Tagarchief: Hermitage

Uit Schatkamers vol lekkers in de Hermitage Amsterdam

Een tentoonstelling waarin de tentoongestelde zaken niets anders met elkaar gemeen hebben, dan dat het topstukken zijn. Geen schilderijen van een bepaalde stroming, geen schatten uit een bepaalde streek, uit een bepaalde periode in de geschiedenis. Niets van dat alles. Gewoon bij elkaar genomen omdat het mooie werken zijn en allemaal uit de Hermitage in Sint-Petersburg komen. Ik hou er eigenlijk wel van. Je komt niet zozeer iets te weten over de stukken, maar meer over de collectie die kennelijk in de Hermitage is. Ook leuk.

Zo’n diverse tentoonstelling, maakt het niet makkelijk om er iets over te zeggen. Eigenlijk kan ik beter op papier (cyberspace, dus) door de tentoonstelling wandelen en laten zien wat ik zo mooi vond.

Misschien dat ik niet helemaal tevreden ben over de oren van het Christuskind en het ouwelijke koppie, maar voor de rest; Wat een schoonheid deze Granach!

De eerste zaal was wat mij betreft meteen fantastisch. Een madonna met kind van Granach. Prachtig qua kleur. En zo’n knappe madonna! Geen wijze, vrome of oudere vrouw, maar het meisje dat Maria moet zijn geweest, als je de bijbel serieus neemt. Een piepjonge moeder. Zo sereen. Het jezuskindje heeft wel een wat ouwelijk koppetje. Maar zo mooi. Directeur van de Hermitage Amsterdam Cathelijne Broers, leidt ons in de audiotour langs de kunstwerken. Naast de Granach eenzelfde tafereel van Italiaanse tijdgenoot Lorenzo Lotto. Veel meer drama, dan zie ik ook wel, maar jongens wat valt dat schilderij in het niet bij de Granach! Met heel subtiele krasjes heeft de Duitse meester een netje over haar hoofd gedrapeerd. Of zijn het toch penseelstreekjes?

Aan het eind van de eerste tentoonstellingszaal objecten van een heel andere orde maar waar je oog wel meteen op valt. Twee levensgrote paardmodellen. Op het ene paard zit een geharnaste man. Een Ottomaanse soldaat. De volledige wapenuitrusting weegt 450 kilo. Arm dier! Het paard kan moeilijk gewond raken want niet alleen de strijder is van top tot teen in ijzer gehuld, ook het paard. De lans wijst dreigend naar voren. Naast de Ottomaanse strijder een paard met een tuigage van heel veel oudere datering. Dit tuigage stamt uit de derde eeuw voor Christus en is uit het ijs naar boven gekomen. Het moet het rituele tuigage geweest zijn van een Scythisch stamhoofd. Het leer, hout en de wol waarvan het gemaakt is, is door het ijs goed geconserveerd. Het tuig maakt het paard tot een mythisch wezen met een gewei en een extra vogelkop. Op de tentoonstelling zijn de Scythen trouwens in meerdere objecten vertegenwoordigd.

Op zich had ik nog nooit van de steensoort malachiet gehoord. Dat is nu wel even anders. De eerste opstelling als je de trap opgelopen bent is een opstelling van een negentiende eeuws interieur. Wat je naast de ruisende baljurk opvalt is de harde kleur groen van de objecten. Een tafelblad, vazen, klokje, brievenbak. Allemaal gemaakt van een gemarmerd soort hardgroen gekleurd steen; malachiet. Schijnt heel kostbaar te zijn. Op het plaatje van de Hermitage in Sint-Petersburg zien we zuilen van malachiet. Ik vind het leuker om me een knappe dame in de negentiende-eeuwse baljurk te fantaseren. Hoe zou ze gelopen hebben en hoe gedanst…en waarop? De wals?

Sla ik weer van alles over. Ook aan een buste van de hand van Bernini loop ik voorbij. Kom ik bij de typische romantische Duitse schilder Caspar David Friedrich. Nooit van gehoord. Briljant door eenvoud. Twee achttiende-eeuwse heren, herkenbaar aan hun hoeden, staan te kijken naar de zonsondergang. Ik ben het met Cathelijne Broers eens, je kan jezelf makkelijk verliezen in de eindeloze diepte en de sobere kleuren. In mei naar Berlijn en dan hoop ik veel van Friedrichs schilderijen te zien.

Deze tentoonstelling is een ware dwaaltocht door de schatkamers van een museum met een heel erg diverse collectie. Niet alleen beeldende kunst, maar ook archeologische schatten en gebruiksvoorwerpen. Allemaal van een uitzonderlijke schoonheid. Hoewel…dat harnas is eigenlijk weer heel gewoon. Wel mateloos interessant, maar niet buitengewoon mooi.

Ik heb genoten van deze tentoonstelling!

Wat ik wat lastig vond was de manier van kaartjes kopen. Soms kan er voor de kassa van de Hermitage Amsterdam een lange rij staan. Om die rij te vermijden kocht ik kaartjes via de webshop. Dat haalde dus niets uit want ik moest toch in de rij gaan staan om mijn museumjaarkaart te laten scannen. Zonde. Wellicht dat je bij het kopen van je kaartje met museumjaarkaart, volgende keer je museumjaarkaartnummer kan opgeven zodat je meteen kunt doorlopen. Een tip.

Catharina de Grootste – tentoonstelling in de Hermitage Amsterdam

Gezien op 11-11-2016

Topstuk van de tentoonstelling ‘Catharina de Grootste’ is een replica van de kroon waarmee Catharina in 1762 tot tsarina werd gekroond. Ja, een replica. Maar desalniettemin een heel waardevol ding. Het is namelijk nogal een precieze replica. Gemaakt van ongeveer dezelfde materialen als het origineel en bedoeld voor een herdenking. Bezet met honderden diamantjes. Bovenop een enorme robijn. Dat alles gevat in goud. Waarom we niet het origineel te zien krijgen is mij niet duidelijk geworden. Wellicht bestaat hij niet meer. Ik weet het niet. Maar in een zijkamertje dit grote en kostbare juweel. In de buurt van deze replica, schilderijen van Catharina in al haar pracht en praal geschilderd als tsarina met precies deze kroon op haar hoofd. Leuk om de replica te bekijken want dan zie je hoe verfijnd de kroon is gemaakt. Op het schilderij komt hij nog over als een plomp en zwaar ding, maar sta je er met je neus bovenop dan zie je hoe verfijnd alles is. Behoorlijk indrukwekkend.

Zie: De kroon!
Zie: De kroon!

Dat neemt niet weg dat Catharina, voordat ze de kroon op haar hoofd had, de echtgenote was van de zittende tsaar. Tsaar Peter II. Ondanks haar verlichtingsidealen, pleegde ze een staatsgreep tegen haar man om zelf de macht te grijpen. Weliswaar wordt verteld dat tsaar Peter II een instabiele factor en naar verluidt een slechte tsaar was, maar door wie zijn die verhalen in de lucht gekomen? Een vrij gesloten geheel, dat Kremlin. Het zou me niets verbazen als Catharina dit soort verhalen zelf heeft verteld om haar staatsgreep te legitimeren. Want hoe je het ook went of keert, een staatsgreep is een staatsgreep. Peter II is kort aan de macht geweest en nadat hij was afgezet leefde hij nog maar een korte tijd. Na drie maanden overleed hij onder zeer verdachte omstandigheden. Catharina d’r regeerperiode is gedrenkt in bloed, dat zie je op deze tentoonstelling te weinig. Alhoewel ze de cultuur en de Russische bovenklasse tot grote bloei bracht, kan je haar beleid zeker niet sociaal noemen. Het feodale systeem bloeide onder Catharina als nooit tevoren.

Op de tentoonstelling ‘Catharina de Grootste’ in de Hermitage Amsterdam wordt veel aandacht besteedt aan de relatie die ze onderhield met de grote Franse filosofen. Voordat ze de macht greep, correspondeerde ze intensief met Voltaire en Diderot. Ze ontwikkelde verlichtingsideeën. Of ze ook met De Montesqueue heeft gecorrespondeerd, wordt niet verteld op deze tentoonstelling. Zijn ideeën zal ze niet geaccepteerd hebben. Het delen van macht, was niet haar ding; zij trok alle macht naar zich toe en regeerde als een absoluut heerser. Op de tentoonstelling hangt een serie min of meer karikaturale schilderijen met het leven van Voltaire als onderwerp. Catharina zal daar denkelijk de karikaturale waarde niet van hebben gezien; ik vermoed dat ze vooral dicht bij haar geliefde filosoof wilde zijn. Voltaire was not amused door deze schilderijen, dat is wel bekend. Catharina kocht Voltaires bibliotheek op en liet hem naar de Hermitage verschepen. Ze was ook nog van plan om die bibliotheek te huisvesten in een replica van Voltaires huis. Maar dat is er nooit van gekomen.

De tentoonstelling laat veel moois zien over Catharina. Ze wordt op handen gedragen. Natuurlijk is het zo dat de Hermitage helemaal haar verdienste is. Zij heeft ervoor gezorgd dat de economie bloeide en dat de verzameling in het winterpaleis groots werd. Maar wat ik mis op deze tentoonstelling is de gewone man. De gewone Rus. Zo’n lieverdje was Catharina niet voor de man in de straat. Die tegenstelling tussen verlichte ideeën en er niet naar handelen mis ik.

De tentoonstelling is best leuk om te zien, maar overlopen van enthousiasme doe ik zeker niet. Toch een beetje een raar gevoel over macht en verering van de machtigen. Dat had best wat kritischer gemogen, vind ik. Bovendien kijk ik graag naar originelen en…hoe mooi en natuurgetrouw replica’s ook zijn, het blijven replica’s. Waar is de echte kroon van Catharina en…hoe ziet die eruit?