagelijks aangemoedigd om kaartjes te kopen voor toneeluitvoeringen. Ik ben Vriend van de Stadsschouwburg en dus heb ik het recht om vroeger in het seizoen kaartjes te kopen dan ‘gewone’ theaterliefhebbers. Dat heeft grote voordelen, want kaartjes op rij vier bijvoorbeeld, zijn heel erg fijn. Je zit helemaal vooraan dus je kunt erg goed zien wat er op het toneel gebeurt. Rij vier heeft ook extra beenruimte en tenslotte heb ik het gevoel dat je de acteurs ietsje beter kunt verstaan, zo vooraan. Grote voordelen, dus. Maar ik loop te talmen.

Toneelgroep Amsterdam is de huistheatergroep van de Stadsschouwburg. Veelal geregisseerd door Ivo van Hoven. Toneelstukken die geregisseerd zijn door Ivo van Hoven brengen mij in een lastig parket. Hij is internationaal gelouterd. Hij wint prijs na prijs. Hij wordt over de hele wereld gevraagd voor gastregies. De pers komt superlatieven te kort…en ik? Ik vind de door hem geregisseerde toneelstukken doorgaans nauwelijks het bekijken waard. Soms zit er een stuk bij waarvan ik denk…Nou, valt mee, best aardig, maar vaak…een drama. Het spijt me. Het is gewoon zoals ik het zie en voel. Waar de vakpers vernieuwingen ziet, zie ik nutteloos rollen door de blauwe verf. Ik zie een vrouw schijten op het toneel. Ik zie een man zwabberen met zijn piem. Maar het brengt mij niet verder. Ik krijg geen denkbeelden die ik eerst niet had. Ik heb nauwelijks een leuke avond. Daarom twijfel ik over kaartjes kopen. Ik zoek naar voorstellingen die niets te maken hebben met Ivo van Hoven.

Vorig seizoen was De Stille Kracht een uitzondering in zijn werk. Ineens een voorstelling die wel te pruimen was.

Na Kreten en Gefluister gingen Josien en ik naar de nabespreking. We hadden geen fijne avond gehad. We begrepen niets van wat we zagen. Een hoop smerigheid zonder lijn. Ik betrapte me erop dat ik vooral zat te kijken naar wie de mooiste tieten had (Karina Smulders!). Ook leuk, maar daar kwam ik niet voor. We dachten en hoopten bij de nabespreking duidelijkheid te krijgen. Roeland Fernhout beantwoordde de vragen. Een vraag uit het publiek: ‘Best een moeilijke voorstelling, wat probeert de regisseur ons nou eigenlijk te vertellen?’ Fernhout begon omstandig uit te leggen dat hij het zelf eigenlijk ook niet begreep. Hij wist zelf ook niet wat hij deed en waarom. Maar zo’n grootheid als Ivo van Hoven moest nou eenmaal af en toe een wat gesloten voorstelling maken. Dat was nodig voor zijn artistieke ontwikkeling. Mijn bek viel open…

Sindsdien probeer ik het fantastische werk van Ivo van Hoven te vermijden. Ik zit helemaal niet te wachten op zijn artistieke egotripperij. Daarmee maak ik mezelf bewust tot een culturele armoedzaaier die de kracht van Ivo van Hove niet ziet. Het moet maar. Ik wil uit het theater komen met het gevoel dat ik iets beleefd heb. Bij Ivo van Hoven beleef ik zelden wat. Hij moet geweldig zijn, maar ik zie dat niet; De internationale pers kan gewoon geen ongelijk hebben.

Het komende seizoen is het verdomd moeilijk om bij Toneelgroep Amsterdam iets te vinden dat niet door Ivo van Hoven geregisseerd is. Twijfel. Twijfel. Twijfel. Ik wil alles zien van regisseur Theu Boermans. Van hem heb ik nog nooit iets slechts gezien. Kunnen Amsterdam en Den Haag niet een paar jaar van regisseur wisselen?

Kreten en gefluister

Twee jaar geleden gingen wij naar ‘Kreten en gefluister’ van Toneelgroep Amsterdam. Een scenario van Ingmar Bergman geregisseerd door Ivo van Hove opgevoerd als toneelstuk in de Stadschouwburg. Kreten en gefluister gaat over het voorportaal van de dood. Een doodzieke vrouw en haar twee zusters en de relaties tussen de drie. Daar gaat het zo’n beetje om. In de filmversie van Ingmar Bergman een logisch en makkelijk te volgen verhaal. Ivo van Hove’s versie was complete chaos. Veel blote tieten en nutteloos gerol door de blauwe verf. Daarnaast een geschijt en gekots van jewelste. Toen we opstonden wisten we echt niet wat we ermee moesten. Maar…er was een nabespreking met een paar acteurs en actrices.

Bij die nabespreking bleken mensen te zitten die het allemaal anders begrepen dan ik. Het ‘fantastisch’ en ‘subliem’ was niet van de lucht. Minzaam glimlachend namen de acteurs en de actrices de complimenten in ontvangst. Ik hield mijn mond en Josien hield al even hard haar mond. Ik had weinig leuks gezien, zeker niets subliems en al helemaal niets dat ik fantastisch vond. Voelde me een beetje onpasselijk van alle smerige dingen die ik op het toneel had gezien. Diep in mijn hart vond ik het goedkoop effectbejag om iemand diarree op het toneel te laten hebben. Maar…ik hield mijn mond. Tuurlijk had ik mijn bek moeten opentrekken. Gelukkig deed een ander het. Heel bescheiden. ‘Geen gemakkelijke voorstelling,’ vond iemand: ‘Moeilijk te begrijpen wat de regisseur bedoelt’. Geen protesten hoorde ik uit het publiek. Zou het zo kunnen zijn dat deze mevrouw eigenlijk de stem van velen vertolkte?

Roeland Fernhout beantwoordde de vraag. Ivo van Hove heeft het in zijn ontwikkeling afentoe nodig om een iets moeilijker toegankelijke voorstelling te maken. Dat is het proces van de regisseur als kunstenaar… Wij waren met stomheid geslagen. Moeten wij als publiek een bijdrage leveren aan de artistieke carrière van een regisseur? Wij als publiek willen een voorstelling zien. Niets meer en niets minder. Zijn artistieke loopbaan kan me compleet gestolen worden. Van mij hoeft het niet een avondje entertainment te zijn. Ik wil best nadenken achteraf, opgeschud worden of met mezelf geconfronteerd. Dat wil ik graag. Daar heb ik een kaartje voor gekocht. Maar om tweeëneenhalf uur naar een gedrocht te kijken dat mooi past in een artistieke carrière van een één of andere regisseur…Bekijk het!!!. Zo dacht ik erover. Josien ook.

Thuis Googelde ik op toneelstuk en recensies. En toen voelde ik me zo dom. Critici vonden het toneelstuk fantastisch! Een mijlpaal in de toneelgeschiedenis. Ivo van Hove heeft nieuwe wegen gebaand en die critici mochten erover getuigen. Dat was niet maar één criticus… Nee, een hele sleep. En niet de minste kranten…

Wat heb ik gemist?

Vandaag in de krant een achtergrondartikel. Ivo van Hove maakt furore in New York. Ze hebben het over een hype… Ik moet echt iets gemist hebben. ‘Kreten en gefluister’ ik vond het dus echt niets…en nog steeds vind ik het niets. Spijt me.