Tagarchief: Alex Boogers

Walter van den Berg – Schuld: De zelfkant in Osdorp.

Een heel klein beetje krijg ik het idee dat de selectie van de shortlist van de Libris literatuurprijs jaarlijks eenzelfde soort mix van boeken moet hebben. Ook dit jaar weer een roman over de zelfkant. Nu niet superieur geschreven en spelend in de Rotterdamse onderklasse, maar een matig boeiend verhaal dat zich afspeelt in de westelijke buitengebieden van Amsterdam: Osdorp en Geuzenveld. Werd je in de roman van Alex Boogers de onderklasse ingesleurd, bij Walter van den Berg blijft het allemaal wat oppervlakkiger. Dat komt niet in de laatste plaats doordat de roman steeds vanuit een ander perspectief geschreven is en bovendien niet chronologisch verteld wordt. Dat hoeft niet direct een bezwaar te zijn en kan grootse boeken opleveren, maar ‘Schuld’ van Walter van den Berg is geen groots boek. Ik vind het wel boeiend maar ook niet veel meer dan dat.

Misschien komt het doordat de personages in de roman zo weinig positiefs hebben. Ze hebben nauwelijks een doel en klooien maar wat aan. Op de één of andere manier staat dat me tegen. Neem Kevin, bijvoorbeeld. Een opgroeiende puber. Intelligent maar totaal psychopatisch. Hij is heler en houdt zich bezig met gestolen telefoons. Als een soort tijdverdrijf pest hij eigenaressen van gestolen telefoons die op hun simkaart geile filmpjes van zichzelf hebben opgenomen. Pesten en achtervolgen zonder doel anders dan tijdverdrijf. Een absolute etterbak waar je weinig gevoel voor krijgt.

Ook voor de vader van Kevin, Ron, krijg je weinig warme gevoelens. Een man die zichzelf verbeeldt dat hij zanger is. Hij zingt nauwelijks, laat staan voor geld maar neemt wel ieders schuld op zich. Tot het uitzitten van gevangenisstraf aan toe. Alles neemt hij op zich en hij laat er zijn asociale zoon Kevin voor opdraaien. Ron probeert op diverse manieren geld te verdienen, maar dat lijkt er altijd op uit te draaien dat hij geen geld verdiend, maar juist geld moet betalen. Omdat hij altijd schulden heeft, leiden hij en zijn zoon  een zwervend bestaan. Zijn huis heeft hij onderverhuurd aan een louche figuur die er een groep Polen illegaal huisvest. Dan verdwijnt Ron in de gevangenis, en moet Kevin het alleen zien te rooien.

Hoewel je niet helemaal zeker weet hoe de man van Sandra vermoord is, heeft het er alle schijn van dat Sandra het gedaan heeft. Haar vermoordde echtgenoot was een gewelddadige Afghanistanveteraan. Op het moment dat Ron op de proppen komt, wordt de man dood gevonden. Ondanks dat Ron zijn zoon Kevin te verzorgen heeft, neemt hij de schuld op zich en verdwijnt hij in de gevangenis. Ook Sandra kan je maar moeilijk een sprankelend persoon noemen. Ook bij haar heb je het idee dat ze toevallig op de aardkloot rondloopt. Zonder perspectief, zonder passie. Ze existeert. Het staat mij tegen. Of er nu sprake is van liefde tussen Ron en haar…geen idee. Iets houdt hen bij elkaar. De schuld die Ron op zich nam houdt hen bij elkaar. Meer niet, zo lijkt het. Het lijkt alsof het Ron meer om de veroverde slaapplaats gaat dan om de liefde. Ik word niet echt vrolijk van Sandra.

Dan is er nog Cor. ‘Mister VWO’, zoals zijn broer Ron hem steevast noemt. Hij schrijft. Cor lijkt een personage dat zich aan de zelfkant wil onttrekken. Hij lijkt, in zekere zin, aan de touwtjes te trekken. Maar ook weer niet echt. Nee, zelfs voor Cor voel ik weinig sympathie. Moeilijk!

Ik heb de roman uitgelezen en heus, zo hier en daar boeit hij wel degelijk. Maar deze roman kan nooit hoog eindigen in mijn persoonlijke Librisliteratuurprijs. Over het relatieve dunne boekje heb ik verschrikkelijk lang gedaan. Ik werd te weinig meegenomen om er enthousiast over te worden en dan gaat het lezen langzaam. Nee, Schuld is niet mijn boek.

Alex Boogers – Alleen met de goden

Uitgeverij Podium, 2015

Een roman in de traditie van schrijvers als Hemingway, Andre Gide en Bukowski. Boogers gebruikt de Rotterdamse zelfkant als decor voor een ontwikkelingsroman. Een jongen groeit op onder slechte omstandigheden en weet zich eruit te vechten. Als kickbokser wordt hij wereldkampioen terwijl zijn opa, vanuit Japan, hem zachtjes stuurt naar de vechter via de spirituele weg. Uiteindelijk overwint de jongen alles. Hoewel geen wereldkampioen meer, en met een gebroken lichaam, wint hij het meisje en de liefde en weet hij zich een weg te vinden naar een toekomst als intellectueel. Daarnaast is het ook het verhaal van een groep jongens die in een moeilijke buurt met elkaar opgroeien. Hoewel de roman mij regelmatig diep raakte, blijft alles toch een vraagteken. Achteraf vind ik het teveel in de stijl van genoemde schrijvers. Wat dat betreft te weinig origineel. Maar taalgebruik, vergelijkingen en de plot zijn volkomen origineel. Deze roman werd ook genomineerd voor de Libris-literatuurprijs. Voor mij het laatste boek van de shortlist die ik gelezen heb. Al met al een goede roman die zeker wel op de shortlist thuishoort.

Aaron Bachmann groeit op in een moeilijke buurt in Rotterdam. Een ongewenst kind verwekt door een jongen die het leven als vader niet aandurfde en verdween uit moeders leven. Leen werd de vader die Aaron zou opvoeden. Pappa Leeuw, zoals hij door Aaron wordt genoemd, en Aaron is tijgerwelp. Een schreeuwende, scheldende en vloekende man maar met een hart van goud. Zo wordt de pleegvader voorgesteld. Moeder is te vergelijken met de pleegvader, maar heeft een hart vol gif. Gekregen om wat haar is aangedaan als ongehuwde moeder. Hoewel nou niet meteen een ideaal gezin om in op te groeien toch een omgeving met liefde.

Maar het noodlot slaat toe. Pleegvader pleegt per ongeluk een moord en moet daarvoor de gevangenis in. Het gif dat in moeder zit, bepaalt vanaf dat moment zijn opvoeding. Aaron staat er alleen voor. Pleegvader blijkt het gezin ook nog diep in de schulden te hebben achtergelaten. Aaron klopt aan bij de sportschool van Art en belooft hem dat hij, in ruil voor geld om zijn Mavo af te ronden, kickbokskampioen zal worden zodat hij met zijn gages alles terugverdiend. Zogezegd zo gedaan. Aaron wordt kickboks wereldkampioen in zijn gewichtsklasse.

Ondertussen schrijft Aaron veel. Hij schrijft de woede die in hem zit van zich af. Beelden. Losse verhalen. Of ze goed zijn of slecht, we komen het niet te weten omdat hij vrijwel niet over zijn schrijfsels communiceert in de roman. Hij schrijft. Schriften vol die hij onder zijn bed bewaart.

Tijdens een bok gala ontmoet hij zijn grote liefde Nadine. Zij zal ook de uiteindelijke hoofdprijs zijn voor Aaron. Maar ze moet hem nog wel leren wat de liefde is.

Zoals gezegd, ik heb wat moeite met deze roman hoewel hij me ook verschrikkelijk geraakt heeft. Veel staccato in lange zinnen als: ’De meeste mensen denken dat zij de enigen zijn die knokken en tijgeren, en die de klappen moeten vangen, maar volgens mij stak het leven in elkaar als zo’n waardeloze musical op de lagere school: iedereen speelt en acteert en leest een tekst op die van je wordt verwacht, en uiteindelijk zingen we allemaal hetzelfde liedje en is er geen woord van gemeend.’ Ik hoe wel van dit soort taalgebruik. Ook erg mooie vergelijkingen soms: ‘We reden langs de kust en we hoorden het ruisen van de zee, en het aanspoelen van de golven en het gesis van de schuimkoppen die als cobra’s in het zand beten.’ Erg mooi, vind ik.

Uiteindelijk een erg mooie roman die zeker op de shortlist van de Libris-literatuurprijs thuishoort. Ik heb een paar bedenkingen. Vooral omdat Boogers naar mijn smaak te veel de traditie opzoekt van andere schrijvers. Dat geeft een beetje het gevoel van een would-be zelfkanter. Maar kijk ik daar overheen, dan zie ik een fantastische roman. Ik heb hem in ieder geval in een ruk uitgelezen.