Tagarchief: Brexit

Een bak met geld

De Brexit lijkt een grote ramp te worden. Lijkt, want, wie weet. Alles is in principe nog mogelijk. Duidelijk is wel dat Groot-Brittannië onbestuurbaar is geworden. De traditionele partijen worden verscheurd in verschillende kampen en niemand heeft meer een idee over waar men met z’n allen eigenlijk naartoe wil. De Engelse politiek verkeert in het luchtledige. Op een paar politici na die denken dat Brittain nog steeds de waves ruled en vaak ook qua uiterlijk nog leven in het Victoriaanse tijdperk en die gewoon alle banden met de Europese gemeenschap radicaal wil doorsnijden, denkt iedereen ietsje anders over de Brexit en lijkt er nooit een plan te kunnen komen waar een meerderheid zich min of meer, met hier en daar wat tegenzin en ook wel wat euforie in kan vinden. Hoe dus verder? Nu de situatie volkomen hopeloos is geworden denk ik dat uitsluitend een nieuw referendum een oplossing kan bieden. Doorgaans ben ik tegen een referendum omdat ik denk dat een compromis veel beter werkt. Maar hier lijkt geen compromis mogelijk en zal je de vragen en oplossingen moeten versimpelen om een besluit te kunnen nemen. Ik denk dat de oplossing is om de Britten een keuze te geven uit drie mogelijkheden: Toch lid van Europa blijven, een harde Brexit of kiezen voor het uit onderhandelde akkoord van Theresa May. Volgens mij zijn dat de keuzemogelijkheden. Alles ertussenin lijkt niet meer mogelijk.

Brittania-rules-the-waves Brexiteer Rees-Mogg

Ik vind het jammer dat Engeland uit de Europese gemeenschap wil. De Europese gemeenschap heeft ervoor gezorgd dat we met z’n allen, Engeland incluis, onwaarschijnlijk rijk zijn geworden. Vooral het bedrijfsleven lijkt enorm te profiteren van de manier waarop Europa zichzelf georganiseerd heeft. Wat de Europese gemeenschap zich te weinig beseft, vind ik, is dat de Europese gemeenschap een gemeenschap is van mensen. Mensen die weliswaar erg blij worden van rijkdom, maar die ook beseffen dat geld niet alleenzaligmakend is. De Brexit is geen rationele beslissing van het Engelse volk maar een emotionele. Europa is geen verbindende factor. Cultuur, taal en geschiedenis wel. Die verbinding vind je wel in de natiestaten maar niet in Europa en daardoor loopt elk Europees besluit het risico om ervaren te worden als het besluit van een ander. Een besluit dus, dat een land wordt opgelegd.

Toch hebben we in Europa wel gemeenschappelijke waarden. Als een land lid wil worden, dan moet dat land aan een aantal voorwaarden voldoen en die voorwaarden staan allemaal in lijn met de gemeenschappelijke waarden. Democratie, bijvoorbeeld en überhaupt hoe een land het bestuur en de handhaving regelt. Een land met een dictatoriaal regime zal nooit lid kunnen worden van Europa. Een land dat drijft op corruptie kan een lidmaatschap wel vergeten. Een land dat de trias politica niet in acht neemt heeft helemaal niets te zoeken in de Europese Gemeenschap…

Maar stel dat een land aan alle voorwaarden voldeed en volwaardig lid is geworden. Daarna komt er een regering aan de macht die ‘orde op zaken stelt’. Dat wil zeggen een autoritair regime vormt en die de voorwaarden om lid te worden aan zijn laars lapt en bijvoorbeeld de trias politica afschaft of die alle EU subsidies in eigen zak steekt. Wat voor mogelijkheden heeft Europa dan? Zelfs met het rampzalige Brexit in mijn achterhoofd, zou ik er best voor zijn dat landen die niet meer voldoen aan de voorwaarden om lid te worden, vanzelf weer uit de EU worden gezet. In dit verband denk ik aan Hongarije, Polen, Bulgarije en Roemenië. Als Europa ergens in verbindt, dan zouden het de waarden moeten zijn die een open en democratische samenleving vormgeeft. Als Europa dat niet handhaaft, ja, wat is Europa dan meer dan een bak met geld waar niemand eigenlijk bij wil horen?

Uiteindelijk gaat het om wij en zij

Doet je stem ertoe of niet? De fundamentele vraag in een democratie. Als de meerderheid iets anders wil dan jij, ben je dan niet gehoord? In Groot-Brittannië heeft 52% gestemd vóór uittreding uit Europa. De meest gehoorde argumenten: ‘We willen de controle terug’. ‘Europa mag geen besluiten nemen voor Groot-Brittannië.’ ‘Europa is niet democratisch, en we willen terug naar de democratie’.

Ik begrijp deze argumenten. Het is verschrikkelijk als anderen beslissen over wat goed of slecht voor je is.

De Schotten: Ook al is het eeuwen geleden dat zij controle hadden over hun land; ook zij willen de controle terug. Groot-Brittannië mag geen besluiten nemen voor Schotland. Groot-Brittannië is niet democratisch; Schotland wil terug naar de democratie.

Ik begrijp deze argumenten want het is verschrikkelijk als anderen bepalen wat jij al of niet mag doen.

Het gemor op Gibraltar is niet van de de lucht. Hoezo bepalen anderen, Groot-Brittanie, wat goed is voor Gibraltar? Gibraltar wil de controle terug…

Mijn vraag is: Krijgen de Britten de controle terug als ze uit Europa gaan? Worden er besluiten genomen waar de burgers van Groot-Brittannië invloed op kunnen uitoefenen? Is Groot-Brittannië democratischer dan Europa?

Het gaat altijd over uitsluiten. Democratie betekent niet alleen maar: De macht aan het volk. Macht heeft een betrekkelijk duidelijke betekenis, maar ‘volk’ niet. Wie horen er wel en wie horen er niet tot het ‘volk’. Dat is de vraag. En er is geen pijl op te trekken; die vraag is niet te beantwoorden; het lijkt aan de luimen van de spreker en zijn gehoor te liggen.

Het gaat om emoties. Niets meer en niets minder. Er komt weinig ratio aan te pas. Wie vind je er wel bijhoren en wie niet. Horen Friezen wel bij jou maar Roemenen niet? Waarom dan wel? Horen de Schotten wel bij de Britten? Het Europees parlement is een democratisch instituut. Zonder meer. De leden van dat parlement zijn gekozen en de politieke verhoudingen weerspiegelen de keus van de (Europese) kiezer. Daarin verschilt het niet van het Britse lagerhuis of van onze tweede kamer. De invloed van de doorsnee burger op het beleid in Europa is gering. Maar ook de invloed van de Britse burger op de besluiten van de Britse regering zijn gering. Zelfs invloed op de besluitvorming in je eigen gemeente is uiteindelijk moeizaam. Niks ‘controle terug’. Het gaat om de definitie van ‘wij’… en van ‘zij’.

Van het ‘wij-zij’ gevoel, maken foute politici graag gebruik. Het zit emotioneel namelijk als volgt in elkaar: ‘Wij’ leven fijn samen. We worden bedreigd door ‘zij’. Politici moeten ervoor zorgen dat de groep ‘wij’ steeds groter wordt; Dat is hun taak! Wilders probeert de groep ‘wij’ zo klein mogelijk te houden. Het lijkt me duidelijk wat ik over Wilders denk.

Brexit: De ratio verliest van de emotie

Brexit is een feit. Groot-Brittannië heeft in een referendum gekozen om uit Europa te stappen. Het is nu realiteit; de schreeuwers hebben gekregen waar ze om vroegen. Een land dat altijd al matig pro-Europa was, stapt er nu definitief uit. Ik dacht een tijdje dat ik hoopte dat de Britten zwaar gestraft zouden worden. Dat de pond naar een historisch dieptepunt zou devalueren; dat de effectenbeurs van Londen volledig in zou storten, dat de niet-Engelse banken massaal Londen zouden verlaten. Maar ik denk niet zo. Het is nu een historisch feit. Het is niet anders; we moeten ermee leren leven.

Eén van de redenen om in Europa zo strak te gaan samenwerken was, dat men, met de dramatische eerste helft van de twintigste eeuw voor ogen, hoopte dat hele sterke economische banden tussen de landen de kans op een blijvende vrede groter achtte dan zonder die samenwerking. Laten we niet vergeten dat de laatste stuiptrekkingen van een onverenigd Europa een ramp waren. Zelden zo veel misdadige nationalistische politici die tegelijk aan de macht waren als in de eerste helft van de twintigste eeuw. Nationalisme heeft zelden tot iets positiefs geleid. Daarom maak ik me wel zorgen. Ineens overal nationalisme in Europa. Frankrijk voor de Fransen; Nederland voor de Nederlanders. Zelfs binnen landen zie ik weer bewegingen opkomen voor afscheiding. Ik vind niet dat het er vrolijker op wordt.

In een commentaar op een mogelijk uittreding van de Britten las ik dat dat weleens grote gevolgen kan hebben op de stabiliteit van Groot-Brittannië. De Schotten zouden erg pro-Europa zijn. Een Britse uittrede uit Europa zou het kamp van nationalistische Schotten die Groot-Brittannië willen verlaten wellicht een enorme boost kunnen geven. Zijn we blij met een uiteenvallend Groot-Brittannië?

Men wilde een betere wereld creëren. Dat was het argument waarom het uitdijende Europa toen zoveel succes had. Dat argument is helemaal niet meer koosjer. ‘Europa’ staat niet meer voor een betere wereld. Politiek/emotionele argumenten pro Europa worden weggezet als bangmakerij. Daarom zie je dat alle argumenten pro Europese samenwerking, economische argumenten zijn. ‘Een uittrede uit de EU gaat ons kapitalen kosten.’ ‘Een handelsland zoals Nederland is compleet afhankelijk van Europese samenwerking.’ Wordt er daarentegen een emotioneel politiek argument gebruikt (Een verenigd Europa heeft tientallen jaren gezorgd voor een vreedzaam Europa) dan wordt dat weggewuifd.

Economische argumenten boeien de tegenstanders niet. De tegenstander maakt eigenlijk alleen maar gebruik van politieke emotioneel geladen argumenten. Nationalistische argumenten. Daarom gaan de tegenstanders van Europa winnen. De tegenstanders hebben de argumenten in handen waarmee ze het stomme volk kunnen manipuleren. De ratio verliest van de emotie. Daarmee is maar weer gezegd dat de geldigheid van argumenten worden bepaald binnen een de historische context. Wat nu waar is hoeft dat morgen niet meer te zijn.