Tagarchief: Birk

Jaap Robben – Zomervacht; een asociaal mooie roman.

Ik heb een prachtig boek inmiddels al een week geleden uitgelezen. Ik zou er graag over schrijven en de wereld laten weten hoe mooi ik het vind. Inmiddels is dit de vierde poging om over dit boek iets op te schrijven. Ik heb het er erg moeilijk mee. Het boek is fantastisch geschreven, daar niet van. De personages zijn levensecht. De plot is indrukwekkend. Wat houdt mij tegen? De vader in het boek. Die houdt mij tegen. Dat karakter is echt puur negatief en lijkt als twee druppels water op mijn eigen pa. Behalve dat mijn pa nog heel veel meer zoop en nog veel grensoverschrijdender was en we best blij mogen zijn dat hij al heel lang dood is. Andere kwalijke eigenschappen, zoals het nooit nemen van verantwoordelijkheid, doelgericht achter geld aanjagen waarbij enige moraal geen enkele rol van betekenis speelt, er nooit zijn als je nodig bent, het naar beneden halen van andere mensen; ik herken het. Het maakte me misselijk. Met horten en stoten heb ik me door het boek heengelezen. Ik kon die romanfiguur wel wurgen. Ik had er zoveel moeite mee. Misschien juist wel doordat het zo superieur geschreven is. Misschien wel juist doordat de karakters zo goed zijn gaan leven. In die zin is de roman ‘Zomervacht’ van Jaap Robben een absolute aanrader.

Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van puber Brian die samen met zijn asociale pa en twee honden op een soort semi industrieel stacaravanterrein woont. Zijn moeder is van pa gescheiden en gaat op huwelijksreis met haar nieuwe partner. Juist op dat moment kan het tehuis waar meervoudig gehandicapte broer Lucien verblijft hem twee weken niet verzorgen. Omdat er een vergoeding tegenover staat, wil pa de verzorging wel even overnemen. Die verzorging gaat pa, uiteraard, niet zelf doen, maar laat hij over aan puberzoon en hoofdpersoon Brian. Ondertussen komt leraar Emile ook op het terrein wonen; het lijkt erop alsof hij grote relatieproblemen heeft en uit huis gezet is. Pa int via Brian de huur. Emile wordt, volgens pa, hun ‘pinautomaat’. Er ontstaat een soort vriendschap tussen Emile en Brian. Emile is behulpzaam en invoelend voor Brian; hij ziet voor welke onmogelijke taak hij gesteld is en probeert hem bij die taak te helpen en te begeleiden. Het loyaliteitsconflict van Brian tussen pa en Emile zie je groeien.

Brian is in het tehuis van broer een beetje verliefd geworden op een bewoonster. Misschien is hij meer pubergeil dan verliefd. Een verboden liefde die hij stiekem smaakt terwijl broer Lucien aan zijn bed vastgebonden alleen thuis ligt. Het drama zie je zich langzaam voltrekken. Als invoelend mens is dat nauwelijks te verdragen. Tenminste, ik had er behoorlijk wat moeite mee. Helemaal omdat pa alleen opdaagt als hij er voordeel uit kan halen. Zogenaamd is hij de hele dag aan het werk, maar wat hij in het echt doet, komen wij niet te weten. Er is in ieder geval altijd een groot tekort aan geld. Als de financiële nood echt aan de man komt – pa betaalt de huur niet en heeft de huur die hij bij Emile inde ook in eigen zak gestoken – dan probeert hij alles wat los en vast zit te verkopen. Vooral de spullen van Brian.

In het vorige boek – Birk – dat ik van Robben gelezen heb, ging het om de gemankeerde verhouding tussen moeder en zoon, in ‘zomervacht’ om de foute verhouding tussen vader en zoon. Over ‘Birk’ was ik zeer te spreken. Bij ‘Zomervacht’ lijk ik zelf betrokken. De problemen waar de moederfiguur in ‘Birk’ te maken had, verschilt compleet van de problematiek van de vaderfiguur in ‘Zomervacht’.

Zo, heb ik toch wat opgeschreven over deze zware, maar heel erg fantastische roman. Ik MOET gewoon elk boek van Jaap Robben lezen. Fijn dat hij ons zijn verhalen schenkt! LEZEN!!!

Jaap Robben – Birk; een kleine grote roman

Toen we er 8 jaar geleden voor het laatst waren, vonden we het eigenlijk al verpest. Datgene wat we op Kleppe zochten, daar aan die fjord in zuid Noorwegen, dat was verleden tijd. Wat we zochten was voor even het gevoel te hebben dat we alleen op de wereld waren en dat we het helemaal met onszelf moesten zien te rooien. Eén keer per dag een schapenboer die van het dorp aan de overzijde van de fjord kwam overvaren om te kijken of alles nog goed ging met zijn schaapjes die door prikkeldraad noch gaas gehinderd konden grazen waar ze wilden. Op dat eenzame paradijs stond een piepklein houten boerderijtje waar wij onze vakantie mochten doorbrengen. De zomervakantie, want tijdens de andere vakanties was het boerderijtje door stadsmensen zoals wij zijn niet te bereiken. Om er te komen reden we van Flekkefjord naar het gehucht Fiedsel. Daar konden we onze auto parkeren en laadde we onze rugzakken op onze schouders. Daarna een wandeling van drie kwartier door een betrekkelijk onherbergzaam landschap. Met paadjes die nauwelijks zichtbaar waren, over half vergane planken door een moeras. Glibberend over de Noorse rotsen. We voelden ons daar helemaal thuis. Helemaal weg van alle stadse onrust. Hoewel de temperatuur soms in de zomer best aardig was, namen we de vele regen voor lief. Ons paradijsje in het zuiden van Noorwegen.

Ik moest een beetje denken aan deze afgelegen plek bij het lezen van de roman Birk van Jaap Robben. Toch heel anders. De sfeer van afgelegen en ver van de bewoonde wereld is hetzelfde maar onze vakantiestemming ontbreekt in de roman helemaal. Waar onze plek daar in de leegte van Noorwegen een omgeving is vol vrolijke associaties, is het eiland van Mikael, de hoofdpersoon in Birk, één grote dreiging. Dat begint al meteen op de eerste bladzijde waar de hoofdpersoon getuige is van de verdrinking van zijn vader Birk. Mikael ziet zijn vader niet meer bovenkomen nadat hij hem van de verdrinkingsdood heeft gered toen hij zijn bal uit de zee wilde halen. Omdat Mikael zijn vader niet dood en verdronken heeft gezien, blijft er iets van hoop op een levende terugkeer mogelijk. Maar wij als lezer weten wel beter. Na het verdrinken van vader blijven er drie levende mensen achter op het eiland plus twee doden; Birk en de oude mevrouw Augusta. De drie levenden, Mikael, zijn moeder Dora en de oude visser Karl. Deze personages gaan het gevecht aan met het kleine eiland. Af en toe een interventie van de boot die voorraad aflevert en een enkel uitstapje naar het stadje aan de overkant van het water.

De beklemming en de dood zijn er al meteen. Ook de schuldgevoelens. Hoewel hij bij de verdrinkingsdood van zijn vader nog maar negen jaar oud is, beseft hij heel goed dat hij gered werd door zijn vader omdat Mikael zijn bal uit het water ging halen. De dood van Birk heeft beklemmende gevolgen voor de relatie moeder en zoon. Langzamerhand eist moeder dat de opgroeiende Michael de plaats inneemt van zijn vader. Daarin gaat moeder erg ver. Ondertussen probeert visser Karl bij zowel moeder als zoon tevergeefs toenadering te zoeken. Ondertussen ontwikkelt Mikael zich tot volwassen mens. Daarbij speelt het vervallen huis van de overleden mevrouw Augusta een belangrijke rol.

Ik heb het gevoel dat ik een nieuwe schrijver heb ontdekt in Jaap Robben. Een rasverteller die sfeer fantastisch weet op te roepen. Hij is begonnen als kinderboekenschrijver, maar dat is zeker geen slecht voorteken. Joke van Leeuwen is zo ook begonnen en is één van mijn favorieten op dit moment. Heldere taal, realistische dialogen en een spannend, beetje horror-achtig verhaal. Een kleine maar heel grote roman!