Tagarchief: De Stille Kracht

Pauline Croisette

Ik kon haar niet vinden. Die prachtige vrouw die zomaar uit de boeken van Louis Couperus was gestapt en in kloeke penseelstreken op het schilderslinnen terecht was gekomen. Eerst had ze me getroffen in het Gare d’Orsay. Nu logeert ze tijdelijk in het Rijksmuseum en hangt ze tussen de mensen uit hogere en beroemde kringen. Ik dacht haar alleen maar te kunnen vinden als ik terugging naar het Rijks en haar naambordje zou bestuderen. Maar…met Google is alles te vinden en ook dit ontzettende lekkere…schilderij. Uiteindelijk was het nog eenvoudiger dan ik dacht. Hoewel…weet ik nog wel wat mijn zoekterm was, die haar de eerste keer op mijn beeldscherm toverde? Je vindt haar met de zoekterm: Dame met de handschoen. Wat een portret!!!

Pauline Croisette

Bij het zien van deze dame gebeurt er iets in mij. Het leven gaat ineens langzamer, de tijd staat stil. Ik stap in de tijd van Louis Couperus en Richard Wagner maar vooral de tijd van de femme fatale. De tijd dat vrouwen zo ver op een voetstuk werden gezet dat ze er eigenlijk alleen maar af konden vallen. Naar een tijd dat vrouwen alles waren maar niets konden zijn. Ja, mooi en wie weet zorgzaam. Gek genoeg word ik wee van binnen als ik naar een portret als dit kijk. Zo naar het leven geschilderd brengt ze me in hevige tweestrijd. Aan de ene kant hou ik van vrouwen die zichzelf hebben ontplooid en op alle gebieden het beste uit zichzelf halen. Met zo iemand leef ik dan ook al jaren samen. Deze vrouw heeft zichzelf hoogstwaarschijnlijk niet kunnen ontplooien. Ze straalt een droeve intelligentie uit. Ze was vast slim genoeg om een HBO-opleiding te volgen en daarna jaren te werken in het beroep dat ze gekozen had en carriere te maken. Maar zonder details van haar te weten, denk ik dat ze niet die gelegenheid heeft gehad. Ze mocht mooi zijn toen ze jong was en daarna verzorgster van het gezin dat ze bij elkaar baarde. Zo ging dat toen. Treurig… Maar toch zit er een deeltje in mij dat terugverlangd naar die tijd en dat wordt wakker geschud als ik naar haar portret kijk.

Mijn veel te jong overleden vriend Chi voelde dezelfde vreemde aantrekkingskracht voor deze vrouwen als ik. Daarom verslonden we het werk van Louis Couperus. Onze liefde voor Couperus kwam als vanzelf voort uit de vrouwen die hij beschreef. Vrouwen die eigenlijk helemaal niets te doen hadden. Een beetje roddelen, een beetje theedrinken en hopen dat er een goede partij langs kwam waaraan ze zich voor de rest van hun leven konden binden. Ze mochten van kunst houden en nuffige romans lezen. En verschenen deze vrouwen in opera’s dan mochten ze in de knop gesmoord worden en sterven aan de tering. Zo kijk ik naar dit portret. Het portret dat Charles-Émile Auguste Durand van zijn toen nog jonge en mooie vrouw Pauline Croisette schilderde. In de Parijse Salon was het schilderij een daverend succes. En terecht natuurlijk want het is ontegenzeggelijk een fantastisch portret.

Ruisende rokken, zijden handschoentjes, een koket hoedje met een roos en een smachtende blik. Kijkt ze naar mij? Ik word een beetje verlegen van zo’n schilderij. Eline Vere, Madam de Bovary, De stille kracht, Van de koele meren des Doods, La Traviata, La Boheme maar ook Anna O. en Sigmund Freud…

Ivo van Hoven en Theu Boermans.

Ik word dagelijks aangemoedigd om kaartjes te kopen voor toneeluitvoeringen. Ik ben Vriend van de Stadsschouwburg en dus heb ik het recht om vroeger in het seizoen kaartjes te kopen dan ‘gewone’ theaterliefhebbers. Dat heeft grote voordelen, want kaartjes op rij vier bijvoorbeeld, zijn heel erg fijn. Je zit helemaal vooraan dus je kunt erg goed zien wat er op het toneel gebeurt. Rij vier heeft ook extra beenruimte en tenslotte heb ik het gevoel dat je de acteurs ietsje beter kunt verstaan, zo vooraan. Grote voordelen, dus. Maar ik loop te talmen.

Toneelgroep Amsterdam is de huistheatergroep van de Stadsschouwburg. Veelal geregisseerd door Ivo van Hoven. Toneelstukken die geregisseerd zijn door Ivo van Hoven brengen mij in een lastig parket. Hij is internationaal gelouterd. Hij wint prijs na prijs. Hij wordt over de hele wereld gevraagd voor gastregies. De pers komt superlatieven te kort…en ik? Ik vind de door hem geregisseerde toneelstukken doorgaans nauwelijks het bekijken waard. Soms zit er een stuk bij waarvan ik denk…Nou, valt mee, best aardig, maar vaak…een drama. Het spijt me. Het is gewoon zoals ik het zie en voel. Waar de vakpers vernieuwingen ziet, zie ik nutteloos rollen door de blauwe verf. Ik zie een vrouw schijten op het toneel. Ik zie een man zwabberen met zijn piem. Maar het brengt mij niet verder. Ik krijg geen denkbeelden die ik eerst niet had. Ik heb nauwelijks een leuke avond. Daarom twijfel ik over kaartjes kopen. Ik zoek naar voorstellingen die niets te maken hebben met Ivo van Hoven.

Vorig seizoen was De Stille Kracht een uitzondering in zijn werk. Ineens een voorstelling die wel te pruimen was.

Na Kreten en Gefluister gingen Josien en ik naar de nabespreking. We hadden geen fijne avond gehad. We begrepen niets van wat we zagen. Een hoop smerigheid zonder lijn. Ik betrapte me erop dat ik vooral zat te kijken naar wie de mooiste tieten had (Karina Smulders!). Ook leuk, maar daar kwam ik niet voor. We dachten en hoopten bij de nabespreking duidelijkheid te krijgen. Roeland Fernhout beantwoordde de vragen. Een vraag uit het publiek: ‘Best een moeilijke voorstelling, wat probeert de regisseur ons nou eigenlijk te vertellen?’ Fernhout begon omstandig uit te leggen dat hij het zelf eigenlijk ook niet begreep. Hij wist zelf ook niet wat hij deed en waarom. Maar zo’n grootheid als Ivo van Hoven moest nou eenmaal af en toe een wat gesloten voorstelling maken. Dat was nodig voor zijn artistieke ontwikkeling. Mijn bek viel open…

Sindsdien probeer ik het fantastische werk van Ivo van Hoven te vermijden. Ik zit helemaal niet te wachten op zijn artistieke egotripperij. Daarmee maak ik mezelf bewust tot een culturele armoedzaaier die de kracht van Ivo van Hove niet ziet. Het moet maar. Ik wil uit het theater komen met het gevoel dat ik iets beleefd heb. Bij Ivo van Hoven beleef ik zelden wat. Hij moet geweldig zijn, maar ik zie dat niet; De internationale pers kan gewoon geen ongelijk hebben.

Het komende seizoen is het verdomd moeilijk om bij Toneelgroep Amsterdam iets te vinden dat niet door Ivo van Hoven geregisseerd is. Twijfel. Twijfel. Twijfel. Ik wil alles zien van regisseur Theu Boermans. Van hem heb ik nog nooit iets slechts gezien. Kunnen Amsterdam en Den Haag niet een paar jaar van regisseur wisselen?