Tagarchief: Kolonialisme

Koloniale macht anno 2018

Nederland is een koloniale mogendheid. Nou ja, laten we het niet overdrijven. Zoveel is er niet van over, van dat imperium waar onze Gloria Wekker graag over spreekt. Een paar eilandjes in het Caraïbische gebied is al wat rest van het eens zo machtige wereldrijk. Het blijkt helemaal niet zo makkelijk om als moderne koloniale macht het hoofd boven water te houden. Was in het verleden die macht gebaseerd op militair overwicht, nu is militair overwicht een onbegaanbare weg. Nederland probeert zichzelf te handhaven via economie en gezag. En…omdat militair machtsvertoon niet meer kan, met politie. Op die paar eilandjes waaruit onze overzeese koloniën bestaan is niemand echt tevreden over de machtsverhoudingen. De rol van Nederland wordt voortdurend aan de kaak gesteld en Nederland lijkt het ook niet goed te kunnen doen. Nederland moet geen koloniale macht willen zijn, denk ik dan. Die eilandjes moeten helemaal zelf gaan bepalen of ze alleen of in groepsverband verder gaan. Nederland moet alle banden verbreken met Curaçao, Bonaire, Aruba, Sint-Maarten, Sint-Eustatius en Saba. Niet omdat Nederland buigt voor de opstandige politici daar, niet omdat de bevolking daar ook maar iets wil, maar gewoon, omdat Nederland een landje in West-Europa is en lid van Europa en helemaal niets, maar dan ook niets te maken heeft met eilandjes ver weg. Nederland heeft daar niets te zoeken. Weg uit het Caraïbische gebied moet Nederland. Helemaal weg. In dit tijdsgewricht kunnen er geen koloniale machten meer zijn. Zelfs niet als de koloniale macht wordt aangewend voor het doen van goed.

De situatie is nu zo dat alle eilandjes hun positie binnen het koninkrijk hebben uit onderhandeld, zo wordt gezegd. Daardoor zijn de grote eilanden een soort onafhankelijke staatjes terwijl de kleinere eilanden als Nederlandse gemeenten fungeren. Een haast belachelijke situatie die naar het schijnt vooral in stand wordt gehouden voor sponsoring. Dat wil zeggen dat de eilanden ieder een budget krijgen vergelijkbaar met een gemeente in Nederland. Voor die zak met geld willen velen graag in het koninkrijk blijven. Maar in ruil voor die zak met geld wil Nederland wel een dikke vinger in de pap hebben bij het besturen van de eilanden. Dat de mensen dat daar niet pikken is overduidelijk. Ministers en gezanten worden met pek en veren overgoten weer in het vliegtuig teruggezet. Ja, als er een natuurramp is geweest. Dan wil de bevolking haar eigen bestuurders wel afzetten om de Nederlandse gelden binnen te halen. Maar zodra het geld binnen is, komen dezelfde opstandige bestuurders weer aan de macht.

Vandaag is staatssecretaris Knops onderweg gegaan om de macht op het eilandje Sint-Eustatius over te nemen. Corrupte politici, zo wordt gezegd, maken het Nederlandse geld op terwijl er niets wordt uitgegeven aan de zaken waarvoor het geld bedoeld was. Knops gaat de politici op Sint-Eustatius afzetten en, wie weet, wel in de gevangenis stoppen. Om de orde te bewaren neemt hij een complete politiemacht mee. Volgens mij zijn Nederland en Sint-Eustatius het beste af als Knops morgen op Sint Eustatius de onafhankelijkheid tekent. Misschien dat Nederland een afscheidsbedragje kan storten op de rekening van de nieuwbakken staatjes. Mij best. Maar daarna hebben we er helemaal, maar dan ook helemaal niets meer te zoeken!

White privilege van de koude grond

Sunny Bergman neemt het ‘theoretische kader’ van Gloria Wekker over en Gloria Wekker nam het weer van Peggy McIntosh over. White privilege…bestaat dat? Heb ik, alleen al door mijn blanke huid, voordelen ten opzichte van mensen met een gekleurde huid?

‘White Privilege’ is uitgevonden door Peggy McIntosh. Een grotendeels uit haar duim gezogen theorie. Dat zegt ze zelf in het interview dat ze aan de Volkskrant gaf: ‘Met bewijs verzamelen was ik niet bezig.’ Haar kennis kwam binnen als Sinterklaas op Sinterklaasavond. Zomaar ineens. En ze geloofde in Sinterklaas. Volgens McIntosh is het een historisch gegeven dat gekleurde mensen altijd in lager aanzien staan dan witte mensen. Voor haar hoeft dit niet bewezen te worden. Als mensen daar anders over denken, dan vindt McIntosh dat ze een gebrek aan historisch besef hebben; ze zijn te dom om haar gelijk te zien.

Maar stel dat het inderdaad zo is dat er onder invloed van de geschiedenis een situatie ontstaat waarin mensen met een bepaalde kleur huid voordelen hebben ten opzichte van andere mensen, dan moet dat aantoonbaar zijn, denk ik. Bovendien moet de historische context aanwijsbaar zijn. Zomaar beweren dat superioriteitsgevoel alleen maar met de kleur van de huid te maken heeft, is racistisch.

Als ik het interview met McIntosh lees en de Amerikaanse geschiedenis bekijk…tsja…dan zit daar natuurlijk wel wat in. McIntosh vertelt dat witte kolonialisten de oorspronkelijke bewoners van Amerika hebben uitgemoord en daarna zwarte mensen in slavernij naar hun gestolen land hebben gevoerd. Een land gebaseerd op moord en slavernij. Weliswaar werd de slavernij in de negentiende eeuw afgeschaft maar toch was er tot in de jaren zestig van de vorige eeuw, een volledige segregatie tussen blank en zwart. Het beeld van slaafse dienstbaarheid van zwarte mensen zonder dat ze rechten hadden, lijkt me wel te kloppen. Het lynchen van al of niet terechte zwarte criminelen leek volksvermaak numero uno. Je kan je in zo’n situatie voorstellen dat er aan het emancipatiefront nog heel wat werk te verzetten is. Dat de verhoudingen in zo’n korte tijd helemaal rechtgezet zijn, kan ik me nauwelijks voorstellen. Daarom denk ik dat het in veel streken van Amerika wel degelijk voordelig is om een witte huid te hebben.

Gloria Wekker zet McIntosh’ d’r theorie over naar ons kikkerlandje. Wekker beweert dat in Nederland sprake is van een geschiedenis van vierhonderd jaar slavernij en kolonialisme. Net als in Amerika moet dat wel iets doen met de Nederlandse samenleving. Volgens Wekker zitten kolonialisme en het slavernij verleden in de haarvaten van de Nederlandse witte cultuur. Daarom worden gekleurde mensen systematisch achtergesteld, volgens Gloria Wekker.

Maar heeft Nederland wel dat verleden waar Wekker het over heeft? Nee, dus. Helemaal niet. Nederland heeft geen slavernijverleden en Nederland heeft geen koloniaal verleden. Een kleine top in Nederland verdiende kapitalen aan slavernij en kolonialisme in Suriname en Indonesië, dat wel. Suriname heeft een koloniaal en bovendien een slavernij verleden. Indonesië heeft alleen een koloniaal verleden. Een beperkte groep mensen die van oorsprong Nederlands waren, maken onderdeel uit van de geschiedenis van beide landen. De Nederlanders die in de kille delta van de Rijn en de Maas bleven wonen maakten hun geschiedenis hier. In die geschiedenis speelde kolonialisme en slavernij geen rol van betekenis. In dat drassige land waar het altijd miezert en druilt, droomden ze van vrolijke warme landen waar alles beter was. De ongelijkheid tussen mensen is niet te verklaren vanuit white privilege in Nederland. Echt niet.

 

Ratten in een kooi van fatsoen

Ik hou van discussiëren en argumenteren. Daarom ga ik even helemaal niets zeggen over de ratten die uit hun holen zijn gekropen. Ik ga daar niets over zeggen. Ratten houden niet van argumenten. Racisme is een rat die in eenieder van ons zit. Velen hebben die rat in een kooitje gestopt. Dat kooitje heet fatsoen. Anderen hebben dat kooitje niet. Die ratten wachten tot ze iets lekkers zien om ongebreideld naar buiten te komen. Sylvana Simons was iets lekkers, kennelijk. Voor ratten zijn er nauwelijks belemmeringen om hun vuil te spuien. Dat kooitje van fatsoen zorgt ervoor dat we in betrekkelijke harmonie kunnen samenleven. Sylvana Simons krijgt nu veel over haar heen. Dat vind ik verschrikkelijk jammer, want ik sta in veel opzichten lijnrecht tegenover haar en voor mijn goede fatsoen kan ik nu nauwelijks met haar argumenten in discussie.

Of toch…Gisteren vertelde Sylvana bij Pauw dat ze ervan beschuldigd wordt dat ze alle blanke Nederlanders racisten vond. Dat was volgens haar niet zo. Ik geloof ook niet dat ze dat gezegd heeft. Ik weet wel iemand die dat wel opgeschreven heeft. Dat is professor Gloria Wekker.

Sylvana Simons gelooft dat je mensen kunt opvoeden tot niet-racisten. De bewering dat alle mensen met een wit velletje racisten zijn, komt helemaal voor rekening van Gloria Wekker. De bewering van Gloria Wekker is flauwekul; in principe zijn we allemaal racist. De oplossing voor racisme is vermenging. Laat iedereen met iedereen dwars door alle culturele en religieuze ketenen heen met elkaar kinderen krijgen en het eindigt met een ongedefinieerd Nederlands (want woont in Nederland) mens. Beetje gekleurd, beetje wit. Een gelukkig mens, denk ik. Maar ook dit Nederlandse mens zal onderscheid zien met de Duitse mens. Racisme is eigenlijk niet op te lossen doordat het in onze natuur zit. We horen graag bij elkaar. We horen graag bij een groep min of meer gelijken. Dan heb je vanzelf mensen die er wel en die er niet bij horen. We kunnen er eigenlijk niet veel aan doen. Racisten zijn we allemaal. Allemaal. Racisme is een rat die in ons huist en bij velen zit die rat in een kooitje dat we fatsoen noemen. Bij anderen loopt hij vrij rond en komt hij bij het minste geringste naar buiten.

Gloria Wekker richt haar peilen op de mensen met het sterkste kooitje en ontkent dat ‘mensen van kleur’ (jekkie jakkes wat lelijk) ook de rat van het racisme in zich hebben. Flauwekul, die rat woont bij iedereen! Wekker verklaart het racisme van die witte Nederlanders uit Neêrlands geschiedenis. De geschiedenis van kolonialisme en slavernij waarin de blanke steevast de gekleurde mens overheerste. Mijn stelling: Nederland heeft geen koloniaal verleden; Indonesie en Suriname wel. Nederland heeft geen slavernijverleden: Suriname wel. Voor het over- overgrote deel van de bevolking waren kolonialisme en slavernij een ver-van-mijn-bedshow. De mensen die hier woonden worstelden in de drassigheid om boven te blijven. Van zwarte mensen in landen ver weg hoorden ze via de missie. ‘Moriaantje zo zwart als roet’ was een leuk liedje omdat het ons de droom gaf dat het leven elders op de wereld vrolijker was dan hier in de miezerige druilerigheid van november…

Weg met Gloria Wekker!

Als je over Gloria Wekker wil schrijven, dan overkomt het je dat je denkt: Waar moet ik beginnen (maar dat zei ze zelf al bij Buitenhof). Gloria Wekker maakt je tot racist en dat roept emoties op…

Gloria Wekker is een vrouw die onder het mom van antiracisme, racistische dingen beweert. Hoogleraar en erg overtuigd van haar gelijk. Maar…Als ik alles aan elkaar knoop, dan heeft ze haar theorie op incidenten gebaseerd. Ze een aanhangster van de theorie van Peggy McIntosh over White Privilege. Op die theorie lijkt Wekker te zijn gaan voortborduren. Ze heeft er het Nederlandse koloniale verleden bijgehaald

Met White Privilege werd ik voor het eerst geconfronteerd in Sunny Bergmans film ‘Zo zwart als roet’. Het legt de oorzaak van racisme (en dus ook de toekomstige oplossing) bij de dominant blanke samenleving. Slechte zaak, want dit uitgangspunt maakt mensen tot slachtoffer en tot dader op grond van hun huidskleur. Niet productief, want je huidskleur kan je niet veranderen. Een slechte theorie die niets verklaart en al helemaal niets oplost.

In een uitzending van Buitenhof van kortgeleden gaat Gloria Wekker met het Amsterdamse VVD-raadslid Dilan Yesilgöz in debat. Yesilgöz vaagde Wekker, uiteraard, met gemak van tafel. Maar dat zag Wekker niet zo. Met bedachtzame stem zette ze Yesilgöz op haar plaats als niet voldoende onderlegd. De arrogantie!

Ik kan me dus niet voorstellen dat kolonialisme ook maar iets te maken heeft met het racisme van nu of in het verleden. Het is ook niet te bewijzen (en mocht het wel te bewijzen zijn (wat niet zo is), dan leidt dat verder tot niets.) Overal in de wereld is racisme; daar is geen koloniaal verleden voor nodig. Wel verschillende etnische groepen die op een bepaalde plek samenleven. Als aan die voorwaarde is voldaan, dan steekt vroeg of laat het racisme op. Neem Hutu’s en Tutsi’s. Ik kan ze niet van elkaar onderscheiden. Allemaal even prachtig zwart qua huidskleur. Kolonialisme heeft er weinig mee te maken gehad dat er een half miljoen mensen om een racistische reden in een paar dagen vermoord zijn. Neem Joden en Europeanen in 1936. Niet uit elkaar te houden qua huidskleur, maar het heeft in een periode van drie jaar geleid tot zes miljoen doden. Kom op Gloria Wekker, verwijder dat bord voor je kop!

Volgens mij is er maar één weg naar een racisme-loze samenleving en dat is het uittrekken van je etnische jas en daarnaast je huidskleur als gegeven nemen. Die mix van mensen die samenleven in Nederland noemen we: Nederlander. We worden individuen in Nederland die vrij zijn in onze partnerkeuze en in onze wereldbeschouwing. Jouw vrijheid is mijn vrijheid en van mijn vrijheid blijf je af.

We zijn ons bewust van onze al of niet gezamenlijke geschiedenis maar die bepaalt niet of we schuldig zijn of niet. Een bevolkingsgroep kan namelijk niet schuldig of slachtoffer zijn; een individu is schuldig en een individu is slachtoffer. Mochten er mensen, bijvoorbeeld door een andere huidskleur, minder kansen hebben in de samenleving, dan helpt emancipatie wel, maar slachtofferschap niet. Emancipatie heeft zichzelf bewezen bij het overbruggen van verschillen!

Zo, dat is mijn credo. Daar ga ik voor. Weg met racisten als Gloria Wekker! (ze roept veel emotie op bij mij…)